Tanie projektowanie kosztuje najwięcej

ZOPI skierował do administracji państwowej, w tym do Ministerstwa Infrastruktury, Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych oraz Prezesa Prokuratorii Generalnej RP, pismo dotyczące konieczności wprowadzenia systemowych rozwiązań w zakresie wyceny usług intelektualnych w zamówieniach publicznych. Związek wskazuje, że obecny model, oparty głównie na kryterium ceny oraz utrwalonych praktykach przetargowych, nie uwzględnia specyfiki usług wymagających wiedzy i doświadczenia, a jego skutki widoczne są na wszystkich etapach procesu inwestycyjnego. Jednocześnie ZOPI przedstawia konkretne propozycje rozwiązań ograniczających zjawisko rażąco niskich cen i wzmacniających realne kryteria jakościowe.

Skutki widoczne na etapie realizacji

W ocenie ZOPI problem wyceny usług projektowych i inżynierskich ma charakter systemowy. Kryteria pozacenowe często nie mają istotnego wpływu na wybór oferty, a wartości zamówień są określane na podstawie danych historycznych, nieodzwierciedlających aktualnych realiów rynkowych. Presja na obniżanie ceny nie jest równoważona rzetelną oceną ryzyk, zakresu odpowiedzialności ani rzeczywistych nakładów pracy.

Konsekwencje niedoszacowania usług intelektualnych ujawniają się w trakcie realizacji inwestycji w postaci poprawek dokumentacji, zmian projektowych, sporów kontraktowych oraz wzrostu kosztów. To jakość pracy projektowej i inżynierskiej w największym stopniu decyduje o bezpieczeństwie, tempie realizacji oraz przewidywalności inwestycji publicznych.

System wymagający zmian

Zdaniem ZOPI bez spójnych zmian w systemie zamówień publicznych nie da się realnie poprawić jakości usług intelektualnych. W skierowanym piśmie Związek wskazuje cztery kluczowe obszary wymagające zmian: wprowadzenie referencyjnej ceny minimalnej jako progu badania rażąco niskiej ceny, opracowanie centralnej metodyki jej kalkulacji, realne wzmocnienie kryteriów jakościowych względem kryterium ceny oraz przygotowanie katalogu kryteriów jakościowych wraz z zasadami ich stosowania.

ZOPI podkreśla, że skuteczne stosowanie kryteriów jakościowych wymaga jasnych wytycznych dla zamawiających. Związek zwraca uwagę, że podobne mechanizmy funkcjonują już w innych państwach Unii Europejskiej i sprzyjają ochronie jakości bez eliminowania uczciwej konkurencji.

Stanowisko ZOPI

Jak podkreśla Anna Oleksiewicz, Prezes ZOPI: „To nie jest spór o stawki, lecz o jakość i bezpieczeństwo inwestycji publicznych. Niedoszacowanie pracy projektantów i inżynierów prowadzi do pozornych oszczędności w ramach procesu inwestycyjnego, a które później generują realne koszty, opóźnienia oraz problemy na etapie realizacji. Jakość usług intelektualnych ma bezpośredni wpływ na przebieg inwestycji, liczbę zmian projektowych i ryzyk kontraktowych, a w konsekwencji na końcowy koszt oraz trwałość realizowanych obiektów.

Co istotne, nie poprzestajemy na apelach i postulatach, lecz przedstawiamy konkretne rozwiązania, wypracowane w ramach Związku w oparciu o kompleksową ocenę realnych możliwości wprowadzenia zmian. Nie jest to lista życzeń, lecz zestaw precyzyjnych narzędzi, które nie wymagają rewolucyjnych zmian legislacyjnych, a których wdrożenie umożliwi oparcie systemu zamówień publicznych w zakresie usług projektowania i nadzoru na rzeczywistych, a nie deklaratywnych, kryteriach jakościowych.”

ZOPI apeluje o rozpoczęcie dialogu pomiędzy administracją publiczną a uczestnikami rynku, w szczególności z Urzędem Zamówień Publicznych, Prokuratorią Generalną RP oraz Ministerstwem Infrastruktury.