Prezes Instytutu Finansów Publicznych Paweł Wojciechowski podczas drugiego dnia XVI Europejskiego Kongresu Finansowego w Sopocie przedstawił główne tezy raportu „Zagrożenia nadmiernego długu publicznego. Edycja 2026”.
Szóstą edycję sprawozdania przygotowali: Ludwik Kotecki – członek Rady Polityki Pieniężnej, przewodniczący Rady Programowej IFP prof. Paweł Wojciechowski – prezes zarządu Instytutu Finansów Publicznych oraz Marek Skawiński, główny ekonomista portalu XYZ i ekspert Ministerstwa Finansów.
Raport przedstawia problematykę długu publicznego, czynniki jego wzrostu i stabilności, zagrożenia wynikające z nadmiernego poziomu deficytu i długu oraz konsekwencje utraty kontroli nad jego dynamiką.
Polska objęta procedurą nadmiernego deficytu, a deficyt rośnie
Jak wskazują twórcy opracowania, mimo objęcia Polski unijną procedurą nadmiernego deficytu dwa lata temu, deficyt nie spada.
„Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Polsce sięgnął w 2025 r. 7,3 proc. PKB – kolejny raz powyżej prognoz i wyżej niż w szczytowym momencie pandemii COVID-19. W ciągu ostatnich 30 lat wyższy był tylko raz: w 2010 r. wyniósł 7,4 proc. PKB, gdy Polska zmagała się ze skutkami największego kryzysu finansowego XXI wieku oraz kryzysu zadłużeniowego w strefie euro” - podaje Instytut Finansów Publicznych.
Według sprawozdania, w 2025 r. łączny deficyt sektora finansów publicznych według metodologii ESA (unijnej) wyniósł ok. 284 mld zł, tj. 7,3 proc. PKB, wobec 6,4 proc. w 2024 r., 5,2 proc. PKB w 2023 r. oraz 3,4 proc. PKB w 2022 r.
W ciągu trzech lat stan finansów publicznych uległ pogorszeniu, relacja deficytu została zwiększona o 3,9 pkt. proc. PKB. Miniony rok okazał się także czwartym rokiem z rzędu, w którym wzrastał deficyt względem PKB - precyzuje raport.
Polska z drugim największym deficytem w UE
W 2025 r. Polska miała drugi najwyższy deficyt w całej UE, przed nami była tylko Rumunia, gdzie deficyt wyniósł 7,9 proc. PKB. Taka sama kolejność była także w 2024 r.
„Deficyt w Polsce w 2025 r. był ponad dwukrotnie większy niż średnia w UE (3,1 proc. PKB) czy strefie euro jako całości (2,9 proc. PKB). W 2023 r. z deficytem na poziomie 5,2 proc. PKB plasowaliśmy się na 6. miejscu w UE. Jednak w ciągu dwóch lat Polska pod względem wysokości deficytu przeskoczyła cztery kraje, w tym Francję oraz Węgry i obecnie zajmuje drugie miejsce, za Rumunią” - precyzuje raport Instytutu.
Jak podaje raport, Polska w największym stopniu zwiększyła deficyt fiskalny ze wszystkich krajów UE w ciągu ostatnich dwóch lat.
