Odwołanie z urlopu może dotyczyć zarówno urlopu wypoczynkowego jak i bezpłatnego. Nie zostały wskazane konkretne przyczyny uprawniające pracodawcę do odwołania pracownika z urlopu - podniesiona została jedynie niezbędność pracownika oraz zaistnienie okoliczności nie przewidzianymi w chwili rozpoczęcia urlopu. Najlepszym przykładem jest choroba pracownika, który zastępuje osobę urlopowaną i nie ma nikogo innego kto miałby możliwość przejąć obowiązki nieobecnego. Należy pamiętać że można odwołać pracownika z urlopu z wyprzedzeniem np. tygodniowym (np. wyczekana operacja osoby zastępującej), co w szczególności może mieć zastosowanie do dłuższego urlopubezpłatnego.
Odwołanie pracownika z urlopu: obowiązki pracodawcy
Pracodawca odwołując pracownika z urlopu powinien uzasadnić swoją decyzję. Musi wybrać taki sposób skomunikowania się z pracownikiem aby móc przekazać swoją decyzję o odwołaniu z urlopu. Jeśli nie ma miejsca osobista rozmowa pracodawcy z pracownikiem powinien upewnić się czy SMS doszedł do adresata oraz czy e-mail został odczytany. Należy pamiętać, że pracownik nie ma obowiązku zapoznawania się ze służbową skrzynką e-mailową podczas urlopu. Natomiast pracodawca nie może informacji o odwołaniu z urlopu wysłać na skrzynkę prywatną. Jeśli chodzi o posiadanie przez pracownika służbowego numeru telefonu komórkowego to można wyróżnić dwa poglądy-jeden uprawnia do pozostawiania telefonu w biurku na czas urlopu, a przynajmniej jego wyłączenia. Drugie stanowisko jest takie, że telefon służbowy powinien być włączony w tym czasie właśnie z uwagi na różne niespodziewane okoliczności, co wszakże może być nadużywane. Pracodawca jeśli pracownik ma telefon służbowy może nie znać prywatnego numeru i tym samym nie ma możliwości kontaktu. Co do zasady pracodawca powinien ustalić z pracownikiem zasady komunikacji podczas urlopu w zależności od tego czy posiada telefon służbowy, długość i rodzaj nieobecności, ewentualne plany urlopowe jeśli tą informacją chce się podzielić.
Pracodawca ma obowiązek pokryć pracownikowi koszty już poniesione związane z przerwanym wypoczynkiem np. opłacony pobyt w hotelu czy bilet powrotny, a także związane z wcześniejszym powrotem do pracy. Zasady te dotycząc również osób nad którymi opiekę sprawował podczas urlopu i które nie mogą pozostać same np. dzieci. Może się zdarzyć, że z uwagi na miejsce w którym przebywa pracownik, szybki termin powrotu oraz osoby towarzyszące pracownik nie będzie w stanie zapłacić za bilety powrotne. W takim przypadku powinien poinformować o tym fakcie pracodawcy oraz ma prawo poprosić o uprzednie przekazanie środków na te koszty. Może się okazać, że po uzyskaniu tej informacji przez pracodawcę po dodaniu wartości jeszcze niewykorzystanego pobytu rachunek ekonomiczny nie uzasadni odwołania pracownika z urlopu. Lepszym rozwiązaniem będzie powierzenie pracy innej zatrudnionej osobie np. w ramach nadgodzin.
Odwołanie pracownika z urlopu: obowiązki pracownika
Pracownik jest zobowiązany przerwać urlop i zgłosić się do pracy niezależnie od tego jak ocenia okoliczności wskazane przez pracodawcę. Odmowa przerwania urlopu stanowi ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych albowiem jest to polecenie służbowe. Może być podstawą rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Niemniej jednak pracodawca powinien przyjąć do wiadomości kiedy pracownik może się stawić w pracy w sytuacji gdy zatrudniony może przebywać w miejscu z którego dotarcie np. z dnia na dzień nie jest możliwe nawet pierwszym dostępnym środkiem transportu niezależnie od kosztów. Gdy pracownik pojawi się w pracy powinien wykazać dlaczego mógł się w niej stawić dopiero po dwóch dniach np. z uwagi na kwestie komunikacyjne (rozkład lotów czy brak biletów), a nie dnia następnego jak oczekiwał pracodawca. Opóźnienie w powrocie z urlopu z uwagi na przyczyny niezależne od pracownika – a nie odmowa powrotu z urlopu - nie może stanowić ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych.
Odwołanie pracownika z urlopu: wnioski
Odwołanie z urlopu powinno być stosowane naprawdę wyjątkowo. Jest to niejako wchodzenie przez pracodawcę w czas wolny pracownika, korzystanie z pozasłużbowych środków komunikacji oraz wymuszone okolicznościami uzyskiwanie informacji ze sfery prywatnej zatrudnionego-gdy pracownik poinformuje że z uwagi na miejsce pobytu czy brak środka transportu nie może się stawić w pracy w terminie pożądanym przez pracodawcę, a dodatkowo wraz z nim musi wrócić schorowania matka którą się opiekuje. Przy okazji odwołania z urlopu pracownik ujawnia z kim, na jak długi i gdzie wypoczywał oraz czasem inne szczegóły z życia osobistego. Odwołanie z urlopu w niektórych okolicznościach może być traktowanie jako szykana wobec pracownika.
Art. 167 Ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (j.t.Dz.U. z 2025 r. poz. 277)