Obornik odgrywa kluczową rolę w rolnictwie i to nie tylko ekologicznym
Obornik to naturalny, organiczny nawóz, powstający z mieszaniny kału i moczu zwierząt gospodarskich oraz ściółki. Dostarcza roślinom wszystkich podstawowych składników pokarmowych, a także substancji organicznej i bogatej mikroflory, która wspiera rozwój pożytecznych mikroorganizmów glebowych.1
Odgrywa on również istotną rolę w rolnictwie regeneracyjnym. Dostarcza materii organicznej, z której powstaje próchnica - kluczowy czynnik wpływający na żyzność gleby oraz jej właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne, sprzyjające zdrowemu wzrostowi roślin.2
Szacuje się, że wraz z jedną toną obornika na pole trafia średnio około 5 kg azotu, 3 kg fosforu (P₂O₅), 7 kg potasu (K₂O), a także wapń (CaO), magnez (MgO) i cenne mikroelementy.
Obornik jest również najtańszym nawozem
Choć obornik nie jest on w stanie całkowicie zastąpić szybko działających nawozów mineralnych, może znacząco ograniczyć ich zużycie, obniżając koszty produkcji. To jeden z najbardziej ekonomicznych, a zarazem najbardziej naturalnych nawozów stosowanych w rolnictwie.
Według prawa obornik nie jest odpadem
Zgodnie z art. 2 ustawy o odpadach, jej przepisów nie stosuje się do biomasy w postaci:
- odchodów oraz produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego,
- słomy,
- innych naturalnych substancji pochodzących z produkcji rolniczej lub leśnej, które nie są niebezpieczne,
o ile są one wykorzystywane w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z biomasy w sposób nieszkodliwy dla środowiska i bez zagrożenia dla zdrowia ludzi. W praktyce oznacza to, że rolnicy mogą składować obornik czy słomę, jeśli deklarują ich późniejsze rolnicze lub energetyczne wykorzystanie w bezpieczny sposób.
Fundacja Dobre Państwo: biomasa (w tym obornik) powinna być traktowana jak odpady
Autor petycji, argumentuje, że obecne wyłączenie pozwala niektórym rolnikom obchodzić przepisy i szkodzić środowisku. W uzasadnieniu petycji podniesiono, że odpady z produkcji roślinnej i hodowli zwierząt – tak samo jak odpady z gospodarstw domowych czy restauracji – powinny być traktowane jak bioodpady, ponieważ w nadmiarze zanieczyszczają glebę i wody oraz powodują uciążliwe zapachy.
Rola gmin w rozwiązywaniu sporów ma być większa
Petycja zakłada również wzmocnienie roli gmin w zakresie mediacji i interwencji w sporach sąsiedzkich, zwłaszcza tam, gdzie chodzi o utrzymanie czystości i porządku. „Zabiegamy o to, aby powszechnie przyjętym było, że gmina – w zakresie utrzymania czystości i porządku oraz działań służących zachowaniu dobra wspólnego – jest gospodarzem wszystkich nieruchomości położonych na jej terenie” – czytamy w petycji.
Skutki zmian dotyczących odpadów z produkcji rolniczej
Jeśli postulaty fundacji zostałyby przyjęte, oznaczałoby to m.in. ujednolicenie procedur w przypadku tzw. immisji sąsiedzkich (np. uciążliwego zapachu), co mogłoby przyspieszyć rozwiązywanie konfliktów i wzmocnić ochronę interesu społecznego. Zmiana przepisów mogłaby też zmusić rolników do bardziej odpowiedzialnego zarządzania odpadami, w tym do stosowania bezpiecznych metod ich przechowywania i utylizacji.
Dlaczego odpady rolnicze są dziś wyłączone z ustawy?
Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji (BEOS) wyjaśnia, że obecne wyłączenie ma na celu umożliwienie wykorzystywania biomasy w rolnictwie i energetyce. Muszą być one jednak wykorzystywane w taki sposób, aby nie były szkodliwe dla środowiska ani nie stanowiły zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.
Przepisy ustawy o odpadach będą miały zastosowanie do biomasy, jeżeli nie zostaną spełnione powyższe warunki wyłączenia stosowania ustawy. Jednocześnie BEOS wskazuje, że przepisy mają charakter ocenny i nie precyzują, kiedy użycie biomasy staje się szkodliwe.
Dalszy przebieg prac nad objęciem odpadów z rolnictwa ustawą o odpadach
Sejmowe biuro rekomenduje rozważenie skierowania dezyderatu do Ministra Klimatu i Środowiska, który oceni zasadność wprowadzenia postulowanych zmian. Podobna petycja została skierowana także do Prezydenta RP, Ministra Klimatu i Środowiska oraz Senatu, lecz jak dotąd żaden z organów nie zajął stanowiska. Sprawą wkrótce zajmie się Sejmowa Komisja do Spraw Petycji.
1 agronews.com.pl - Obornik najlepszy dla gleby i roślin
2 farmer.pl - Rola nawozów organicznych i naturalnych w rolnictwie regeneratywnym
2
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1587)
