rozwiń >

Nowa emerytura nauczycielska a rekompensata. ZUS rozwiewa wątpliwości

Wprowadzenie art. 88a do Karty Nauczyciela wywołało wśród pedagogów sporo pytań. Najważniejsze z nich dotyczyło tego, czy skorzystanie z tzw. nowej emerytury nauczycielskiej oznacza utratę prawa do rekompensaty za brak możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozwiał te wątpliwości jednoznacznie. W oficjalnym stanowisku podkreślił, że nowelizacja przepisów nie zmieniła zasad ustalania prawa do rekompensaty. Oznacza to, że nauczyciele, tak jak przed 2022 rokiem, mogą się o nią ubiegać, niezależnie od tego, czy wykonywali pracę w szczególnych warunkach.

Rekompensata nie jest automatyczna. Trzeba złożyć wniosek

Prawo do rekompensaty przysługuje nauczycielom spełniającym ustawowe warunki, pod warunkiem że nie mają przyznanej wcześniejszej emerytury, w tym emerytury na podstawie art. 88 lub 88a Karty Nauczyciela.

To szczególnie istotna informacja dla osób, które w tym roku osiągną powszechny wiek emerytalny. Rekompensata jest bowiem dodatkiem do kapitału początkowego, a ten podlega corocznej waloryzacji. W praktyce może to oznaczać wyraźnie wyższą emeryturę wypłacaną co miesiąc.

ZUS ustala rekompensatę wyłącznie na wniosek ubezpieczonego, składany razem z wnioskiem o emeryturę z tytułu osiągnięcia wieku emerytalnego. Brak wniosku oznacza brak świadczenia.

Kto może otrzymać rekompensatę? Warunków jest kilka

ZUS przypomina, że rekompensata za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje osobom, które:

  • urodziły się po 31 grudnia 1948 r.,
  • osiągnęły powszechny wiek emerytalny,
  • przed 1 stycznia 2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,
  • nie mają prawomocnie przyznanej wcześniejszej emerytury (w tym emerytury pomostowej, emerytury nauczycielskiej z art. 88 lub 88a ani nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego).

Za pracę w szczególnym charakterze uznaje się m.in. pracę nauczycielską wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przed 2009 rokiem.

Tych okresów ZUS nie zaliczy do 15 lat pracy nauczycielskiej

Przy ustalaniu wymaganego stażu ZUS nie uwzględnia m.in.:

  • okresów choroby i rehabilitacji,
  • urlopów macierzyńskich i opiekuńczych,
  • urlopu dla poratowania zdrowia,
  • urlopów szkoleniowych i urlopów na dalsze kształcenie,
  • stanu nieczynnego,
  • urlopów bezpłatnych i wychowawczych.

Dla wielu nauczycieli to właśnie te wyłączenia decydują o tym, czy rekompensata zostanie przyznana.

Zmiany w Kodeksie pracy niczego tu nie zmieniły

Choć ostatnie nowelizacje Kodeksu pracy rozszerzyły katalog okresów wliczanych do stażu pracy, ZUS podkreśla, że nie mają one wpływu na zasady ustalania rekompensaty. W tym zakresie nadal obowiązują przepisy dotyczące pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Urlop dla poratowania zdrowia nadal z dużymi ograniczeniami

Na marginesie warto zaznaczyć, że zmiany w Karcie Nauczyciela mocno ograniczyły prawo do urlopu dla poratowania zdrowia. Po nowelizacji z sierpnia 2025 r. został on przywrócony jedynie w wąskim zakresie, wyłącznie na potrzeby leczenia lub rehabilitacji uzdrowiskowej.

Roczny urlop dla poratowania zdrowia pozostaje dla tej grupy nauczycieli niedostępny.