Wiemy, jak ma wyglądać edukacja finansowa Polaków

„Strategia została opracowana w oparciu o krajowe i międzynarodowe dobre praktyki związane z edukacją finansową. Jej konstrukcja jest zgodna z rekomendacją OECD w sprawie kompetencji finansowych, przyjętą przez rządy OECD w 2020 r. Jednocześnie jest dostosowana do potrzeb edukacji finansowej osób mieszkających w Polsce i uwzględnia obecny stan i dynamikę polskiego ekosystemu edukacji finansowej” – napisano w dokumencie.

Jak zgodnie z nim ma wyglądać edukacja finansowa?

Strategia wyróżnia cztery cele:

Zwiększenie „odporności finansowej” Polaków poprzez odpowiedzialne planowanie finansów osobistych, unikanie nadmiernego zadłużenia i doskonalenie umiejętności zarządzania ryzykiem. Autorzy dokumentu zwracają uwagę, że, jak wynika z badań, prawie 94 proc. Polaków podejmuje decyzje finansowe z dnia na dzień, ponad 40 proc. może dokonywać zakupów nie zastanawiając się, czy ich na nie stać, a jeden na czterech Polaków nie płaci rachunków na czas.

Tu podkreśla się również znaczenie cyberbezpieczństwa. „Konsumenci powinni być świadomi potencjalnych zagrożeń i oszustw internetowych i posiadać wiedzę, jak się przed nimi chronić” – napisano w dokumencie.

Drugi aspekt to znaczenie długoterminowego oszczędzania. „Zwiększenie świadomości w tym zakresie i lepsze zrozumienie zmian wprowadzanych w systemie emerytalnym może przyczynić się do wzrostu zainteresowania dobrowolnymi programami emerytalnymi oraz zmniejszać ryzyko ubóstwa na starość” – napisano.

Tu pojawia się również kwestia inwestowania oszczędności jako trzeci cel strategii: „poprawa zrozumienia i zdolności ludzi do wykorzystania szans związanych z inwestycjami na rynku finansowym przy jednoczesnym zarządzaniu ryzykiem”. Czwartym zaś jest „podnoszenie świadomości na temat znaczenia edukacji finansowej oraz wiedzy, gdzie znaleźć rzetelne i bezstronne informacje finansowe, edukację lub pomoc”.

Jak należy realizować strategię? 

Po pierwsze podejmowane działania mają być „klientocentryczne”. 

„Odpowiadając na indywidualne potrzeby i zachowania edukacja finansowa może być skuteczniejsza. Spersonalizowane programy zachęcają do większego zaangażowania i mają większy wpływ. Należy również dążyć do dostosowania kanałów realizacji programów edukacji finansowej do potrzeb konsumentów” – napisano w dokumencie.

Wymienia się również oparcie podejmowanych działań na badaniach pokazujących bieżącą sytuację i rzeczywiste potrzeby oraz zaangażowanie możliwie szerokiej grupy zainteresowanych. „W szczególności podkreśla się znaczenie bezstronności w opracowywaniu i wdrażaniu programów edukacji finansowej przez wszystkich interesariuszy” – podkreślono.

Jednym ze sposobów ma być uruchomienie serwisu intenetowego, który spełniałby funkcję edukacyjną, ale dostosowywałby się do zmieniających się trendów w usługach finansowych. Dokument nie mówi o szczegółach, ale tego typu serwis mógłby reagować na zmieniające się „mody” wśród konsumentów: np. inwestycje w złoto czy kryptoaktywa.

O zamiarze uruchomienia portalu edukacyjnego mówił niedawno w DGP Maciej Szmigiero, dyr. departamentu prawnego Ministerstwa Finansów, który zajmuje się obsługą Funduszu Edukacji Finansowej. Fundusz powstał kilka lat temu – po wybuchu afery GetBacku. Do końca ub.r. nie był efektywnie wykorzystywany.

– Kluczowym aspektem Strategii jest podkreślenie konieczności dostosowania metod edukacji do potrzeb poszczególnych grup docelowych. Dzięki przewidzianej współpracy między podmiotami sektora publicznego, prywatnego i organizacji not-for-profit, istnieje szansa dotarcia także do grup społecznych, które zazwyczaj pomijane były w podobnych programach – komentują dr Anne-Marie Weber i Helena Kordasiewicz z Zespołu Badawczego ds. Wykluczenia Cyfrowo-Finansowego Osób Starszych działającego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.

Ale mają też zastrzeżenia. – Zbyt zdawkowo w strategii potraktowano ryzyka płynące z wysokiego poziomu digitalizacji polskiego sektora finansowego, przy jednoczesnym niższym poziomie kompetencji cyfrowych niż u obywateli innych państw europejskich. Należy mieć nadzieję, że na etapie implementacji strategii uwzględnione zostanie zazębianie się zjawiska wykluczenia cyfrowego ze zjawiskiem wykluczenia finansowego, co dotyczy w szczególności osób starszych - oceniają.