Ustawę zaskarżyli rzecznik praw obywatelskich i posłowie opozycji, których przedstawicielem jest Kamila Gasiuk-Pihowicz z Nowoczesnej. Ustawa została uchwalona przez PIS w ekspresowym trybie w grudniu zeszłego roku, a weszła w życie 8 stycznia br. Nowe prawo zmieniło zasady nominacji władz mediów publicznych. Wcześniej członków rad nadzorczych mediów wybierała Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, a rady zarządy spółek mediów publicznych. PiS ustawą przekazał kompetencje rady ministrowi skarbu państwa. I to w wyniku tych zmian prezesem TVP został Jacek Kurski, a Polskiego Radia Barbara Stanisławczyk. „Zaskarżone przepisy ustawy zmieniającej prowadzą do odejścia od założeń przekształcenia w latach 90. XX wieku mediów rządowych w media publiczne, które mają cechować się wewnętrznym pluralizmem i zachowywać wyraźny dystans” – napisał w skardze RPO. Jego zdaniem to powrót do mediów rządowych. W podobnym tonie argumentują swoją skargę posłowie opozycji.

Decyzję co do konstytucyjności ustawy TK ma podjąć w składzie pięcioosobowym. Dziś oprócz Andrzeja Rzeplińskiego orzekać będą: Stanisław Biernat, Stanisław Rymar, Marek Zubik i Leon Kieres. Żaden z tych sędziów nie został wybrany w tej kadencji Sejmu. Co może świadczyć o tym, że prezes chce się zabezpieczyć przed taką sytuacją, z jaką mieliśmy do czynienia podczas obrad Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK. Wówczas bowiem nie doszło ono do skutku z powodu absencji trzech sędziów wybranych głosami PiS. Decyzję o przeprowadzeniu rozprawy w składzie pięciu sędziów, a nie w pełnym, prezes TK tłumaczy „uniemożliwianiem orzekania przez Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie”.

Dzisiejszy wyrok mógłby być istotny, gdyż po raz pierwszy w kadencji tego Sejmu TK będzie oceniał ustawę przyjętą przez PiS inną niż dotycząca Trybunału Konstytucyjnego. Tyle że samo prawo zostało po drodze zmienione i sędziowie dziś odniosą się do nieaktualnego już stanu prawnego.

– Zgoda, że rząd nie powinien obsadzać mediów publicznych, ale ustawa, która teraz obowiązuje, wyklucza rząd z tego procesu. Odpowiada za to Rada Mediów Narodowych. Ta sytuacja jest nieaktualna i w związku z tym rozważania trybunału także będą nieaktualne – mówi Krzysztof Czabański, przewodniczący Rady Mediów Narodowych. Na mocy nowych przepisów wybrany został ponownie prezes TVP Jacek Kurski, a w sprawie obsady fotela prezesa Polskiego Radia został ogłoszony konkurs, który ma być rozstrzygnięty najpóźniej w lutym. – Także ta sytuacja zostanie naprawiona – dodaje Czabański.

Wybór akurat ustawy medialnej jako pierwszej, którą TK oceni po tym, jak uporał się z regulacjami dotyczącymi jego samego, może więc dziwić. A politycy opozycji nie ukrywają, że woleliby, gdyby TK wziął pod lupę w pierwszej kolejności inne zaskarżone przepisy.

– Na rozpatrzenie oczekują wnioski dotyczące ustawy o obrocie ziemią rolną, przepisów regulujących uprawnienia służb, korzystania przez nie z podsłuchów czy też prawo o prokuraturze. To wszystko są kwestie niezwykle istotne dla obywateli, sprawy o bardzo dużym ciężarze gatunkowym – mówi Borys Budka, poseł PO. Choć zaznacza, że nie bagatelizuje tym samym rozpatrywanej dziś ustawy.

– To, co się stało z mediami publicznymi, każdy widzi i słyszy. Obraz świata przekazywany przez publiczne radio i telewizję pod rządami PiS jest obrazem w krzywym zwierciadle. A przecież obywatele mają prawo do rzetelnej, pełnej informacji. Mają prawo być informowani o wszystkich działaniach rządu, a nie jedynie o tych, którymi ten chce się pochwalić – komentuje poseł. Jego zdaniem wyborem akurat tej sprawy trybunał nieświadomie zagrał rządzącym na nosie.
– To udowadnia, że wszystko, co mówił PiS o TK, jest kłamstwem. Trybunał nie kieruje się i nigdy się nie kierował w swoich decyzjach kwestiami politycznymi. Gdyby tak było, to dziś zapewne byłaby rozpatrywana inna ustawa – zaznacza poseł Budka.

Zrozumienie dla decyzji TK wykazuje także inicjator jutrzejszej rozprawy Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich.
– Na tym moim zdaniem polega kryzys konstytucyjny – nie tylko chodzi o brak możliwości normalnego funkcjonowania TK, spowodowany kolejnymi ustawami dotyczącymi jego statusu. Kryzys polega także na braku możliwości normalnej, spokojnej, codziennej pracy, w tym rozpatrywania aktualnie przyjmowanego ustawodawstwa pod kątem zgodności z konstytucją – ocenia dr Bodnar.

Eksperci są zgodni, że jakie by dzisiejsze orzeczenie było, to i tak rządzący będą w stanie sobie z nim poradzić.
– Gdy będzie dla nich niekorzystne, to wystarczy, że powiedzą, że to zemsta odchodzących sędziów i nie opublikują wyroku. To przecież jest obecnie stała praktyka – zauważa Waldemar Żurek, rzecznik Krajowej Rady Sądownictwa.

Jeżeli chodzi o niepublikowanie wyroków TK, partia rządząca jako wymówkę wykorzystuje art. 80 ust. 4 lipcowej ustawy o TK. Przepis ten stanowi, że prezes TK kieruje wniosek do prezesa Rady Ministrów o ogłoszenie wyroków i postanowień. Profesor Rzepliński oczywiście takich wniosków nie składa, gdyż TK wyrokiem z 11 sierpnia br. artykuł ten uznał za niezgodny z konstytucją.

Rozstrzygnięcie, które najprawdopodobniej dziś zapadnie, budzi zainteresowanie także dlatego, że będzie to ostatni wyrok, w wydawaniu którego weźmie udział prof. Andrzej Rzepliński. Jego kadencja bowiem upływa już 19 grudnia br. Na razie nie wyklarowała się sytuacja, kto przejmie po nim stery. Sędziowie TK wskazali co prawda swoich kandydatów (Marek Zubik, Piotr Tuleja oraz Stanisław Rymar), jednak zrobili to bez wymaganego ustawą kworum, co powoduje, że prezydent nie wskaże spośród nich następcy Rzeplińskiego (kworum nie udało się uzyskać, bo trzech sędziów wybranych przez PiS przedłożyło zwolnienia lekarskie).

Kandydaci na nowego prezesa TK będą wybierani już po odejściu prof. Rzeplińskiego. Najprawdopodobniej też wybory będą się odbywały pod rządami zupełnie nowej ustawy. A to oznacza, że sędziowie nominowani przez PiS będą mieli większość w Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów TK. Można się więc spodziewać, że wybory kandydatów na nowego prezesa TK przebiegną po myśli rządzących.

>>> Polecamy: Włochy mają w końcu nowy rząd. Oto lista najważniejszych nazwisk