Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad zmianami w dozorze elektronicznym

Według informacji z wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, celem projektu nowelizacji kodeksu karnego wykonawczego jest „poszerzenie stosowania systemu dozoru elektronicznego w zakresie udzielania skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego”.

Głównym założeniem projektowanych zmian jest wydłużenie dopuszczalnego okresu kary, jaki może pozostać do odbycia w zakładzie karnym, w momencie ubiegania się o dozór elektroniczny. Zgodnie ze zmianą miałby nie przekraczać 1 roku i 6 miesięcy. Obecnie jest to maksymalnie 6 miesięcy. Jednocześnie orzeczona kara pozbawienia wolności nie może przekraczać 3 lat.

Ponadto, projekt ma ujednolicić brzmienie artykułów dotyczących warunków udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. W ocenie resortu pozwoli to na „usunięcie wątpliwości interpretacyjnych”.

Kolejna zmiana dotyczy skazanego, któremu wymierzono dwie lub więcej niepodlegających łączeniu kar pozbawienia wolności, które skazany ma odbyć kolejno. Przepisy te zostaną uzupełnione o analogiczną negatywną przesłankę braku skazania w warunkach określonych art. 65 par. 1 lub 2 k.k. Artykuł ten dotyczy sprawców czyniących sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu lub działających w zorganizowanej grupie/związku przestępczym.

Celem tej zmiany jest zapewnienie „spójności regulacji określających przesłanki udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego”.

Projektowane zmiany mają być przyjęte przez Radę Ministrów w trzecim kwartale 2026 r.

Jak wykonywany jest dozór elektroniczny?

System Dozoru Elektronicznego (SDE) to forma odbywania krótkoterminowej kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym, najczęściej w miejscu zamieszkania skazanego. Używana do tego jest elektroniczna aparatura monitorująca. np. tzw. „bransoletki”.

Jak wyjaśnia resort sprawiedliwości, SDE pozwala na kontrolę zachowania skazanego w trzech formach:

• dozór stacjonarny (przebywanie w określonym miejscu i czasie),
• dozór mobilny (kontrola bieżącego miejsca pobytu) oraz
• dozór zbliżeniowy (utrzymywanie minimalnej odległości od wskazanej osoby).

SDE polega na monitorowaniu osoby skazanej przebywającej poza zakładem karnym za pomocą urządzeń elektronicznych – nadajnika zakładanego na nogę lub rękę oraz rejestratora zainstalowanego w miejscu zamieszkania. Skazany przebywa w domu, jednak jego swoboda poruszania się jest ograniczona i kontrolowana według ustalonego przez sąd harmonogramu. W przypadku naruszenia warunków, system natychmiast powiadamia odpowiednie służby, które mogą podjąć interwencję.

Ponadto, sąd nakłada na skazanego określone obowiązki, które ma wykonywać podczas odbywania kary (np. obowiązek nauki, obowiązek terapii odwykowej, podjęcie pracy zarobkowej, obowiązek opieki nad osobami zależnymi itp.).

Oszczędność dla budżetu państwa?

Według danych resortu, koszty odbywania kary w SDE są niższe niż w przypadku tradycyjnego pobytu w zakładzie karnym. W 2024 roku średni miesięczny koszt pobytu jednej osoby w więzieniu wynosił 6466,66 zł, podczas gdy miesięczny koszt odbywania kary w SDE to od 1305 zł do 1366 zł. Oznacza to, że kara odbywana w SDE była niemal pięć razy tańsza dla budżetu państwa niż kara w izolacji penitencjarnej.