Bezrobocie, ubóstwo, śmieciówki i dyplomy w kieszeni. Jak żyje się młodym w Europie?

Młodych Greków przygniata ogromne bezrobocie, najwyższy odsetek absolwentów wyższych uczelni notuje się na Cyprze, Szwedzi wyprowadzają się z rodzinnego domu już w wieku 20 lat, a młodzi Polacy są europejskim liderem pod względem pracy na śmieciówkach. Oto przegląd najważniejszych statystyk o sytuacji osób w wieku 20-29 lat w Europie.

Największy odsetek młodych w wieku 20-29 lat z wykształceniem wyższym w UE notuje się na Cyprze. W 2014 roku aż 46,8 proc. osób z tej grupy wiekowej mogło poszczycić się dyplomem uczelni wyższej. Dwa kolejne miejsca w zestawieniu zajmują Irlandia (38,4 proc.) oraz Francja (37,9 proc.). Co ciekawe, na ostatniej pozycji w zestawieniu uplasowały się Niemcy. Tutaj tylko 16,2 proc. osób w wieku 20-29 lat ma wykształcenie wyższe. W całej Unii odsetek ten sięga obecnie 27,1 proc. i ciągle rośnie. Nie w każdym kraju przybywa jednak osób z dyplomem uczelni wyższej. Jak wynika z danych Eurostatu, udział młodych absolwentów studiów w tej grupie wiekowej w porównaniu z 2013 rokiem spada w Niemczech, Irlandii, Grecji, Słowacji i Hiszpanii, a w Czechach i Estonii stoi w miejscu.

Niechlubny tytuł europejskiego lidera pod względem stopy bezrobocia wśród młodych dzierży Grecja. W tym dotkniętym przez kryzys państwie, w 2014 roku bez pracy pozostawało tu ponad 44,3 proc. młodych w wieku 20-29 lat. Choć wskaźnik ten spadł z poziomu 47,4 proc. w 2013 roku, bezrobocie wciąż jest w Grecji ogromnym problemem i zmusza młodych, zdolnych Greków do emigracji. Jak wynika z szacunków Eurostatu, w latach 2009-2014 aż 20 281 wysoko wykwalifikowanych Greków szukała pracy za granicą. W latach prosperity przed kryzysem było to jedynie 2552 osób. Wysoka stopa bezrobocia mocno utrudnia zawodowy start także młodym mieszkańcom innych krajów południa Europy. W Hiszpanii bezrobocie w omawianej grupie wiekowej sięga 37 proc., we Włoszech – 30,4 proc., w Chorwacji – 29 proc., a na Cyprze – 28 proc.

Czołówka europejskiego rankingu stopy bezrobocia długoterminowego wśród osób w wieku 20-29 lat prezentuje się podobnie jak w przypadku zwykłej stopy bezrobocia. Przypomnijmy, że o bezrobociu długoterminowym mówimy, gdy trwa ono dłużej niż 12 miesięcy.

Najtrudniejsze warunki materialne wśród osób w wieku 20-29 lat panują w ogarniętej kryzysem Grecji. W 2013 roku (ostatnie dostępne dane Eurostatu) odsetek młodych z tej grupy wiekowej zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym sięgał 46,9 proc. Fatalna sytuacja panuje też w Bułgarii (45,1 proc.) Rumunii (43 proc.). Co ciekawe, na czwartym miejscu w zestawieniu uplasowała się Dania – udział młodych zagrożonych ubóstwem wynosi tu 40,7 proc.

Do kategorii biednych pracujących zaliczani są ci, którzy uzyskują miesięczny dochód wynoszący maksymalnie 60 proc. mediany w swoim kraju. Według najświeższych danych GUS, średnia płaca w Polsce wynosi 4025 zł miesięcznie brutto, pracujący biedni to więc ci którzy zarabiają mniej niż 2 400 zł brutto, czyli ok. 1 700 zł na rękę.

52,5 proc. osób w wieku 20-29 lat w Polsce jest zatrudnionych na umowach terminowych. W żadnym innym kraju Europy tak duży odsetek młodych nie pracuje na tzw. śmieciówkach. Tuż za nami plasuje się Hiszpania (51,4 proc.), Słowenia (47,9 proc.) i Portugalia (47,5 proc.). Na umowach terminowych pracuje ponad 40 proc. młodych Włochów i Holendrów. To dużo w porównaniu z unijną średnią, która wynosi 29,3 proc.

26 lat – to właśnie w takim wieku są zwykle młodzi Europejczycy, gdy decydują się na wyprowadzkę z rodzinnego domu. Nasz kontynent jest pod tym względem bardzo mocno zróżnicowany, ponieważ wiek usamodzielnienia się zależy nie tylko od poziomu zamożności danego kraju, ale także w dużej mierze od uwarunkowań kulturowych. Najdłużej na garnuszku rodziców żyją mieszkańcy Chorwacji, Słowacji, Malty i Włoch. W tych państwach młodzi „idą na swoje” dopiero po 30 roku życia. Na drugim końcu zestawienia znajdują się Skandynawowie. Absolutnym rekordzistą pod tym względem jest Szwecja. Tutaj młodzi zaczynają mieszkań samodzielnie już w wieku 20 lat.

Według ostatnich dostępnych danych Eurostatu, w 2013 roku w całej Unii Europejskiej 13,8 proc. osób w wieku 20-29 lat odczuwało przeciążenie wydatkami mieszkaniowymi. Oznacza to, że na wydatki związane z opłaceniem i utrzymaniem mieszkania przeznaczali co najmniej 40 proc. swoich dochodów rozporządzalnych. Najwyższy wskaźnik przeciążenia wydatkami mieszkaniowymi wśród młodych notuje się w Grecji - aż 45,1 proc. dwudziestolatków przeznacza niemal połowę swojego dochodu na mieszkanie. Tutaj też wydatki młodych na mieszkanie wzrosły w ciągu roku najmocniej ze wszystkich analizowanych krajów. Na drugim miejscu pod względem wskaźnika przeciążenia wydatkami mieszkaniowymi plasuje się Dania (39,2 proc.), a na trzecim Norwegia (24,8 proc.). W najlepszej sytuacji są pod tym względem młodzi mieszkańcy Cypru i Malty – wskaźnik przeciążenia wydatkami mieszkaniowymi wynosi tu – odpowiednio – 3,4 proc. i 2,2 proc. W tym ostatnim kraju aż 76 proc. młodych w wieku 20-29 lat mieszka z rodzicami, być może dlatego wydatki mieszkaniowe nie są dla nich tak dużym problemem.