- Co to jest WTZ? Co jest warsztat terapii zajęciowej?
- WTZ - podstawa prawna
- Co robi się w ramach WTZ?
- Dla kogo WTZ?
- Około 3 200 zł na rzecz osoby z niepełnosprawnością w ramach WTZ. Podwyżka z PFRON na 2026 r.
Jak już było wskazane we wstępie istnieje wiele świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami. Takie wsparcie występuje zarówno w formie rzeczowej jak i finansowej. O niektórych świadczeniach nie mówi się tak dużo, a szkoda, bo przecież w 2026 r. uległy znacznym podwyżkom i PFRON w większym zakresie finansuje pomoc na rzecz konkretnych placówek, OzN czy ich bliskich - opiekunów. Można powiedzieć, że w 2026 r. przysługuje około 3 200 zł na rzecz osoby z niepełnosprawnością w ramach WTZ.
W Polsce jest ponad 700 warsztatów terapii zajęciowej skierowanych do osób z niepełnosprawnością, które chętnie korzystają z tej formy aktywności - co pozwala im być aktywną "cząstką" społeczeństwa.
Co to jest WTZ? Co jest warsztat terapii zajęciowej?
Warsztat terapii zajęciowej, czyli właśnie w skrócie WTZ, to miejsce gdzie codziennie mogą przychodzić osoby z niepełnosprawnościami i poprzez wykonywanie różnych zajęć, czynności z szerokiego zakresu przygotowują się do funkcjonowania w społeczeństwie a nawet do podjęcia pracy. Jest to pewnego rodzaju forma aktywizacji, funkcjonowania w życiu społeczno-gospodarczym. Od prostych czynności dnia codziennego do tych bardziej skomplikowanych OzN zyskują coraz to szersze umiejętności. Taka adaptacja pozwala zyskać pewność, wiedzę, doświadczenie umiejętność radzenia sobie z emocjami, komunikowania się i utrwalenia codziennej rutyny. Jest to pewnego rodzaju learning by doing - gdzie poprzez powtarzalne czynności osoby z niepełnosprawnościami uczą się jak "coś robić" - pisząc dosłownie.
Istotne jest też to, że podczas WTZ ma miejsce terapia z psychologiem, pozwala to na pracę nad emocjami OzN, na zidentyfikowanie jej problemów i próbie ich rozwiązania. Mają miejsce też zajęcia grupowe, które poprzez wspólne rozmowy - uczą jak funkcjonować w mniejszej czy większej społeczności. Jak wzajemne się szanować, dbać o swoje potrzeby i prawidłowo się komunikować.
Warsztat jest placówką pobytu dziennego. Czas trwania zajęć w warsztacie wynosi nie więcej niż 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. W przypadku ustalenia krótszego niż 35 godzin tygodniowo wymiaru zajęć zmniejsza się proporcjonalnie wysokość dofinansowania. Warsztat zapewnia warunki niezbędne do pełnej realizacji indywidualnego programu.
W warsztacie zatrudnia się psychologa oraz w zależności od potrzeb:
- pielęgniarkę lub lekarza;
- pracownika socjalnego;
- instruktora zawodu;
- inne osoby niezbędne do prawidłowego funkcjonowania warsztatu.
WTZ - podstawa prawna
Podstawę prawną dla WTZ stanowi ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz.U. 2004 nr 63 poz. 587).
Co robi się w ramach WTZ?
Jak czytamy w folderze przygotowanym przez PFRON w WTZ uczestnicy uczą się różnych umiejętności potrzebnych w codziennym życiu i w pracy:
- jak dbać o higienę osobistą
- jak samodzielnie przygotować posiłek
- jak wykonywać zadania w pracy
- jak współpracować z ludźmi.
Każdy uczestnik WTZ ma swój indywidualny program rehabilitacji, IPR. W IPR podaje się, czego uczestnik chce się nauczyć lub co poprawić, jak może się tego nauczyć, kto go będzie wspierać, jak będzie wyglądała współpraca z rodziną lub opiekunami.
Przykład
Dla przykładu można podać, że na Warsztatach Terapii Zajęciowej czy w ramach konkretnego IPR osoby z niepełnosprawnościami zyskują wiedzę i umiejętności z zakresu czynności manualnych jak i technicznych. Ucząc się obsługi i specyfiki pracy na komputerze, na telefonie jak innych urządzeniach (drukarka, kserokopiarka, skaner itd.), wykonują prace ogrodnicze czy ceramiczne. Takie manualne zajęcia wpływają na rozwój kreatywności i pewnego rodzaju wyciszenie organizmu. W czasie zajęć robi się kubki, talerze, doniczki z gliny. Nie mniej ważna jest gimnastyka i zajęcia ruchowe - które wpływają na lepsze funkcjonowaniu organizmu i rozwój.
Dla kogo WTZ?
Niestety WTZ nie są skierowane dla każdego. Uczestnikami warsztatu terapii zajęciowej może być osoba z niepełnosprawnością, która posiada orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności - ale uwaga, w orzeczeniu musi być wprost wskazane, że taka osoba może uczestniczyć w WTZ, zatem musi być w orzeczeniu zapis o terapii zajęciowej.
O przyjęciu osoby do WTZ decydują wspólnie organizacja która prowadzi WTZ powiatowe centrum pomocy rodzinie. Warsztat terapii zajęciowej najczęściej prowadzi stowarzyszenie, fundacja lub firma.
Około 3 200 zł na rzecz osoby z niepełnosprawnością w ramach WTZ. Podwyżka z PFRON na 2026 r.
Większość pieniędzy na działanie WTZ otrzymuje się z PFRON. Uszczegóławiając finansowanie warsztatów terapii zajęciowej trzeba wskazać, że koszty utworzenia i działalności są współfinansowane ze środków PFRON oraz ze środków samorządu terytorialnego i z innych źródeł.Maksymalne dofinansowanie ze środków PFRON na tworzenie warsztatów terapii zajęciowej wynosi 70%, natomiast koszty działalności, w tym wynikające ze zwiększonej liczby uczestników warsztatu, pokrywane są do 90% ich wartości. Jest to dofinansowanie, więc generalnie reszta pieniędzy pochodzi z urzędów powiatu lub miasta. Oczywiście, żeby otrzymać wsparcie finansowe, należy złożyć wniosek o dofinansowanie z PFRON. Wniosek składa się do najbliższego powiatowego centrum pomocy rodzinie.
Ile z PFORN w 2026 r. na WTZ?
W 2026 roku wysokość dofinansowania kosztów rocznego pobytu jednego uczestnika w WTZ wynosi: 38 496 zł rocznie na osobę. W porównaniu do 2025 roku oznacza to wzrost o 3 300 zł. W przeliczeniu miesięcznym daje to około 3 200 zł na jednego uczestnika. Tak więc da się zauważyć, że dość mocno w 2026 r.. zmieniły się kwoty związane z finansowaniem warsztatów terapii zajęciowej (WTZ). Nie dało się ukryć, że z roku na rok koszty prowadzenia działalności WTZ rosną. Zmiana ta, jest więc bardzo pozytywnie oceniana w środowisku osób prowadzących placówki jak i opiekunów osób z nipełnosprawnościami.
Podwyższenie kwoty dofinansowania wynika przede wszystkim ze wzrostu kosztów funkcjonowania WTZ. Wśród najważniejszych czynników wskazuje się: rosnące wynagrodzenia, wzrost cen energii i usług, potrzebę poprawy warunków terapii. Środowisko warsztatów od lat postulowało zwiększenie finansowania, argumentując, że wcześniejsze stawki nie odpowiadały realnym kosztom - jak podaje portal: https://niepelnosprawni.pl
3 200 zł - czy te pieniądze trafiają do uczestnika?
Nie, te pieniądze nie trafiają do kieszeni uczestnika WTZ czy do portfela opiekuna. Stąd też w tytule artykułu wskazano, że "na rzecz" a nie "dla" OzN. Jest to dofinansowanie przekazywane z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) do samorządów, które następnie finansują działalność warsztatów terapii zajęciowej. Środki te przeznaczane są m.in. na:
- wynagrodzenia pracowników,
- materiały do terapii,
- utrzymanie placówki,
- organizację zajęć i wsparcia rehabilitacyjnego.
Co otrzymuje uczestnik WTZ?
Uczestnicy warsztatów mogą otrzymywać tzw. trening ekonomiczny, czyli kieszonkowe. Jego wysokość nie jest jednak określona odgórnie i zależy od decyzji konkretnego warsztatu. W praktyce są to zazwyczaj kwoty od kilkudziesięciu do kilkuset złotych miesięcznie. Nie jest to świadczenie systemowe, lecz forma wsparcia motywacyjnego (za portalem: https://niepelnosprawni.pl).
Źródło: PFRON, https://niepelnosprawni.pl
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz.U. 2004 nr 63 poz. 587)