Eksperci portalu GetHome.pl sprawdzili, jak nasz kraj wypada na tle pozostałych państw UE oraz gdzie sytuacja młodych na rynku mieszkaniowym poprawia się, a gdzie się pogarsza. Nie wszędzie decydują pieniądze, ale często tradycja i kultura, oczywiście mocno podsycana tempem zmian społecznych i ekonomicznych.
Czas kupna własnego mieszkania zdeterminowany tempem zmian
O intensywności i nierównomierności zmian ekonomicznych świadczy bardzo wysoki odsetek „gniazdowników”, jak nazywani są młodzi dorośli w wieku od 25 do 34 lat, którzy mimo ukończenia studiów i znalezienia pracy wciąż mieszkają pod jednym dachem z rodzicami. Według najnowszych danych Eurostatu, w 2025 r. odsetek „gniazdowników” w naszym kraju wynosił 51 proc., czyli znacznie powyżej średniej UE, która wynosi nieco ponad 30 proc.
– Wprawdzie Polska nie należy do najbogatszych krajów UE, ale nadrabia dystans szybciej niż większość Europy i coraz wyraźniej puka do drzwi gospodarczej elity. Tym bardziej trudno jest się pogodzić, że dla znacznej części młodych Polek i Polaków zakup mieszkania lub rynkowy najem wciąż pozostają poza zasięgiem finansowym – mówi Marek Wielgo, ekspert portalu GetHome.pl.
Mieszkania na rynku nie dla młodych
Wprawdzie członkostwo w UE przyniosło poprawę sytuacji mieszkaniowej w wielu aspektach, np. zdecydowanie poprawił się w naszym kraju standard mieszkań, są one większe i lepiej wyposażone. Jednak dla wielu młodych Polek i Polaków, którzy marzą o usamodzielnieniu się, może się to wydać marną pociechą.
Bariera od lat pozostaje podobna: ceny zakupu i najmu mieszkań rosną szybciej niż możliwości finansowe wielu młodych gospodarstw domowych. Dodatkowym problemem są wysokie wymagania banków wobec kredytobiorców oraz późniejsze niż kiedyś osiąganie stabilizacji zawodowej i dochodowej.
Marek Wielgo przyznaje, że nie tylko nasz kraj boryka się z tym problemem. Z najnowszych danych Eurostatu wynika, że wyższy niż u nas udział młodych pozostających w domu rodzinnym występuje tylko w Chorwacji (ok. 62 proc.), Grecji (ok. 56 proc.) i na Słowacji (ok. 54 proc.).
Niewiele niższy niż w Polsce jest on we Włoszech i Hiszpanii. Oznacza to, że pod względem skali „gniazdownictwa” Polska znajduje się obecnie w ścisłej czołówce Unii.
Problem mieszkania dla młodych gniazdowników jest rozwiązywany w Europie
Należy jednak zauważyć, że w większości krajów Eurostat odnotował poprawę sytuacji młodych. W naszym regionie Europy taka poprawa miała miejsce w ciągu ostatnich pięciu lat m.in. na Litwie, w Czechach, Rumunii, Bułgarii, na Węgrzech i Łotwie.
Szczególnie imponujący jest przykład Litwy, gdzie odsetek „gniazdowników” spadł z 27,8 proc. do 16,2 proc., a także Czech, gdzie obniżył się z 28,2 proc. do 22,3 proc. Na tym tle Polska wyróżnia się negatywnie, bo udział młodych mieszkających z rodzicami wzrósł z 47,5 proc. do 51 proc.
Są też jednak kraje Europy Zachodniej, w których sytuacja młodych wyraźnie się pogorszyła. Największy wzrost odsetka „gniazdowników” Eurostat odnotował w Irlandii (z 30,5 proc. do 38,4 proc.), na Cyprze (z 36,4 proc. do 42,9 proc.) oraz w Belgii (z 22,1 proc. do 25,1 proc.).
Wzrost wystąpił także w Niemczech i Holandii. Może to świadczyć o narastających problemach z dostępnością mieszkań również w części najzamożniejszych państw UE.
Od lat krajami, w których młodzi najszybciej „wyfruwają” z rodzinnego gniazda, są Dania, Finlandia i Szwecja. Tam odsetek „gniazdowników” nie przekracza 8 proc., a w Danii i Finlandii utrzymuje się nawet w okolicach 4 proc. To wyniki ponad dziesięciokrotnie lepsze niż w Polsce.
– O ile w krajach południowej i północnej Europy poziom „gniazdownictwa” jest w dużej mierze determinowany przez uwarunkowania kulturowe, to w Polsce kluczowe znaczenie mają czynniki ekonomiczne – komentuje Marek Wielgo.
Wysoki odsetek „gniazdowników” nie jest wyłącznie problemem krajów biedniejszych od Polski. W grupie państw z najwyższym udziałem młodych mieszkających z rodzicami znajdują się zarówno kraje Europy Południowej, takie jak Grecja, Włochy czy Hiszpania, jak i Polska.
Z kolei w wielu państwach Europy Środkowo-Wschodniej, które jeszcze kilkanaście lat temu miały podobne problemy mieszkaniowe, wskaźnik ten wyraźnie się obniżył. – Sam wzrost gospodarczy nie gwarantuje poprawy sytuacji mieszkaniowej młodych, jeśli ceny mieszkań i koszty najmu rosną szybciej niż ich możliwości finansowe – przyznaje ekspert portalu GetHome.pl.
Odsetek młodych mieszkających z rodzicami nie jest idealną miarą sytuacji na rynku mieszkaniowym, bo wpływają na niego także czynniki kulturowe i społeczne.
Jeśli jednak wskaźnik ten rośnie równolegle z pogarszającą się dostępnością mieszkań i kredytów hipotecznych, może być traktowany jako jeden z najbardziej wymownych sygnałów problemów z usamodzielnianiem się młodych dorosłych.
Pojawiają się optymistyczne perspektywy pozyskania mieszkania przez młodych
Lekkim optymizmem może napawać fakt, że 2025 r. przyniósł poprawę sytuacji „gniazdowników” w naszym kraju. Według Eurostatu, ich odsetek skurczył się w porównaniu z 2024 r. z ok. 54 proc. do 51 proc., czyli o blisko 3 pkt proc. Zbiegło się to z wyraźną poprawą warunków zakupu mieszkań, w tym ze wzrostem zdolności kredytowej (w przypadku singli o ok. 18% r/r) oraz poprawą relacji cen mieszkań do wynagrodzeń.
W większości największych metropolii przeciętne wynagrodzenia rosły szybciej niż ceny nowych mieszkań, co poprawiło możliwości osób planujących zakup mieszkania.
Trudno oczekiwać szybkiego spadku liczby „gniazdowników”, bo problemy mieszkaniowe narastały przez lata. Jednak dane z 2025 r. pokazują, że poprawa dostępności kredytów i stabilizacja cen mieszkań mogą stopniowo ułatwiać młodym start w samodzielne życie.
- Kluczowe będzie to, czy ten trend utrzyma się również w kolejnych latach. Bez trwałej poprawy relacji cen mieszkań do dochodów oraz stabilnych warunków kredytowych skala „gniazdownictwa” w Polsce pozostanie jedną z najwyższych w Unii Europejskiej – niezależnie od tempa wzrostu gospodarczego – podsumowuje Marek Wielgo.
Skoro znamy już przyczyny ,,gniazdownictwa'', pora na refleksję i opracowanie recepty na rozwiązanie tego problemu. Nie zrobi tego samo państwo ani sam rynek. Musimy stworzyć odpowiednie instytucje, ale nie kolejny urząd a efektywne mechanizmy.
Problem wymaga konsensusu, zapytania młodych: gdzie jest ich granica obawy o dochody i oczekiwania wobec mieszkania, sprawdzenia jak może je zaspokoić rynek i na końcu jak pomocniczo może tu zadziałać państwo. Problem młodych ,,gniazdowników'' jest jednym z kluczowych dla nas. Zwiększenie dostępności mieszkań usunie również bazę dla kilku innych społecznych wyzwań, w tym demografii.
Dziennikarz z zawodu i zamiłowania. Zajmuje się tematyką gospodarczą, prawną i finansową, szczególnie nowymi technologiami, i komunikacją oraz mediami. Poza dziennikarstwem zajmuje się fotografią, jeździ na nartach i uwielbia Hiszpanię. Z marką INFOR związany wcześniej, zaczynał przygodę z dziennikarstwem w Gazecie Prawnej. Od kwietnia 2026 r. już jako dziennikarz internetowy przygotowuje i publikuje artykuły na portalu Forsal.pl.