Rzecznikiem mianowany został Kimmo Hakonen. Jego pięcioletnia kadencja rozpocznie się z początkiem maja. Hakonen jest obecnie wyższym urzędnikiem w biurze Kanclerza Sprawiedliwości – konstytucyjnego organu, który nadzoruje zgodność z prawem aktów urzędowych rządu i prezydenta, a także czuwa nad przestrzeganiem prawa przez organy władzy oraz urzędników wykonujących swoje obowiązki publiczne. Wcześniej zatrudniony był m.in. w resorcie spraw wewnętrznych w departamencie policji.
Do zadań rzecznika zajmującego się nadzorowaniem działań służb specjalnych należy m.in. czuwanie nad przestrzeganiem praw podstawowych oraz praw człowieka. Rzecznik będzie współpracował z ministerstwem sprawiedliwości oraz biurem rzecznika ds. ochrony danych. Podkreślono, że w swoich działaniach jest samodzielny i niezależny.
Stanowisko rzecznika ds. nadzoru nad działaniami wywiadowczymi zostało ustanowione w związku z przyjęciem przez parlament w marcu tego roku pakietu nowych przepisów dotyczących wywiadu cywilnego oraz wywiadu wojskowego. Zostały one zaakceptowane przez deputowanych po blisko dwuletnim okresie rozpatrywania. Prace nad przepisami zaproponowanymi przez liberalno-konserwatywny gabinet premiera Juhy Sipili były skomplikowane, wielowątkowe i wzbudzały liczne kontrowersje.
Do przyjęcia nowych przepisów konieczna była nowelizacja fińskiej konstytucji z 1999 r. Parlament i prezydent zaakceptowali tę nowelizację na jesieni ubiegłego roku. W parlamencie potrzebna była do tego większość przynajmniej 5/6 głosów, czyli uzyskanie szerokiego poparcia opozycji. Jednym z oczekiwań niektórych polityków było ustanowienie niezależnego organu kontrolującego działania inwigilacyjne, w tym służby bezpieczeństwa wewnętrznego i kontrwywiadu (SUPO).
Poprawka do konstytucji odnosiła się do "prawa do prywatności" oraz nienaruszalności tajemnicy korespondencji, rozmów telefonicznych oraz innych form poufnej komunikacji. Wprowadzono zmianę dającą możliwość ustanawiania "niezbędnych ograniczeń w tajemnicy korespondencji, których celem jest uzyskanie informacji o działalności wojskowej lub jakiejkolwiek innej poważnie zagrażającej bezpieczeństwu narodowemu".
Z Helsinek Przemysław Molik (PAP)
