Unia Europejska ogranicza płatności gotówkowe. Znamy konkretne kwoty

Unijne restrykcje w obrocie gotówkowym i walka z nielegalnymi finansami

Parlament Europejski wraz z Radą Unii Europejskiej sfinalizowały prace nad pakietem legislacyjnym, którego głównym zadaniem jest przeciwdziałanie procederowi prania brudnych pieniędzy oraz odcięcie źródeł finansowania terroryzmu. Kluczowym elementem nowych regulacji jest wprowadzenie ogólnounijnego limitu płatności gotówkowych, który został ustalony na poziomie 10 000 euro, co w przeliczeniu na polską walutę stanowi kwotę przekraczającą 42 000 złotych. W państwach członkowskich niekorzystających ze wspólnej waluty limit ten będzie przeliczany na waluty lokalne, przy czym rządy poszczególnych krajów zachowują autonomię w kwestii zaostrzania tych przepisów i mogą ustanawiać jeszcze niższe progi maksymalnych wpłat gotówkowych. Wprowadzenie tych obostrzeń w sposób istotny wpłynie na codzienne wybory konsumentów, uniemożliwiając opłacanie gotówką nabycia dóbr luksusowych, takich jak nowe pojazdy czy drogocenna biżuteria, a także rozliczanie kosztownych usług w formie tradycyjnego pieniądza.

Nowe limity płatności gotówką oraz obowiązek weryfikacji tożsamości

Zatwierdzone przepisy wprowadzają dodatkowe mechanizmy kontrolne nawet w przypadku transakcji o mniejszej wartości. Już przy płatnościach gotówkowych przekraczających równowartość 3 000 euro, czyli około 12 000 złotych, klienci będą musieli przejść procedurę weryfikacji tożsamości, co w polskich realiach będzie wiązało się z koniecznością okazania dowodu osobistego sprzedawcy lub usługodawcy. Warto zauważyć, że Polska już teraz stosuje restrykcyjne zasady w obrocie międzyfirmowym, gdzie limit płatności gotówkowych wynosi 15 000 złotych, a każda kwota powyżej tego progu musi zostać uregulowana drogą elektroniczną. Nowe unijne prawo rozszerza jednak ten nadzór, nakładając obowiązki kontrolne na szeroki katalog podmiotów, w tym na instytucje bankowe i finansowe, pośredników nieruchomości, firmy zarządzające majątkiem, a także na kasyna oraz przedsiębiorców handlujących towarami o znacznej wartości.

Nadzór nad rynkiem kryptowalut i harmonogram wdrażania reformy

Reforma nie omija również sektora nowoczesnych technologii finansowych i aktywów cyfrowych. Operatorzy portfeli kryptowalutowych oraz giełdy zostaną zobligowani do rzetelnego sprawdzania danych swoich klientów, przy czym w przypadku walut wirtualnych rygorystyczna weryfikacja będzie dotyczyć transakcji o wartości już od 1 000 euro. Proces implementacji tych zmian został rozłożony w czasie, aby rynek mógł dostosować się do nowych wymagań. Większość sektorów gospodarki zostanie objęta nowym zakazem płacenia gotówką powyżej 10 000 euro w 2027 roku. Wyjątek uczyniono dla profesjonalnych klubów sportowych, dla których przewidziano dłuższy okres przejściowy, co oznacza, że będą one musiały w pełni dostosować się do rygorów finansowych dopiero w 2029 roku.

Porównanie polskich przepisów finansowych z nowym prawem unijnym

Obecnie w Polsce obowiązują regulacje dotyczące obrotu gotówkowego, które koncentrują się przede wszystkim na relacjach między przedsiębiorcami. Aktualny limit transakcji gotówkowych w sektorze B2B wynosi 15 000 złotych brutto. Każda płatność przekraczająca tę kwotę, dokonywana w ramach działalności gospodarczej, musi zostać przeprowadzona za pośrednictwem rachunku płatniczego, co ma na celu zapewnienie przejrzystości fiskalnej i ograniczenie szarej strefy. Warto zauważyć, że polskie przepisy są obecnie bardziej restrykcyjne niż ogólny limit zaproponowany przez Unię Europejską, który wynosi 10 000 euro, czyli ponad 42 000 złotych. Kluczową różnicą jest jednak zakres podmiotowy tych ograniczeń. Podczas gdy polskie prawo skupia się na firmach, nowe unijne przepisy rozszerzają zakazy na transakcje między przedsiębiorcą a konsumentem, co bezpośrednio wpłynie na zakupy luksusowe dokonywane przez osoby prywatne.

Ewolucja nadzoru nad transakcjami i weryfikacja tożsamości klienta

Istotną zmianą, którą wprowadzą unijne dyrektywy względem dzisiejszej praktyki w Polsce, jest rygorystyczny obowiązek legitymowania klientów przy relatywnie niskich kwotach. Choć obecnie instytucje finansowe czy notariusze mają obowiązki wynikające z procedur KYC (Poznaj Swojego Klienta), to nowe prawo UE nałoży obowiązek sprawdzania dokumentu tożsamości przy każdej transakcji gotówkowej przekraczającej 3 000 euro, czyli około 12 000 złotych. Oznacza to, że próg kontroli osobistej stanie się niższy niż obecny polski limit płatności bezgotówkowych dla firm. Dodatkowo unijne prawo wprowadza znacznie surowszy nadzór nad sektorem kryptowalut, obniżając próg weryfikacji do 1 000 euro, co w porównaniu z obecnymi, często rozproszonymi regulacjami krajowymi, stanowi znaczące uszczelnienie systemu i zwiększenie presji na anonimowość w cyfrowym obiegu pieniądza.

Terminy wdrożenia zmian i dostosowanie krajowych procedur

Przejście z obecnego modelu krajowego na ujednolicony system unijny nastąpi etapowo, dając rynkowi czas na adaptację. Do 2027 roku Polska będzie funkcjonować na podstawie dotychczasowych limitów krajowych, jednak po tej dacie standardy zostaną zrównane z wymogami unijnymi, co może wiązać się z koniecznością nowelizacji rodzimej ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Polska, jako kraj członkowski posiadający własną walutę, zachowa prawo do utrzymania niższych limitów niż unijne 10 000 euro, co sugeruje, że obecny rygor 15 000 złotych dla firm może pozostać bez zmian lub zostać dodatkowo zaostrzony. Największa rewolucja dotknie jednak terminów dla branży sportowej oraz sektora dóbr luksusowych, które będą musiały wdrożyć pełne systemy raportowania i weryfikacji najpóźniej do 2029 roku, co definitywnie zakończy erę anonimowych zakupów wysokokwotowych w całej wspólnocie.