Sytuacja finansowa artystów wymaga wsparcia z budżetu państwa

Z oficjalnych danych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego wynika, że środowisko artystyczne w Polsce liczy około 60 tys. osób wykonujących zawodowo działalność artystyczną m.in. w obszarach muzyki, sztuk wizualnych i performatywnych, teatru, filmu, literatury, tańca oraz twórczości audiowizualnej i ludowej. Specyfika pracy artysty wiąże się z dużą nieregularnością dochodów.

69 proc. artystów osiąga przychody poniżej średniej krajowej, a 30 proc. – poniżej minimalnego wynagrodzenia. Zaledwie 8,3 proc. pracuje na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, natomiast 15,3 proc. pozostaje całkowicie poza systemem ubezpieczeń społecznych.

Artyści "wpadają" do ZUS

Projekt ustawy ma na celu systemowe uregulowanie sytuacji artystów zawodowych, których niestabilne i nieregularne dochody często uniemożliwiają regularne opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Główne cele ustawy to:

  • włączenie artystów zawodowych do systemu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych,
  • poprawa stabilności zawodowej poprzez mechanizm gwarantowanych dopłat do składek,
  • wsparcie rozwoju oraz podnoszenia kompetencji artystycznych.

Dopłaty do składek dla artystów o najniższych dochodach – kluczowe założenia ustawy

Projekt, przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Ministerstwem Finansów oraz Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przewiduje m.in.:

  • wprowadzenie mechanizmu zapewniającego ciągłość ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego artystów zawodowych, niezależnie od okresowych wahań dochodów;
  • dopłaty do składek dla artystów o najniższych dochodach – do poziomu wynikającego z minimalnego wynagrodzenia za pracę, w sytuacji gdy nie są oni w stanie samodzielnie opłacać składek;
  • finansowanie dopłat z budżetu państwa, przekazywanych automatycznie i bezgotówkowo bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bez wliczania ich do dochodu i bez opodatkowania;
  • wprowadzenie statusu artysty zawodowego, przyznawanego osobom wykonującym działalność artystyczną w sposób profesjonalny i stały, posiadającym udokumentowany dorobek oraz osiągającym dochody z tej działalności;
  • czasowy charakter statusu – przyznawanego na okres 3 lat, z możliwością wydłużenia do 5 lat po co najmniej 9 latach nieprzerwanej aktywności artystycznej;
  • transparentną procedurę oceny wniosków, opiniowanych przez Komisję Opiniującą, przy czym decyzję podejmować będzie dyrektor Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej;
  • przyznawanie dopłat na okres 12 miesięcy, z możliwością ponownego składania wniosków przez artystów, których dochody w trzech ostatnich latach nie przekroczyły 125 proc. dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia;
  • możliwość zawieszenia statusu artysty zawodowego na wniosek artysty na okres od 1 do 36 miesięcy.

Finanse artystów mogą wkrótce ulec znacznej poprawie

Wszystko za sprawą nowej opłaty repograficznej. Czym jest owa opłata? To dodatkowa opłata w wysokości 1–2% ceny urządzeń umożliwiających kopiowanie treści – muzyki, filmów, zdjęć czy książek. Oficjalnie ma ona stanowić „rekompensatę dla twórców” za kopiowanie ich dzieł na własny użytek.

Ważne

Pobrana opłata reprograficzna, określana także jako „rekompensata uczciwej kultury”, trafi bezpośrednio do wybranych stowarzyszeń zrzeszających twórców.

Nową opłatą zostaną objęte m.in. następujące urządzenia i nośniki takie jak smartfony, telewizory, tablety. W praktyce, niemal każdy sprzęt posiadający pamięć lub umożliwiający zapisywanie bądź kopiowanie danych zostanie objęty nową opłatą.

Źródło:

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego