We wtorek, 24 marca 2026 r. do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych trafił projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego. Numer z wykazu: MZ1883. Projekt zakłada zwiększenie elastyczności w organizacji świadczeń medycznych. Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu, nie wszyscy pacjenci kierowani do leczenia szpitalnego wymagają całodobowej hospitalizacji, a jedynie dostępu do specjalistycznego sprzętu i personelu medycznego. Projekt ten stanowi realizację upoważnienia zawartego w art. 31d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.).
Świadczenia do 12 godzin bez formalnej hospitalizacji
W uzasadnieniu do projektu zwrócono uwagę, że obecne przepisy nie przewidują możliwości realizacji świadczeń szpitalnych bez formalnego przyjęcia pacjenta na oddział, co ogranicza organizację opieki oraz wykorzystanie zasobów placówek. Proponowane rozwiązania mają umożliwić wykonywanie specjalistycznych procedur w warunkach zapewniających dostęp do zaplecza szpitalnego, bez konieczności pełnej hospitalizacji.
Projekt przewiduje wprowadzenie świadczeń realizowanych w elastycznym trybie, których czas trwania – ze względu na ich charakter – nie przekracza 12 godzin. Jednocześnie podkreślono, że kluczowe znaczenie ma bezpieczeństwo pacjenta. W przypadku konieczności świadczeniodawca będzie zobowiązany zapewnić dostęp do całodobowej hospitalizacji. Pacjenci wymagający dłuższego pobytu będą przyjmowani na oddział na zasadach ogólnych.
Świadczeniodawcy będą mogli obniżyć koszty działalności niezwiązane stricte z udzielaniem procedur medycznych. Pacjenci natomiast będą mieli możliwość szybkiego powrotu do domu i codziennego funkcjonowania, jeżeli tylko ich stan zdrowia będzie na to pozwalał – wskazano w uzasadnieniu.
Według założeń projektodawców rozwiązanie ma przyczynić się do bardziej efektywnego wykorzystania zasobów, w tym kadry medycznej, która będzie mogła w większym stopniu skoncentrować się na leczeniu najciężej chorych. Nowy tryb realizacji świadczeń będzie stanowił uzupełnienie obecnie stosowanych trybów. To od decyzji klinicznej będzie zależało, w jakim trybie będzie przyjęty pacjent.
W uzasadnieniu do projektu wskazano, że "projektowany mechanizm wpisuje się w trend ambulatory/day-case care, od lat wdrażany przez państwa OECD/UE i obejmujący i.in. chirurgię, chemioterapię, diagnostykę, interwencje kardiologiczne oraz świadczenia psychiatryczne i geriatryczne". Dodano, że OECD opisuje ten model jako kluczowy dla wydajności i dostępności systemów. Chodzi o krótkie, standaryzowane ścieżki opieki, a także o rezygnację z czynności, które nie posiadają klinicznego uzasadnienia.
Pionierami w rozwoju leczenia jednego dnia pozostają kraje anglosaskie i skandynawskie, które od lat systemowo zwiększają udział krótkich hospitalizacji w opiece zdrowotnej. Brytyjska służba zdrowia NHS już w 2004 r. uznała leczenie jednodniowe za domyślny tryb dla procedur planowych, wyznaczając docelowy poziom 75 proc. zabiegów realizowanych bez konieczności dłuższego pobytu w szpitalu.
W Szwecji w tym modelu wykonywanych jest obecnie nawet 43 proc. wszystkich procedur szpitalnych, realizowanych w ramach pobytów nieprzekraczających jednej doby. Z kolei Holandia od 2005 r. stosuje system DBC, który integruje w jednej wycenie świadczenia stacjonarne, dzienne i ambulatoryjne, co sprzyja elastycznemu zarządzaniu leczeniem pacjentów.
We Francji zrównano stawki finansowania dla hospitalizacji klasycznej i jednodniowej, wyznaczając cel osiągnięcia 66 proc. procedur realizowanych w tym trybie do 2020 r. Natomiast Niemcy od 2023 r. wdrażają model Hybrid-DRG, obejmujący łącznie ponad 3 tys. świadczeń i łączący różne formy leczenia w jednolitym systemie rozliczeń.
Projekt rozporządzenia ws. świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego
Projekt zakłada wprowadzenie zmian w art. 4b oraz dodanie art. 4c. Art. 4 rozporządzenia określa m.in. wymagania, jakie muszą spełniać szpitale i inni świadczeniodawcy, by móc udzielać gwarantowanych świadczeń zdrowotnych — od zaplecza (np. OAiIT, diagnostyka, transport), przez wyposażenie, po kwalifikacje personelu. Jednocześnie reguluje organizację leczenia, zwłaszcza w onkologii i chirurgii jednego dnia, narzucając standardy jakości, współpracy między placówkami oraz maksymalne terminy rozpoczęcia terapii. Projekt zakłada wprowadzenie następujących zmian w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego:
1) w art. 4b dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„3. Do świadczeniodawcy, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się § 4c.”;
2) po § 4b dodaje się § 4c w brzmieniu:
„§ 4c. 1. Świadczeniodawca udzielający świadczeń gwarantowanych w trybie hospitalizacji, hospitalizacji planowej i leczenia jednego dnia może udzielać tych świadczeń w ramach elastycznej organizacji udzielania świadczeń, jeżeli ze specyfiki tych świadczeń wynika, że pacjent nie będzie przebywał w szpitalu w celu otrzymania tego świadczenia dłużej niż 12 godzin od chwili jego przyjęcia do szpitala.
2. W przypadku udzielania świadczeń, o których mowa w ust. 1, w ramach elastycznej organizacji udzielenia świadczeń nie stosuje się § 6 i § 6a.
3. Świadczeniodawca udzielający świadczeń, o których mowa w ust. 1, w trybie hospitalizacji planowej i leczenia jednego dnia jest obowiązany do zapewnienia hospitalizacji całodobowo, w razie wystąpienia powikłań oraz konieczności wynikającej ze stanu zdrowia świadczeniobiorcy.”.
§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2026 r.
Świadczenia do 12 godzin bez formalnej hospitalizacji: od kiedy?
Za przygotowanie projektu odpowiada Ministerstwo Zdrowia (MZ). Planowany termin wejścia w życie nowych przepisów to 1 lipca 2026 r.
Świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia szpitalnego, czyli co?
Świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia szpitalnego obejmują w szczególności procedury medyczne, rozpoznania chorób – w tym oznaczone numerami ORPHA w przypadku chorób rzadkich – a także niezbędne badania diagnostyczne, leki oraz wyroby medyczne potrzebne do ich realizacji. W zakres świadczeń wchodzą również świadczenia z zakresu chemioterapii oraz procedury wykonywane w ramach programów lekowych finansowanych ze środków publicznych.
Podstawa prawa
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego
§ 3.
1. Świadczenia gwarantowane obejmują:
1) świadczenia scharakteryzowane:
a) procedurami medycznymi określonymi w części I załącznika nr 1 do rozporządzenia,
b) rozpoznaniami określonymi w części II załącznika nr 1 do rozporządzenia,
c) rozpoznaniami opisanymi numerami ORPHA, w przypadku chorób rzadkich;
2) badania diagnostyczne oraz leki lub wyroby medyczne, w zakresie niezbędnym do wykonania świadczeń gwarantowanych, o których mowa w pkt 1;
3) świadczenia w chemioterapii;
4) świadczenia wykonywane w celu realizacji programów lekowych przysługujących świadczeniobiorcy na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 15 ustawy.
2. Zabiegi chirurgii plastycznej lub zabiegi kosmetyczne są świadczeniami gwarantowanymi określonymi w części I załącznika nr 1 do rozporządzenia wyłącznie, jeżeli są udzielane w przypadkach będących następstwem wady wrodzonej, urazu, choroby lub następstwem ich leczenia.
3. Świadczenia gwarantowane są udzielane zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, z wykorzystaniem metod diagnostyczno-terapeutycznych innych niż stosowane w medycynie niekonwencjonalnej, ludowej lub orientalnej.
4. Świadczeniodawca może wziąć pod uwagę zalecenia postępowania dotyczące diagnostyki i leczenia w zakresie świadczeń finansowanych ze środków publicznych, które zostały ogłoszone na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy.
Wykaz świadczeń gwarantowanych
Wykaz świadczeń gwarantowanych znajduje się w załączniku nr 1 do cytowanego rozporządzenia. Załącznik nr 1 zawiera świadczenia scharakteryzowane procedurami medycznymi jak np. wszczepienie rejestratora zdarzeń (ILR), czy obrazowanie wewnątrznaczyniowe tętnicy szyjnej wspólnej i jej odgałęzień , świadczenia scharakteryzowane rozpoznaniami, jak np. cholera wywołana przecinkowcem klasycznym Vibrio cholerae 01, biotyp cholerae, czy dur brzuszny. W załączniku nr 2 do rozporządzenia zaś został opublikowany wykaz substancji czynnych zawartych w lekach sprowadzanych z zagranicy na warunkach i w trybie określonych w art. 4 ustawy z 6 września 2001 r. - prawo farmaceutyczne z rozpoznaniami wg. ICD-10
