Państwa UE za podpisaniem umowy UE–Mercosur

Państwa członkowskie UE zgodziły się w piątek na zawarcie umowy handlowej z południowoamerykańskim blokiem Mercosur – poinformowała Polska Agencja Prasowa. Przeciwko porozumieniu głosowały: Polska, Francja, Irlandia, Węgry oraz Austria. Belgia wstrzymała się od głosu.

Zgoda większości stolic oznacza, że przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen może udać się do Paragwaju w celu podpisania umowy. Paragwaj od początku roku sprawuje prezydencję w bloku Mercosur.

W ramach porozumienia przewidziano mechanizm ochronny, który teoretycznie umożliwia czasowe wyłączenie preferencji celnych dla producentów z Mercosuru. Mechanizm ten może zostać uruchomiony w przypadku gwałtownego spadku cen tzw. produktów wrażliwych w UE lub nagłego napływu nadmiernych ilości tych towarów na unijny rynek. Rolnicy podkreślają jednak, że w praktyce podobne rozwiązania rzadko działają skutecznie i zwykle uruchamiane są zbyt późno.

Czym jest Mercosur? Południowoamerykański odpowiednik UE

Mercosur, czyli Wspólny Rynek Południa, to południowoamerykański blok handlowy utworzony w 1991 r. Jego członkami są Argentyna, Brazylia, Paragwaj oraz Urugwaj. W 2012 r. do Mercosuru dołączyła Wenezuela, jednak jej członkostwo zostało zawieszone w 2017 r. Z kolei w grudniu 2012 r. podpisano protokół dotyczący przystąpienia Boliwii do bloku – dokument ten wciąż wymaga ratyfikacji przez parlamenty państw członkowskich. Państwa Mercosuru tworzą łącznie szóstą co do wielkości gospodarkę świata, a zamieszkuje je około 270 mln osób.

Kto zyska najbardziej na umowie? Jak wygląda handel UE–Mercosur

Unia Europejska jest dla Mercosuru drugim co do wielkości partnerem w handlu towarami – w 2024 r. odpowiadała za blisko 17 proc. całkowitego handlu tego bloku. Z kolei Mercosur jest dla UE dopiero dziesiątym najważniejszym partnerem handlowym.

W 2024 r. wartość wymiany handlowej między UE a Mercosurem przekroczyła 111 mld euro. Eksport z UE wyniósł 55,2 mld euro, natomiast import – 56 mld euro. Ponad 80 proc. całej wymiany handlowej odbywało się pomiędzy UE a Brazylią. W latach 2014–2024 handel towarami między UE a Mercosurem wzrósł o ponad 36 proc. Import zwiększył się o ponad 50 proc., natomiast eksport – o 25 proc.1

Ważne

Najważniejsze towary eksportowane przez UE do państw Mercosuru to maszyny i urządzenia, produkty chemiczne i farmaceutyczne oraz sprzęt transportowy – w tym samochody osobowe, ciężarowe i dostawcze, a także części samochodowe.

Z kolei UE importuje z Mercosuru przede wszystkim produkty rolne, surowce mineralne, masę papierniczą oraz papier.

Handel UE–Mercosur. Kto traci, a kto zyskuje

Sprzeciw krajów takich jak Polska czy Francja, posiadających silnie rozwinięte sektory rolne, nie jest zaskoczeniem. To właśnie w Polsce i Francji umowa w obecnym kształcie postrzegana jest jako poważne zagrożenie dla lokalnych producentów żywności. Należy jednak zwrócić uwagę na mechanizmy chroniące rolnictwo w UE.

Ważne

Zgodnie z porozumieniem każdy produkt wprowadzany na rynek wewnętrzny UE musi spełniać surowe unijne normy w zakresie bezpieczeństwa żywności. Umowa w żaden sposób nie wpływa na ten stan rzeczy.

Ponadto producenci będą mogli skorzystać na eksporcie w efekcie zniesienia wysokich ceł. Umowa daje zatem pewien bilans zysków i strat dla unijnego rolnika. Nie ma jednak cienia wątpliwości, że stracą na tym małe gospodarstwa, które będą uzależnione od dopłat oraz rekompensat.

Z drugiej strony na porozumieniu wyraźnie skorzystają Niemcy, których gospodarka opiera się głównie na eksporcie maszyn, samochodów, narzędzi przemysłowych, elektroniki, chemikaliów oraz farmaceutyków.

Rząd Polski o „porażce” i zapowiedzi walki w TSUE

Z perspektywy rolników trudno dostrzec jakiekolwiek realne korzyści płynące z umowy UE–Mercosur. Obawy dotyczące masowego napływu tańszych produktów rolnych z Ameryki Południowej zdają się potwierdzać również wypowiedzi przedstawicieli polskiego rządu.

Premier Donald Tusk nie ukrywał rozczarowania wynikiem głosowania, wprost mówiąc o porażce.

"Ktoś chyba zobowiązał się, że przekona panią premier Giorgię Meloni do zmiany zdania, powoływał się na przyjaźń i nie dowiózł" – powiedział premier, obwiniając za porażkę Prezydenta Karola Nawrockiego.

Donald Tusk podkreślił, że Polska wykonała swoje zadanie.

"Rząd polski głosował przeciw, a kilkoro naszych sojuszników w Radzie Europejskiej głosowało razem z nami. To jednak nie wystarczyło" – stwierdził.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w oficjalnym komunikacie wskazało, że „niestety, prezydentowi Karolowi Nawrockiemu oraz politykom PiS nie udało się przekonać swoich politycznych sojuszników i Włochy zagłosowały za przyjęciem umowy UE–Mercosur”.

Minister rolnictwa Stefan Krajewski zapowiedział natomiast podjecie próby skierowania umowy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

"Dalej nie odpuścimy. Umowa będzie przedmiotem zgłoszenia do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jako PSL będziemy zabiegać o to, by stała się ona przedmiotem analiz i postępowania przed TSUE" – oświadczył z sejmowej trybuny, przedstawiając informację rządu na temat porozumienia z państwami Mercosur.

PAP/TVN24

1consilium.europa.eu/pl/infographics/eu-mercosur-trade/