Zakaz pracy w święta. Kogo nie obejmuje?
Zakaz pracy w święta nie obejmują pewne grupy placówek w zależności od ich asortymentu, miejsca prowadzenia działalności oraz osoby przedsiębiorcy. Handel może się odbywać np. w aptekach czy lecznicach dla zwierząt oraz na lotniskach czy w strefie wolnocłowej. Dodatkowo sklepikarzowi mogą pomagać jego bliscy jeśli nie są u niego zatrudnieni.
W przypadku niektórych miejsc gdzie prowadzi się działalność handlowo usługową istotny jest przeważający rodzaj prowadzonej działalności aby dane miejsce mogło funkcjonować w okresie świąt. W handlu dotyczy to miejsc sprzedających kwiaty, pamiątki lub dewocjonalia, prasę, biletami komunikacji miejskiej, wyroby tytoniowe, kupony gier losowych i zakładów wzajemnych. Wyłączeniu od zakazu podlegają również placówki handlowe, w których przeważająca działalność ma charakter gastronomiczny. Natomiast w usługach ma dominować działalność pocztowa.
Przez przeważającą działalność należy rozumieć taką wskazaną o wpisie do krajowego rejestru urzędowych podmiotów gospodarki narodowej w ramach statystyki publicznej oraz stanowiącą co najmniej 40 % miesięcznego przychodu ze sprzedaży detalicznej. Placówka korzystająca z wyłączenia jest zobowiązana do prowadzenia ewidencji miesięcznego przychodu ze sprzedaży z podziałem na tą która podlega wyłączeniu oraz z pozostałej. Należy pamiętać, że w toku postępowania sprawdzającego inspektor pracy ma prawo żądać przedłożenia tej ewidencji. Kto ewidencji przychodów placówki nie prowadzi albo prowadzi w sposób niezgodny z przepisami podlega karze grzywny w wysokości od 1.000,00 zł do 100.000,00 zł.
Kara za naruszenie zakazu handlu w Wielką Sobotę po godzinie 14 i w Święta Wielkanocne
Odpowiedzialności podlega każda osoba która poleca zatrudnionemu w handlu wykonywać pracę. Nie ma znaczenia rodzaj stosunku prawnego łączącego strony-czy jest to umowa o pracę czy zlecenia czy też zatrudnienie przez agencję pracy tymczasowej. Praca zatrudnionego to wykroczenie zagrożone karą grzywny od 1.000,00 zł do 100.000,00 zł nakładane albo przez inspektora pracy albo przez sąd.
Natomiast w niektórych przypadkach naruszenie zakazu może zostać potraktowane jako przestępstwo za które grozi kara grzywny lub ograniczenia wolności. Taka sytuacja występuje gdy ktoś uporczywie lub złośliwie, wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności z nim związanych w święta, a także w Wielką Sobotę po godzinie 14 poleca zatrudnionemu powyższe czynności. Należy pamiętać, że sytuacja może dotyczyć nie tylko pracownika, ale i osoby zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej. Natomiast sprawcą może być każdy przełożony-i prezes spółki prowadzącej sieć sklepów i kierownik jednego z nich. Osoba wykonująca polecenie ani klient nie podlegają odpowiedzialności karnej. Do przestępstwa może dojść również gdy zatrudniony z własnej inicjatywy chce pomóc np. wspierając właściciela małego sklepu-w handlu w święta.
Warto odnieść się do definicji złośliwości lub uporczywości powierzenia czynności zatrudnionemu. Złośliwość charakteryzuje się chęcią dokuczenia, sprawienia przykrości lub okazania lekceważenia i ma charakter subiektywny. Może być jednorazowym zdarzeniem np. kierownik wie, że zatrudniony śpieszy się na pociąg aby wyjechać na święta a wskazuje tą osobę do pozostania w sklepie w Wielką Sobotę po 14.
Natomiast co do uporczywości zachowania to dane zdarzenie musiałoby być miejsce co najmniej trzykrotnie. Miałoby dojść do wykonywania pracy w Wigilię lub w Wielką Sobotę po godzinie 14 przez okres trzech lat np. dwukrotnie w jednym roku kalendarzowym i w jeden z tych dni w następnym.
Ustawa z dnia 10.01.2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (j.t.z 2025 r. poz.301)
Art. 218a Ustawy z dnia 06.06.1997 r. Kodeks karny (j.t.Dz.U. z 2025 r. poz. 383)