Kolej nie jest popularnym środkiem transportu w Polsce. Jak wynika z raportu "Konkurencja na rynku kolejowym", przeprowadzonego na zlecenie Komisji Europejskiej, 45 proc. Polaków deklaruje, że nigdy w życiu nie podróżowała pociągiem krajowej bądź regionalnej linii kolejowej, a 31 proc. jeździ koleją raz do roku lub rzadziej. 5 proc. Polaków przyznaje, że korzysta z pociągów co najmniej kilka razy w miesiącu. Dla porównania, w Luksemburgu, który pod tym względem jest europejskim liderem, taką częstotliwość deklaruje 19 proc. mieszkańców.

Z kolejek podmiejskich co najmniej raz na tydzień korzysta jedynie 3 proc. Polaków. Taki środek transportu jest najpopularniejszy w Danii, gdzie w ciągu tygodnia podmiejskimi pociągami podróżuje 13 proc. mieszkańców.

Polaków, którzy pociągami nie jeżdżą nigdy lub robią to co najwyżej raz do roku, do częstszego podróżowania koleją mogłyby zachęcić przede wszystkim niższe ceny biletów (deklaruje to 35 proc. osób). Polscy pasażerowie chcą też bardziej rozbudowanej sieci połączeń kolejowych z większą liczbą stacji (25 proc.), a także krótszego czasu przejazdu pociągów (24 proc.). 22 proc. naszych rodaków oczekuje wygodniejszych i czystszych pociągów, 21 proc. częstszych połączeń, a 15 proc. większej niezawodności usług oferowanych przez przewoźników. 33 proc. Polaków twierdzi, że żadna zmiana nie zachęci ich do wsiadania do pociągów.

Wpuścić przewoźników na tory

Badanie Eurobarometr pokazuje, że Polacy są mocno niezadowoleni z usług kolei w kraju. Ich zdaniem należy skończyć z monopolem PKP i otworzyć polski rynek na konkurencję, pod warunkiem że wszyscy przewoźnicy będą spełniać takie same normy bezpieczeństwa.

Tymczasem niemal połowa Europejczyków jest zadowolona z systemów kolewych w swoich krajach (46 proc.). Poziom zadowolenia rośnie, ale bardzo powoli – w 1997 roku satysfakcję z usług przewoźników deklarowało 41 proc. mieszkańców Europy.

Najbardziej zadowoleni z transportu kolejowego są Finowie (67 proc.), Austriacy (66 proc.), Holendrzy i Duńczycy (po 64 proc.). Najniższy poziom zadowolenia deklarują mieszkańcy Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej, z Bułgarią (18 proc.) i Rumunią (23 proc.) na czele. Kolej nisko oceniają także Włosi (zadowolonych jest 27 proc. badanych) oraz Polacy (29 proc.).

72 proc. Polaków wierzy, że wpuszczenie na rynek większej liczby przewoźników poprawi sytuację polskiej kolei – to więcej niż średnia unijna (71 proc.). Takie rozwiązanie popiera łącznie ponad 60 proc. ankietowanych we wszystkich państwach członkowskich – z wyjątkiem dwóch państw (Holandia i Luksemburg).

Zdaniem Polaków, otwarcie rynku na konkurencję najmocniej wpłynie na komfort i czystość podróżowania pociągami (twierdzi tak 76 proc. ankietowanych), a także na jakość oferowanych przez przewoźników usług (74 proc.). 71 proc. pasażerów twierdzi, że zlikwidowanie monopolu PKP obniży ceny biletów. Taki sam odsetek badanych uważa, że zwiększy to częstotliwość kursowania pociągów w Polsce. Wśród korzyści płynących z otwarcia rynku wymienia się też rozbudowę sieci połączeń kolejowych, większą punktualność pociągów, a także lepsze zarządzanie spółkami kolejowymi.

Czwarty pakiet kolejowy już w drodze

W nadchodzących miesiącach Komisja Europejska zamierza przyjąć nowy pakiet środków – tzw. czwarty pakiet kolejowy, aby otworzyć krajowe rynki kolei pasażerskich na konkurencję, skrócić czas wchodzenia taboru kolejowego na rynek (dzięki większej roli Europejskiej Agencji Kolejowej) oraz udoskonalić zarządzanie infrastrukturą kolejową (by poprawić wydajność funkcjonowania kolei i zwiększyć konkurencję).

Zdecydowana większość Europejczyków oczekuje, że z większej konkurencji na rynku kolejowym skorzystają określone grupy zainteresowanych osób np. pasażerowie (78 proc.), prywatni przewoźnicy kolejowi (68 proc.) i pracownicy przedsiębiorstw przewozu kolejowego (55 proc.).

Ponadto 70 proc. obywateli UE wyraziło nadzieję, że konkurencja spowoduje powstanie usług kolejowych o podstawowym zakresie (podobnych do tanich linii lotniczych), a 43 proc. oczekuje rozwoju dodatkowych usług (posiłki, filmy, gazety itp.). Warto dodać, że prawie dwie trzecie (65 proc.) Europejczyków chciałoby mieć więcej możliwości kupowania biletów kolejowych (np. przez internet, za pomocą smartfonów lub w pociągu).