Od 1 maja zlecenie i działalność wliczą się do stażu pracy. Kto zyska?

Pracowałeś na zleceniu albo prowadziłeś firmę? Od 1 maja możesz zyskać więcej niż myślisz

To jedna z najważniejszych zmian w prawie pracy dla osób, które przez lata pracowały poza etatem. Do tej pory przy liczeniu wielu uprawnień pracowniczych liczył się przede wszystkim okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Kto przez lata wykonywał zlecenia albo prowadził jednoosobową działalność, z perspektywy części uprawnień pracowniczych często zaczynał niemal od zera. Nowe przepisy to zmieniają.

Zmiana weszła już w życie w sektorze finansów publicznych od 1 stycznia 2026 r.. Dla pozostałych pracodawców, czyli w praktyce dla sektora prywatnego, zaczyna obowiązywać od 1 maja 2026 r.

Co dokładnie będzie wliczane do stażu pracy

Nowe przepisy obejmują przede wszystkim okresy:

• wykonywania umowy zlecenia i innych umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu,
• wykonywania umowy agencyjnej,
• prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej,
• współpracy z osobą prowadzącą działalność,
• a także inne okresy wskazane w przepisach, które ZUS może potwierdzić zaświadczeniem, w tym np. okres „ulgi na start”.

Kluczowe jest to, że nie chodzi o samo „wykonywanie jakiejś pracy”, ale o okresy, które spełniają ustawowe warunki i mogą zostać odpowiednio potwierdzone. W praktyce podstawowym dokumentem ma być zaświadczenie z ZUS.

Ważna zasada dotyczy też nakładania się okresów. Jeśli kilka form aktywności zawodowej pokrywało się w czasie, do stażu nie będą doliczane podwójnie. W takim przypadku uwzględnia się tylko jeden okres.

Kto zyska najwięcej

Najbardziej odczuwalną zmianą dla wielu pracowników będzie wyższy wymiar urlopu. Po osiągnięciu 10 lat stażu pracownik ma prawo do 26 dni urlopu zamiast 20. Dla osób, które mają za sobą kilka lat zleceń albo własnej działalności, może to oznaczać natychmiastowy skok do wyższego wymiaru urlopu. ZUS i PIP wskazują, że po doliczeniu nowych okresów pracodawca powinien zaktualizować uprawnienia pracownicze od momentu zastosowania nowych przepisów.

Zmiana może mieć też znaczenie finansowe. W niektórych miejscach pracy dłuższy staż oznacza wyższy dodatek stażowy albo prawo do nagrody jubileuszowej. Dotyczy to zwłaszcza części instytucji publicznych i tych pracodawców, którzy takie świadczenia przewidują w swoich przepisach wewnętrznych.

Więcej urlopu - tak. Dłuższe wypowiedzenie - nie zawsze

Tu potrzebne jest ważne rozróżnienie. Nie każdy dodatkowy okres wpłynie w identyczny sposób na wszystkie uprawnienia. Co do zasady nowe przepisy zwiększają ogólny staż pracy, który ma znaczenie np. przy wymiarze urlopu. Ale w przypadku takich kwestii jak okres wypowiedzenia lub niektóre świadczenia związane ze stażem u konkretnego pracodawcy znaczenie może mieć tzw. staż zakładowy, czyli praca świadczona właśnie na rzecz tego pracodawcy.

To oznacza, że ktoś, kto przez wiele lat pracował na zleceniu lub w formule B2B, może szybciej dojść do 26 dni urlopu. Jednak dłuższy okres wypowiedzenia nie będzie automatyczny w każdym przypadku, szczególnie jeśli wcześniejsza aktywność zawodowa nie była wykonywana na rzecz obecnego pracodawcy.

Jest haczyk: trzeba to udokumentować

Samo wejście w życie nowych przepisów nie sprawi, że pracodawca automatycznie „odkryje” cały twój dotychczasowy staż. Potrzebne będą dokumenty. Najważniejszym z nich ma być zaświadczenie z ZUS, które potwierdzi okresy podlegania odpowiednim ubezpieczeniom albo inne okresy wskazane w przepisach. Wniosek składa się elektronicznie w eZUS.

PIP zwraca uwagę, że jeśli ZUS nie posiada pełnych danych, pracownik może posługiwać się także innymi dokumentami potwierdzającymi wykonywanie pracy lub działalności. Ostatecznie to pracodawca ocenia ich wiarygodność.

Masz 24 miesiące. Potem pracodawca nie będzie musiał nic doliczać

To jedna z najważniejszych informacji dla pracowników. Osoby, które w dniu wejścia nowych przepisów będą już zatrudnione u danego pracodawcy, dostaną 24 miesiące na przedłożenie dokumentów potwierdzających dodatkowe okresy stażu. Dla sektora prywatnego termin ten będzie liczony od 1 maja 2026 r., a więc upłynie 1 maja 2028 r.

Jeśli pracownik nie dostarczy dokumentów w tym czasie, pracodawca nie będzie miał obowiązku uwzględnienia tych okresów. To oznacza, że dla wielu osób najrozsądniejszy ruch to złożenie wniosku do ZUS jak najszybciej, zamiast odkładania sprawy na później.

Czy trzeba będzie wyrównywać wcześniejsze świadczenia

Nie. Co do zasady przeliczenie uprawnień następuje na przyszłość, od momentu stosowania nowych przepisów przez danego pracodawcę. PIP wskazuje jednak, że szczególna sytuacja może dotyczyć np. nagród jubileuszowych, jeśli po doliczeniu nowych okresów okaże się, że pracownik nabył do nich prawo.

Co warto zrobić już teraz

Jeśli pracowałeś na zleceniu, w agencji albo prowadziłeś działalność gospodarczą, dobrze już teraz sprawdzić, czy masz dokumenty potwierdzające te okresy. Najważniejsze będzie ustalenie, które z nich znajdują potwierdzenie w danych ZUS, a które mogą wymagać dodatkowych dowodów. To szczególnie ważne dla osób, które są blisko progu 10 lat stażu, bo właśnie one mogą najszybciej odczuć zmianę w wymiarze urlopu.

Nowe przepisy zamykają jedną z największych luk między „etatowcami” a osobami, które przez lata pracowały w innych formach. Dla milionów pracowników to nie symboliczna korekta, ale realna zmiana codziennych uprawnień. Problem w tym, że skorzystają z niej przede wszystkim ci, którzy zdążą odpowiednio wcześnie uporządkować swoje dokumenty.

Pytania i odpowiedzi (FAQ)

Źródła: ZUS; MRPiPS; Państwowa Inspekcja Pracy; Dz.U. 2025 poz. 1423