Informację o porozumieniu przekazał rząd Szwecja. W komunikacie tamtejszego ministerstwa obrony podkreślono, że doświadczenia z Ukrainy pokazują, iż czasowe przemieszczenie części ludności pozwala państwu kontynuować działania obronne przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony cywilom.

Dziesięć krajów opracowuje plany masowej ewakuacji ludności. Wśród nich jest Polska

W inicjatywie uczestniczą Niemcy, Polska, Estonia, Łotwa, Litwa, Szwecja, Norwegia, Finlandia, Islandia oraz Dania. Wszystkie kraje są członkami NATO i w ostatnich latach znacząco zintensyfikowały plany obronne w obliczu napięć z Rosja. "Celem porozumienia jest wzmocnienie ochrony ludności cywilnej w przypadku poważnych kryzysów lub, w najgorszym przypadku, wojny" – czytamy w oświadczeniu, cytowanym przez agencję Reuters.

Wspólne plany mają obejmować organizację transportu, koordynację kontroli granicznych, wyznaczanie korytarzy przemieszczania się ludności oraz procedury przyjmowania i rejestracji ewakuowanych. Uwzględniona zostanie także szczególna ochrona osób najbardziej narażonych, a więc dzieci, seniorów oraz osób niepełnosprawnych.

Estonia, Łotwa i Litwa zawarły wcześniej podobne porozumienie, uwzględniające scenariusze ewentualnego masowego exodusu ludności cywilnej w przypadku koncentracji lub ataku wojsk rosyjskich. Z kolei Finlandia, która posiada ponad 1300 kilometrów granicy z Rosją, podpisała w 2024 roku dwustronne porozumienie ze Szwecją w sprawie współpracy przy ewakuacji ludności.

Polska wzmacnia flankę NATO. Ewakuacja ludności elementem strategii obronnej

Udział Polski w nowym porozumieniu wpisuje się w szerszą strategię wzmacniania bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO. Polska konsekwentnie zwiększa wydatki na obronność, modernizuje armię i rozwija systemy zarządzania kryzysowego. Wspólne planowanie ewakuacji to kolejny element tej układanki, choć mniej widowiskowy niż zakupy sprzętu wojskowego, ale równie istotny z punktu widzenia bezpieczeństwa obywateli.

Rząd przedstawił już własny plan masowej ewakuacji ludności w razie konfliktu zbrojnego. Ewakuacja ludności w Polsce ma odbywać się zgodnie z ustalonymi procedurami. Zadaniem wojewódzkich organów obrony cywilnej jest oszacowanie liczby dostępnych miejsc noclegowych, w tym w placówkach medycznych i domach pomocy społecznej, a także zabezpieczenie środków transportu niezbędnych do przewozu mieszkańców. Jednocześnie wyznaczone zostaną drogi oraz linie kolejowe możliwe do wykorzystania, z uwzględnieniem ich aktualnego stanu technicznego oraz ewentualnych uszkodzeń.

Polski plan na czas wojny. Administracja ma działać według ustalonych procedur

Za koordynację działań związanych z ewakuacją ludności odpowiadać będą wojewodowie i starostowie, którzy zapewnią przepływ informacji pomiędzy poszczególnymi szczeblami administracji. Mieszkańcy obszarów objętych zagrożeniem mają otrzymywać komunikaty o ewakuacji za pośrednictwem systemów alarmowych, mediów, ulotek oraz wiadomości elektronicznych, których celem będzie ograniczenie ryzyka dezinformacji.

W trakcie ewakuacji organy obrony cywilnej mają zapewnić bezpieczeństwo oraz utrzymanie porządku publicznego, wyznaczając punkty zbiórki i zabezpieczając odpowiedni sprzęt ratowniczy oraz pomoc medyczną. Priorytetem będzie ewakuacja dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych, chorych i z niepełnosprawnościami, w tym pacjentów szpitali oraz mieszkańców domów opieki. Transport tych grup ma być organizowany z udziałem zespołów ratownictwa medycznego oraz organizacji humanitarnych.