Od czego zależy cena paliwa w Polsce?
Cena paliwa na stacjach w Polsce zależy od wielu czynników – od globalnych notowań ropy naftowej i kursów walut po podatki, koszty produkcji i marże handlowe. Największy udział w cenie litra benzyny lub oleju napędowego mają podatki i opłaty publiczne, które stanowią zazwyczaj prawie 50 proc. końcowej ceny.
Podatki i opłaty
W skład tej części wchodzą przede wszystkim podatek VAT, akcyza, opłata paliwowa, opłata emisyjna oraz opłata zapasowa. Akcyza ma charakter kwotowy i jest określona ustawowo, natomiast VAT naliczany jest procentowo od całej ceny paliwa. Oznacza to, że wraz ze wzrostem ceny litra paliwa rośnie także kwota podatku VAT pobieranego przez państwo.
Koszt ropy naftowej i jej przetworzenia
Drugim istotnym elementem ceny jest koszt zakupu ropy naftowej oraz jej przetworzenia w rafineriach. Zwykle odpowiada on za 44 do 55 proc. ceny paliwa, przy czym znaczenie ma również kurs złotego wobec dolara, ponieważ transakcje na rynku ropy rozliczane są w amerykańskiej walucie.
Marże i koszty transportu
Pozostałe składowe ceny stanowią m.in. marże hurtowe i detaliczne, a także koszty transportu i magazynowania paliw. W tej części mieszczą się również wydatki związane z utrzymaniem infrastruktury logistycznej, obsługą stacji paliw oraz działalnością dystrybutorów.
Benzyna bezołowiowa i olej napędowy
W przypadku benzyny bezołowiowej 95 koszt zakupu ropy i rafinacji to 44 proc., akcyza stanowi 24 proc., VAT - 19 proc., marża detaliczna to 8 proc., opłata paliwowa to 3 proc., a opłata emisyjna - 1 proc. Z kolei w przypadku oleju napędowego ropa i rafinacja stanowi 55 proc. ceny detalicznej, VAT - 19 proc., akcyza to 17 proc., opłata paliwowa to 6 proc., marża detaliczna 2 proc., a opłata emisyjna - 1 proc.
Czynniki globalne
Na poziom cen paliw w Polsce wpływają również czynniki globalne. Kluczowe znaczenie mają notowania dwóch głównych gatunków ropy naftowej – Brent oraz WTI (West Texas Intermediate). Pierwszy z nich stanowi podstawowy punkt odniesienia dla rynku europejskiego.
Ceny ropy na światowych rynkach zmieniają się w reakcji na sytuację geopolityczną, poziom zapasów, wielkość wydobycia czy decyzje kartelu producentów ropy OPEC dotyczące limitów produkcji. Wzrost cen surowca zwykle szybko przekłada się na wyższe ceny paliw w hurcie, a następnie na stacjach.
Od rozpoczęcia ataków Izraela i Stanów Zjednoczonych na Iran cena ropy na świecie stale rośnie. O ile przed nimi za baryłkę ropy Brent płacono poniżej 70 dolarów to w poniedziałek około godziny 13 kosztowała ona prawie 104 dolary, podczas gdy w poniedziałek nad ranem cena ta dochodziła do 117 dolarów.
Kurs dolara i czynniki sezonowe
Na bieżące wahania cen paliw wpływają również: zmiany kursu dolara, sezonowy popyt – np. wzrost zapotrzebowania w okresie wakacyjnym – oraz decyzje polityczne, takie jak zmiany podatków, embarga czy wprowadzenie ceł.
Różnice w cenach pomiędzy poszczególnymi stacjami mogą wynikać z lokalnej polityki cenowej. Sieci franczyzowe i niezależne stacje stosują różne poziomy marż w zależności od lokalizacji, konkurencji oraz wielkości sprzedaży.
