Analizy dotyczące nieruchomości często pomijają dziedziczenie oraz darowizny jako ważny sposób wejścia w posiadanie domów, działek i lokali. Zdecydowanie większa uwaga jest skupiona na pierwotnym oraz wtórnym rynku nieruchomości. Eksperci portalu RynekPierwotny.pl postanowili zatem dokładniej przyjrzeć się sytuacji związanej z dziedziczeniem i darowiznami nieruchomości mieszkaniowych. Okazuje się bowiem, że jest to bardzo ważny sposób transferu bogactwa. Warto dowiedzieć się, które grupy Polaków (z uwzględnieniem wieku oraz majątku) najczęściej korzystają na spadkach i darowiznach nieruchomości mieszkaniowych.
Co czwarty Polak otrzymał lokum w spadku lub darowiźnie
Informacje dotyczące sposobu pozyskania nieruchomości mieszkaniowych przez Polaków są wielką rzadkością. Praktycznie jedynym źródłem takich danych jest badanie zasobności gospodarstw domowych, które zostało opublikowane na początku 2018 r. Wspomniana analiza NBP opiera się na wynikach ankiet zebranych w 2016 r. Nie stanowi to jednak dużego problemu, ponieważ interesująca nas kwestia nie ulega szybkim zmianom w ciągu kilku lat.
Najbardziej ogólne wyniki analizy przeprowadzonej przez Narodowy Bank Polski wskazują, że sposób nabycia głównego miejsca zamieszkania przez Polaków wygląda następująco:
- zakup na wolnym rynku - ok. 38%
- samodzielna budowa - ok. 23%
- darowizna - ok. 15%
- spadek - ok. 11%
- uwłaszczenie (np. wykup od spółdzielni lub gminy) - ok. 11%
- inne - ok. 2%
odnotować, że powyższe dane w kategorii obdarowanych i spadkobierców nie uwzględniają osób, które w spadku lub darowiźnie otrzymały dodatkową nieruchomość mieszkaniową (np. aktualnie wynajmowany lokal po rodzicach). Identyczna sytuacja dotyczy Polaków, którzy sprzedali wcześniej odziedziczony/otrzymany dom lub lokal w celu sfinansowania zakupu albo budowy obecnego lokum. Mimo tych zastrzeżeń, łączny odsetek (26%) osób zamieszkujących dom lub lokal otrzymany w spadku albo darowiźnie jest dość wysoki.
Młodzi rodacy rzadziej wybudowali miejsce zamieszkania
Ciekawie przedstawiają się też wyniki pogłębionej analizy, którą przeprowadził Narodowy Bank Polski. Wspomniana instytucja sprawdziła, jak wygląda udział różnych sposobów pozyskania głównej nieruchomości mieszkaniowej w zależności od wieku głowy gospodarstwa domowego. W przypadku gospodarstw domowych, u których taka osoba ma poniżej 45 lat, zakup był głównym sposobem pozyskania nieruchomości mieszkaniowej (ok. 45%). Istotne okazały się też darowizny oraz spadki (łącznie ponad 30%). W grupie „starszych” gospodarstw domowych, większego znaczenia nabierała samodzielna budowa domu (podobnie jak uwłaszczenie).
Bogaci znacznie częściej budują oraz korzystają z darowizn
Informacje o zależności między sposobem nabycia głównego miejsca zamieszkania i statusem majątkowym stanowią ciekawe uzupełnienie wcześniejszych danych. Dlatego eksperci portalu RynekPierwotny.pl wybrali poniższy wykres. Pokazuje on również, jaka część gospodarstw domowych z danej grupy majątkowej posiada główne miejsce zamieszkania na własność. W przypadku 10% najbiedniejszych Polaków (grupa decylowa 0% - 10%), własne lokum stanowi wielką rzadkość. Warto jednak zwrócić uwagę, że dla grupy decylowej 30% - 40% oraz 90% - 100% (10% najbogatszych Polaków) udział gospodarstw domowych posiadających co najmniej jeden dom lub lokal jest już podobny.
Interesujące wyniki badań NBP wskazują również, że wraz ze wzrostem zamożności rośnie udział tych gospodarstw domowych, które wybudowały własne lokum (zwykle dom jednorodzinny). Kolejna ciekawa zależność dotyczy darowizn. Mianowicie, można zauważyć, że w przypadku osób o ponadprzeciętnym statusie majątkowym darowizny są o wiele ważniejszym sposobem wchodzenia w posiadanie domów i lokali. Najwyższy wynik dotyczący darowizn odnotowano dla 10% najzamożniejszych gospodarstw domowych (zobacz wykres).
Autor: Andrzej Prajsnar, ekspert portalu RynekPierwotny.pl
