Opłata za śmieci 2026 – obowiązek wynika z ustawy

Zasady pobierania opłat reguluje ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. To z niej wynika obowiązek wnoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Co do zasady płacą właściciele nieruchomości, na których powstają odpady. Oznacza to, że:

  • w domach jednorodzinnych opłatę wnosi właściciel,
  • w blokach wspólnoty i spółdzielnie płacą zbiorczo, a koszt jest rozliczany na mieszkańców.

Wysokość opłaty nie jest jednakowa w całym kraju. Każda gmina ustala własne stawki i sposób naliczania, najczęściej w zależności od:

  • liczby osób zamieszkujących nieruchomość,
  • ilości zużytej wody,
  • powierzchni lokalu.

Ważne. Obowiązek zapłaty nie zależy od faktycznej ilości śmieci. W większości przypadków liczy się sam fakt zamieszkiwania i objęcia nieruchomości gminnym systemem odbioru odpadów.

Kto może skorzystać ze zniżki lub zwolnienia z opłat za śmieci?

Choć opłata obejmuje większość mieszkańców, gminy mają prawo wprowadzać ulgi i zwolnienia. Nie są one jednak jednolite w całej Polsce. Każda rada gminy określa własne zasady.

Najczęściej ze zwolnienia z opłaty za wywóz śmieci lub jej części mogą korzystać:

  • osoby o niskich dochodach – zwykle po spełnieniu kryterium dochodowego, często powiązanego z pomocą społeczną,
  • seniorzy, np. samotnie mieszkający emeryci i renciści, w niektórych gminach już po 65. roku życia,
  • rodziny wielodzietne – szczególnie posiadające Kartę Dużej Rodziny,
  • osoby z niepełnosprawnościami lub ich opiekunowie – jeśli spełniają warunki określone w lokalnej uchwale,
  • właściciele kompostujący bioodpady w przydomowym kompostowniku – w wielu gminach daje to częściową ulgę,
  • właściciele nieruchomości niezamieszkanych lub wykorzystywanych sezonowo – pod warunkiem prawidłowego zgłoszenia.

To nie jest zamknięta lista. Każda gmina może przyjąć własne rozwiązania, dlatego szczegóły zawsze trzeba sprawdzić w Urzędzie miasta lub gminy.

Polecamy: KODEKS PRACY 2026

Kiedy można być całkowicie zwolnionym z opłaty za śmieci?

Istnieje możliwość całkowitego zwolnienia z opłaty za śmieci, jeśli w lokalu faktycznie nikt nie mieszka i nie powstają odpady. Dotyczy to nie tylko seniorów, którzy wyjechali na dłużej do sanatorium czy placówki opiekuńczej. Może to być również:

  • wyjazd za granicę,
  • czasowe przeniesienie do innego miasta,
  • długotrwała hospitalizacja,
  • okresowy brak zamieszkiwania nieruchomości.

Aby skorzystać z takiego zwolnienia, trzeba złożyć w gminie deklarację o braku osób zamieszkujących nieruchomość i wskazać konkretny okres nieobecności oraz przedstawić dowody potwierdzające brak zamieszkania, np. zaświadczenie z placówki, dokumenty podróży, umowę najmu w innym miejscu.

Jeśli właściciel nie zgłosi braku zamieszkania, opłata może być nadal naliczana, nawet gdy lokal stoi pusty.

Opłaty za śmieci 2026 - przykłady z dużych miast - Warszawa, Katowice, Gdynia

Zasady różnią się w zależności od miasta. Poniżej przykłady rozwiązań stosowanych w dużych samorządach.

W Warszawie obowiązuje m.in. ulga dla właścicieli domów jednorodzinnych kompostujących bioodpady. Po zgłoszeniu w deklaracji przysługuje obniżka stawki. Miasto przewiduje także rozwiązania osłonowe dla osób o niskich dochodach w ramach programów pomocowych. Szczegółowe informacje można uzyskać w Urzędzie m.st. Warszawy lub na miejskiej stronie dotyczącej gospodarowania odpadami.

W Katowicach zniżki mogą przysługiwać m.in. rodzinom posiadającym Kartę Dużej Rodziny (20%) oraz osobom spełniającym określone kryteria dochodowe. Funkcjonuje również ulga za kompostowanie bioodpadów. Warunki i wysokość obniżek określa lokalna uchwała, a aktualne informacje dostępne są w Urzędzie Miasta Katowice.

W Gdyni także możliwe są ulgi dla wybranych grup, w tym właścicieli kompostujących bioodpady. Zasady przyznawania zniżek wymagają złożenia odpowiedniej deklaracji lub wniosku. Szczegóły należy sprawdzić bezpośrednio w Urzędzie Miasta Gdyni.

Jak złożyć wniosek o zwolnienie z opłat za śmieci lub o zniżkę w opłatach?

Ulgi i zwolnienia nie są przyznawane automatycznie. Aby z nich skorzystać, trzeba złożyć wniosek w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla miejsca położenia nieruchomości.

W zależności od regulacji może to być:

  • odrębny wniosek o zwolnienie,
  • aktualizacja deklaracji śmieciowej,
  • korekta liczby osób zamieszkujących nieruchomość.

Wniosek można złożyć:

  • osobiście w urzędzie,
  • pocztą,
  • elektronicznie, np. przez ePUAP.

We wniosku należy podać dane właściciela, adres nieruchomości oraz wskazać podstawę ulgi, np. niski dochód, Kartę Dużej Rodziny, kompostowanie bioodpadów czy czasowy brak zamieszkania.