Każde sprawdzane jest według 17 grup kryteriów, najważniejsze z nich dotyczą dostępu do wody (reaktory wymagają chłodzenia), infrastruktury transportowej i wreszcie możliwości odprowadzania wyprodukowanej energii.

Bez prądu

Aż połowa zgłoszeń to miejsca w woj. zachodniopomorskim, pomorskim i kujawsko-pomorskim. Wszystko wskazuje na to, że elektrownia powstanie właśnie w północnej Polsce, bo tam elektrowni w ogóle brakuje. – Z punktu widzenia potrzeb całego systemu elektroenergetycznego wskazane byłoby, żeby elektrownia atomowa powstała na północ od linii Warszawa – Poznań, bo w tamtej części Polski po prostu brakuje źródeł wytwórczych – mówi Hanna Trojanowska, pełnomocnik rządu do spraw energetyki jądrowej, podsekretarz stanu w Ministerstwie Gospodarki.

Gdy na początku roku doszło do awarii elektrowni Dolna Odra, światło w Szczecinie nie zgasło tylko dzięki awaryjnym zakupom prądu ze Szwecji i Niemiec. – Wytypowane lokalizacje w powiatach gryfińskim, sławieńskim, stargardzkim i goleniowskim spełniają wymagania Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej i nie ustępują atrakcyjnością większości lokalizacji światowych – przekonuje Wojciech Drożdż z Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego.

Atrakcyjna inwestycja

Ostateczna decyzja o wyborze lokalizacji będzie należała do inwestora. Rząd wskazał Polską Grupę Energetyczną, która zapowiedziała budowę dwóch zakładów o mocy po 3 tys. MW każdy. Budowa pierwszej planowanej elektrowni miałaby kosztować w sumie około 9 mld euro (na początek 1600 MW za około 4,8 mld euro). PGE powołała spółkę EJ1, która ma się zająć inwestycją, i podpisała z Electricite de France memorandum o współpracy.

– Wkrótce podpiszemy podobne porozumienia z co najmniej dwoma kolejnymi firmami – zapowiada Sylwia Filimon z PGE. Ale PGE to niejedyny chętny. Do rankingu lokalizacji zgłosiła się należąca do Enei elektrownia Kozienice. To samo zrobiła elektrownia Pątnów z ZE PAK. Energetyką jądrową zaczyna się interesować Energa. Energetycy szukają sposobu, jak wytwarzać prąd i nie ponosić kosztów emisji gazów cieplarnianych.

– Energia z elektrowni atomowych nie była i nie jest konkurencyjna cenowo wobec energii z elektrowni węglowych czy gazowych. Buduje się je zakładając, że kiedy powstaną, to elektrownie konwencjonalne będą musiały płacić za emisję CO₂. Dopiero wysokie koszty zakupów CO₂ spowodują, że elektrownie jądrowe staną się konkurencyjne wobec tradycyjnych – wyjaśnia prof. Krzysztof Żmijewski z Politechniki Warszawskiej.

Symulacje pokazują, że całkowite nakłady inwestycyjne (koszty budowy i funkcjonowania elektrowni jądrowej, np. zakup reaktorów i koszty składowania odpadów radioaktywnych) sięgają nawet 4,5 mln euro na 1 MW mocy. To znacznie więcej niż w przypadku konwencjonalnych elektrowni. Jednak koszty produkcji prądu w elektrowni atomowej są już dużo niższe. Oprócz kwestii CO₂ dochodzą też koszty surowca. Planowana elektrownia o mocy 3 tys. MW potrzebuje rocznie około 75 ton paliwa jądrowego, a węglowa o takiej samej mocy aż 9 mln ton węgla.

Atom, ale z daleka

Badania opinii publicznej sprzed pięciu miesięcy pokazują, że połowa Polaków chce produkcji prądu z atomu, ale nie koło własnego domu. Nie można wykluczyć, że kiedy już lokalizacja zostanie wskazana, to mieszkańcy zaczną się buntować. Ministerstwo Gospodarki zapowiada kampanię informacyjną o energetyce jądrowej. Całkowity koszt przygotowania programu jądrowego szacowany jest na około 500 mln zł, w tym szkolenie kadr, kampania edukacyjna i informacyjna, analizy lokalizacyjne elektrowni jądrowych i składowisk odpadów.

Wiadomo, że tylko część środków na ten cel ma pochodzić z budżetu. Ile – nie wiadomo. Poza kwestiami ekonomicznymi najwięcej emocji mogą wzbudzić kwestie dotyczące postępowania z wypalonym paliwem. Rozważany jest m.in. recykling i ponowne stosowanie użytego paliwa, ale nawet taka opcja każe podjąć decyzję, co robić z odpadami radioaktywnymi. Resort gospodarki uważa, że na decyzję ma co najmniej 20 lat.

– Wypalone paliwo najpierw musi się studzić przez 3 do 5 lat. A dopiero po 10–15 latach będzie tyle wypalonego paliwa, żeby zdecydować, co z nim dalej zrobić – uważa Hanna Trojanowska. Trudno wymagać od niej szczegółowej wiedzy, skoro rządowy program rozwoju energetyki jądrowej nie jest jeszcze gotowy.