rozwiń >

Renta socjalna stanowi istotne wsparcie dla osób, które ze względu na stan zdrowia nie są zdolne do wykonywania pracy. Otrzymanie tego świadczenia wiąże się z określonymi warunkami, a możliwość podejmowania dodatkowego zatrudnienia jest ograniczona obowiązującymi progami dochodowymi, aktualizowanymi co pewien czas.

Renta socjalna. Podstawa prawna

Renta socjalna to forma wsparcia finansowego dla osób dorosłych, ustanowiona na podstawie ustawy z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej. Za jej przyznawanie i wypłatę odpowiada Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie może zostać przyznane bezterminowo lub na określony czas – decyzja w tej sprawie zależy od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. W Polsce korzystają z niego setki tysięcy uprawnionych. Renta socjalna przysługuje osobom, które spełniają ustawowe kryteria, bez względu na to, czy wcześniej pracowały zawodowo.

Ile wynosi renta socjalna?

Renta socjalna to świadczenie finansowane ze środków publicznych, które podlega corocznej waloryzacji. Do 28 lutego 2026 r. jej wysokość wynosi 1878,91 zł brutto, co odpowiadało około 1709,81 zł „na rękę”. Od 1 marca 2026 r., po waloryzacji o wskaźnik 5,3%, renta wzrośnie o 99,58 zł brutto, co oznacza:

  • brutto: 1978,49 zł
  • netto: około 1810 zł

Świadczenie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) oraz obowiązkowej składce na ubezpieczenie zdrowotne, co wpływa na niższą kwotę otrzymywaną na konto. Obowiązujące potrącenia to:

  • podatek dochodowy – zaliczka 12% od podstawy opodatkowania,
  • składka zdrowotna – 9% od podstawy wymiaru.

Renta socjalna jest wypłacana co miesiąc przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgodnie z harmonogramem ustalonym dla świadczeń.

Kto może otrzymać rentę socjalną?

Prawo do renty socjalnej przysługuje osobom, które:

  • są pełnoletnie – mają ukończone 18 lat bądź (w przypadku kobiet) wyszły za mąż po ukończeniu 16 lat;
  • nie mają ustalonego prawa do innych świadczeń emerytalno-rentowych – nie przysługuje im prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty inwalidzkiej, świadczeń przedemerytalnych ani zagranicznych świadczeń rentowych;
  • posiadają orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy – wydane przez lekarza lub komisję lekarską ZUS, potwierdzające naruszenie sprawności organizmu powstałe:
  • przed ukończeniem 18 lat,
  • w trakcie nauki (w tym wakacji lub urlopu dziekańskiego), do ukończenia 25 roku życia,
  • podczas studiów doktoranckich, aspirantury naukowej lub szkoły doktorskiej.

Jakie choroby uprawniają do otrzymania renty socjalnej?

Renta socjalna przysługuje osobom całkowicie niezdolnym do pracy, czyli takim, które z powodu stanu zdrowia nie mogą wykonywać żadnej pracy zarobkowej. Ocenę takiej niezdolności przeprowadza lekarz orzecznik ZUS, a w przypadku odwołania - komisja lekarska, na podstawie dokumentacji medycznej i obowiązujących przepisów. Do całkowitej niezdolności do pracy mogą prowadzić różne schorzenia, w tym:

  • wrodzone lub nabyte wady układu nerwowego, jak porażenie mózgowe czy padaczka lekooporna;
  • zaawansowane choroby sercowo-naczyniowe, np. niewydolność serca;
  • choroby nowotworowe w stadium zaawansowanym;
  • schorzenia psychiczne i neurorozwojowe, takie jak schizofrenia, zaburzenia afektywne dwubiegunowe czy spektrum autyzmu.

Ponadto do niezdolności do pracy mogą przyczyniać się choroby genetyczne i metaboliczne, na przykład mukowiscydoza czy dystrofia mięśniowa Duchenne’a, a także ciężkie uszkodzenia narządu ruchu, w tym amputacje czy stwardnienie rozsiane w zaawansowanym stadium. Ocena obejmuje analizę dokumentacji medycznej, wyników badań diagnostycznych oraz opinii specjalistów, a w razie wątpliwości ubezpieczony może odwołać się do komisji lekarskiej lub sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Dodatkowe 288 zł do emerytury. Seniorzy dostaną do 15 marca
Dodatkowe 288 zł do emerytury. Seniorzy dostaną do 15 marca

Zobacz również

Jakie dokumenty trzeba przedstawić ZUS, żeby otrzymać rentę socjalną?

Aby ubiegać się o rentę socjalną, w ZUS należy przedstawić szereg dokumentów potwierdzających tożsamość, stan zdrowia oraz spełnienie pozostałych warunków. Do podstawowych dokumentów należą:

  • dokument tożsamości – np. dowód osobisty lub paszport, jeśli sprawę załatwiasz osobiście;
  • wniosek o rentę socjalną – można go pobrać i wypełnić w domu lub zrobić bezpośrednio w ZUS; wniosek można także złożyć ustnie, odpowiadając na pytania pracownika ZUS i podpisując przygotowany protokół;
  • zaświadczenie o stanie zdrowia (OL-9) – wypełniane przez lekarza prowadzącego, wystawione nie wcześniej niż miesiąc przed złożeniem wniosku;
  • dodatkowa dokumentacja medyczna – np. wyniki badań, karty leczenia szpitalnego, informacje na druku OL-9A.

W niektórych przypadkach mogą być wymagane dokumenty dodatkowe:

  • wywiad zawodowy (OL-10) – wypełniany przez płatnika składek, jeśli wnioskodawca jest zatrudniony;
  • zaświadczenie o umowie i przychodach – od pracodawcy, jeśli osoba pracuje;
  • zaświadczenie o okresie nauki – ze szkoły lub uczelni, jeśli naruszenie sprawności nastąpiło przed ukończeniem 25 lat;
  • zaświadczenie o studiach doktoranckich lub aspirantury – jeśli sprawność organizmu została naruszona w tym czasie;
  • dokument potwierdzający powierzchnię użytków rolnych – jeśli wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne; wydawany w urzędzie gminy;
  • kopia dokumentu pobytowego lub statusu uchodźcy – dla cudzoziemców; kopia musi być poświadczona za zgodność z oryginałem przez pracownika ZUS lub kierownika ośrodka pomocy społecznej.

Renta socjalna – limity dorabiania w 2026 roku

Renta socjalna zostanie obniżona, jeśli dochód z działalności zarobkowej przekroczy 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za dany kwartał, ale nie przekroczy 130% tej kwoty. W takiej sytuacji ZUS zmniejszy świadczenie o wartość nadwyżki, jednak nie więcej niż dopuszczalny limit obniżenia.

Jeżeli dochód przekroczy 130% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, renta zostanie czasowo zawieszona.

Od 1 marca 2026 roku obowiązywać będą nowe limity dorabiania. Jak wynika z Komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lutego 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70 % i 130 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za IV kwartał 2025 r. stosowanych przy zmniejszaniu albo zawieszaniu emerytur i rent (M.P. 2026, poz. 209):

  • 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za IV kwartał 2025 r. wynosi 6438,50 zł;
  • 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za IV kwartał 2025 r. wynosi 11 957,20 zł.

Oznacza to, że:

  • przychód do 6438,50 zł miesięcznie – nie spowoduje zmniejszenia świadczenia,
  • przychód od 6438,50 zł do 11 957,20 zł miesięcznie – spowoduje zmniejszenie wypłaty renty,
  • przychód powyżej 11 957,20 zł miesięcznie – spowoduje wstrzymanie wypłaty świadczenia.