Sprawa rozpatrzona przez TK jest prosta. Do 2013 r. odejście z pracy i przejście na wcześniejszą emeryturę nie powodowało żadnych konsekwencji dla wysokości emerytury powszechnej osiąganej po przekroczeniu 60 lat (kobiety), 65 lat mężczyźni. Od 1 stycznia 20213 r. pojawiły się konsekwencje. Jakie? Obniżenie kapitału emerytalnego o korzyści wypłacono w okresie korzystania z emerytury wcześniejszej. To często poważne kwoty - nawet 150 000 zł - 200 000 zł. Link do uzasadnienia
Jak sprawdzić, czy emeryt podlega wyrokowi TK? Kto ma szansę na przeliczenie emerytury i wyrównanie? [Wyrok TK z 4 czerwca 2024 r.]
Z wyroku korzystają wyłącznie te osoby, które spełniają trzy przesłanki:
1) Były na wcześniejszej emeryturze,
2) Na wcześniejszą emeryturę przeszły przed 1 stycznia 2013 r.
3) Przed 1 stycznia 2013 r. nie miały prawa przejść na powszechną emeryturę (65 lat i 60 lat) - tu chodzi o osoby, które mogły przejść na tą emeryturę np. 20 listopada 2012 r., ale nie zrobiły tego. O takich osobach sędziowie TK tak mówili:
O wznowieniu postępowania (część 1) - "Skutkiem niniejszego wyroku jest prawo wznowienia postępowania z mocy art. 190 ust. 4 Konstytucji. Przepis ten otwiera drogę do sanacji sytuacji prawnych, w których zastosowanie art. 25 ust. 1b u.e.r. wywołało konsekwencje zakwestionowane przez Trybunał. Będzie zatem stosował się do tych osób, które przed 6 czerwca 2012 r. zdecydowały się skorzystać z tzw. wcześniejszej emerytury Jednocześnie Trybunał podkreślił, że niniejszy wyrok wpłynie wyłącznie na sytuację osób, które nie nabyły prawa do emerytury wynikającej z osiągnięcia wieku emerytalnego przed 1 stycznia 2013 r. Tylko w ich wypadku doszło bowiem do niekonstytucyjnego zastosowania skarżonej normy prawnej, co było związane z ich nieświadomością co do skutku podjętej decyzji. W pozostałych wypadkach zaś uposażeni mieli świadomość zmian oraz możliwość uniknięcia ich konsekwencji, co słusznie zauważył Sąd Najwyższy w uchwale o sygn. akt III UZP 5/19, i co przekłada się na brak stosowalności niniejszego wyroku w stosunku do tych osób.
Kto może skorzystać z wyroku TK - Przykłady
Przykład
Emerytura wcześniejsza - przejście na nią w 2012 r.
Prawo do emerytury powszechnej w czerwcu 2013 r. (wiek 60 lat albo 65 lat)
Sytuacja prawna - jest prawo do skorzystanie z wyroku TK bo nie można było porzucić emerytury wcześniejszej na rzecz emerytury powszechnej. Emeryt widząc zbliżające się niekorzystne przepisy nie miał możliwości zmiany typu emerytury.
Przykład
Emerytura wcześniejsza - przejście na nią w 2012 r.
Prawo do emerytury powszechnej w czerwcu 2012 r. (wiek 60 lat albo 65 lat) - emeryt nie skorzystał z tej możliwości. Emeryt widząc zbliżające się niekorzystne przepisy miał możliwości zmiany typu emerytury. Dlatego nie korzysta z konstytucyjnej ochrony
Podstawa prawna dla ponownego przeliczenia emerytur to uznanie poniższego przepisu za niekonstytucyjny
Słowo pomniejsza się w poniższym przepisie jest podstawą ochrony konstytucyjnej - Nawet kilkaset tysięcy osób na wcześniejszych emeryturach zostało zaskoczonych pojawieniem się tego przepisu jak już byli na wcześniejszej emeryturze.
Ważne
Jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 46, 50, 50a, 50e lub 184, a także art. 88 lub art. 88a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.
