Wynagrodzenie brutto i netto
Niezależnie od formy zatrudnienia – czy jest to umowa o pracę, czy kontrakt B2B – podatki i składki trzeba płacić. Różni się jednak ich konstrukcja oraz to, kto i w jakiej wysokości je finansuje. Zgodnie z art. 25 Kodeksu pracy wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje umów o pracę:
- na okres próbny,
- na czas określony,
- na czas nieokreślony.
Dzieli się je na umowy terminowe (próbna, na czas określony, na zastępstwo) oraz bezterminowe (na czas nieokreślony). Umowa o pracę zapewnia pracownikowi najwyższy poziom bezpieczeństwa prawnego, ale jednocześnie wiąże się z największym obciążeniem składkowo-podatkowym. Z wynagrodzenia brutto pracownika potrącane są m.in.:
Składki społeczne finansowane przez pracownika:
- emerytalna – 9,76%,
- rentowa – 1,50%,
- chorobowa – 2,45%,
- zdrowotna – 9%.
Zaliczka na podatek dochodowy – według stawki 12% lub 32%, przy czym niektórzy pracownicy korzystają ze zwolnienia (np. ulga dla młodych).
Wpłata do PPK (jeśli pracownik do niej przystąpi):
- 2% wpłaty podstawowej,
- do 2% wpłaty dodatkowej.
Drugi próg podatkowy
Drugi próg podatkowy to moment, w którym stawka PIT wzrasta z 12% do 32%. Obecnie obowiązuje po przekroczeniu 120 tys. zł dochodu rocznie. Warto zaznaczyć, że wyższym podatkiem objęta jest wyłącznie nadwyżka ponad tę kwotę, a nie cały dochód.
Do drugiego progu „wpadają” w praktyce osoby zarabiające ponad 10 tys. zł miesięcznie. Bywa to szczególnie frustrujące dla pracowników rozliczających się wspólnie z małżonkiem lub posiadających dzieci – faktyczny dochód na członka rodziny jest w takich przypadkach znacznie niższy.
Aby uniknąć zbyt wysokich miesięcznych zaliczek, pracownik może złożyć u pracodawcy formularz PIT-2. Pozwala on otrzymywać wyższe wynagrodzenie na bieżąco, choć przy indywidualnym rozliczeniu rocznym może to oznaczać konieczność dopłaty podatku.
Kwota wolna od podatku
Kwota wolna od podatku to część dochodu, od której nie trzeba płacić PIT. Przysługuje jedynie osobom rozliczającym się według skali podatkowej (12% i 32%). Ma szczególnie duże znaczenie przy rozliczeniu rocznym, ponieważ realnie wpływa na wysokość podatku do zapłaty. Obecnie, kwota wolna wynosi 30 000 zł.
B2B czy umowa o pracę. Co jest bardziej opłacalne?
Taki zarzut pojawia się w petycji obywatelskiej rozpatrywanej w Sejmie. Zdaniem jej autora obecny system podatkowy tworzy „fundamentalną niesprawiedliwość” między osobami wykonującymi tę samą pracę, lecz w różnej formie prawnej. Jako przykłady różnic, wnioskodawca podaje:
Podatek PIT
- Umowa o pracę: tylko skala 12%/32%.
- B2B: wybór między skalą, 19% liniowym a ryczałtem 5,5–17%.
Składki ZUS
- Umowa o pracę: pełne składki pracownika (13,71%) + pełne składki pracodawcy (20,39%).
- B2B: ulga na start (0 zł przez 6 miesięcy), mały ZUS przez kolejne 24 miesiące, pełne składki dopiero później.
Składka zdrowotna
- Umowa o pracę: zawsze 9% od podstawy.
- B2B: 4,9% od dochodu lub składka ryczałtowa zależna od przychodu.
Różnice w kwocie netto
Przy wynagrodzeniu 20 000 zł brutto:
- pracownik etatowy otrzymuje ok. 13 687 zł netto,
- osoba na B2B, przy równowartości kosztów pracodawcy (ok. 24 120 zł), może zarobić ok. 20 240 zł netto.
Różnica: ok. 6 550 zł miesięcznie, czyli ponad 78 000 zł rocznie.
Zdaniem autora petycji prowadzi to do „pośredniego uprzywilejowania” samozatrudnienia i zmusza pracowników do rezygnacji z ochrony prawnej w zamian za wyższą wypłatę.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2025 poz. 163)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 277)
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 ze zm.)
