UE zmienia zasady ogrzewania domów. Miliony gospodarstw odczują skutki dyrektywy

Unia Europejska przyjęła nową dyrektywę, która znacząco zmieni sposób ogrzewania domów. Chodzi o dyrektywę (UE) 2024/1275, czyli zaktualizowaną wersję tzw. EPBD (Energy Performance of Buildings Directive) – aktu prawnego, który od lat wyznacza kierunki polityki energetycznej budynków. Tym razem zmiany są szczególnie istotne, ponieważ dotyczą bezpośrednio milionów gospodarstw domowych, w tym setek tysięcy Polaków ogrzewających domy gazem.

Nowe przepisy są częścią szerokiej strategii Unii Europejskiej na rzecz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku. Celem jest ograniczenie emisji CO₂ z budynków, które odpowiadają za ok. 36% całkowitego zużycia energii w UE. W praktyce oznacza to stopniowe odchodzenie od ogrzewania paliwami kopalnymi, w tym gazem ziemnym. Nie oznacza to jednak natychmiastowego zakazu używania pieców gazowych.

Koniec dotacji do pieców gazowych

Jedna z najważniejszych decyzji zawartych w dyrektywie dotyczy systemów wsparcia finansowego. Od 1 stycznia 2025 roku państwa członkowskie nie mogą już finansować instalacji kotłów opalanych paliwami kopalnymi. Zgodnie z art. 17 ust. 15 dyrektywy: „Od dnia 1 stycznia 2025 r. państwa członkowskie nie udzielają żadnych zachęt finansowych do instalacji indywidualnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi, z wyjątkiem kotłów wybranych do inwestycji przed 2025 r.”

W praktyce oznacza to brak dopłat, ulg podatkowych czy innych form wsparcia dla osób, które chciałyby zainstalować kocioł działający wyłącznie na gaz ziemny, olej opałowy lub inne paliwo kopalne.

To duża zmiana, ponieważ jeszcze niedawno kotły gazowe były traktowane jako rozwiązanie bardziej ekologiczne niż ogrzewanie węglowe. W Polsce przez lata można było uzyskać dofinansowanie z programu „Czyste Powietrze” właśnie na montaż pieca gazowego. Obecnie środki mają być kierowane przede wszystkim na technologie wykorzystujące odnawialne źródła energii.

Zobacz także:Skarbówka potwierdza: przelew z konta osobistego na konto wspólne małżonków bez podatku od darowizny

Piece gazowe nie będą zakazane

Nowe przepisy nie wprowadzają zakazu posiadania ani używania pieców gazowych. Jeśli urządzenie działa sprawnie i bezpiecznie, można z niego korzystać nadal. Dyrektywa nie nakazuje wymiany działających instalacji.

Zmieniają się natomiast zasady dotyczące nowych inwestycji, modernizacji budynków oraz korzystania z programów dotacyjnych. Ogrzewanie gazowe ma być stopniowo zastępowane systemami hybrydowymi oraz rozwiązaniami opartymi na paliwach odnawialnych.

Dyrektywa wyraźnie rozróżnia technologie spalania paliw kopalnych od tych wykorzystujących biopaliwa lub biogaz. W dokumencie wskazano, że kotły zasilane biomasą i paliwami odnawialnymi traktowane są jako systemy wykorzystujące energię odnawialną.

W praktyce oznacza to, że znaczenie ma nie tylko sam piec, ale również paliwo. Jeśli w przyszłości zamiast gazu ziemnego wykorzystywany będzie biometan, biogaz lub wodór, system grzewczy nadal może spełniać unijne wymogi.

Nowe budynki bezemisyjne od 2030 roku

Kluczowe zmiany dotyczą nowych inwestycji budowlanych. Zgodnie z dyrektywą wszystkie nowe budynki w UE mają być budynkami o zerowej emisji:

• od 1 stycznia 2028 r. – w przypadku budynków publicznych,
• od 1 stycznia 2030 r. – w przypadku wszystkich nowych budynków.

Oznacza to konieczność stosowania technologii opartych na odnawialnych źródłach energii, takich jak pompy ciepła, instalacje fotowoltaiczne czy kolektory słoneczne. Kotły gazowe będą mogły funkcjonować wyłącznie jako element systemów hybrydowych, np. w połączeniu z pompą ciepła lub instalacją PV.

Modernizacja budynków także obejmie systemy ogrzewania

Dyrektywa obejmuje nie tylko nowe budynki, lecz także modernizacje istniejących. W przypadku tzw. głębokiej renowacji, czyli kompleksowej termomodernizacji budynku, konieczne będzie dostosowanie systemu ogrzewania do minimalnych wymogów efektywności energetycznej.

Przepisy wskazują, że podczas większej modernizacji charakterystyka energetyczna budynku musi zostać poprawiona – o ile jest to możliwe pod względem technicznym, funkcjonalnym i ekonomicznym.

W praktyce oznacza to, że przy generalnych remontach starsze instalacje grzewcze mogą wymagać modernizacji lub wymiany na bardziej efektywne energetycznie rozwiązania.

Czym jest budynek bezemisyjny?

Dyrektywa definiuje budynek bezemisyjny jako obiekt o bardzo wysokiej efektywności energetycznej, który zużywa minimalną ilość energii i nie generuje emisji CO₂ z paliw kopalnych na miejscu.

Taki budynek powinien być dobrze ocieplony, energooszczędny oraz wyposażony w inteligentne systemy zarządzania energią. Energia może pochodzić z instalacji OZE zlokalizowanych na miejscu lub w pobliżu, a w niektórych przypadkach dopuszcza się także energię odnawialną dostarczaną z sieci ciepłowniczych.

Gaz w nowej odsłonie – hybrydy, biometan i wodór

Choć dyrektywa wskazuje kierunek odchodzenia od paliw kopalnych, nie eliminuje całkowicie gazu. Coraz większą rolę mają odgrywać kotły hybrydowe, łączące piec gazowy z pompą ciepła lub instalacją fotowoltaiczną.

Duże znaczenie przypisuje się także rozwojowi paliw odnawialnych, takich jak biometan, biogaz czy wodór. Urządzenia wykorzystujące takie paliwa będą dopuszczone i traktowane jako element systemów wykorzystujących energię odnawialną.

Dla branży gazowej oznacza to zmianę kierunku rozwoju – zamiast rezygnacji z gazu, jego stopniową transformację w paliwo niskoemisyjne.

Co z istniejącymi piecami gazowymi?

Dla wielu właścicieli domów najważniejsze jest to, że obecnie działające piece gazowe mogą być nadal używane. Dyrektywa nie wprowadza obowiązku ich demontażu.

Zmiany będą dotyczyć głównie sytuacji, gdy właściciel będzie chciał skorzystać z dotacji, wymienić urządzenie lub przeprowadzić gruntowną modernizację budynku. W takich przypadkach preferowane będą rozwiązania hybrydowe lub wykorzystujące paliwa odnawialne.

W Polsce funkcjonuje ponad 3,5 mln kotłów gazowych. Resort klimatu zapowiada, że programy wsparcia – w tym „Czyste Powietrze” – będą stopniowo dostosowywane do nowych wymogów.

Dlaczego UE wprowadza nowe przepisy?

Budynki odpowiadają za znaczną część emisji gazów cieplarnianych w Europie. Transformacja systemów ogrzewania jest jednym z kluczowych elementów strategii osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku.

Dyrektywa zakłada stopniowe wprowadzanie zmian:

• 2025 – koniec dopłat do kotłów na paliwa kopalne,
• 2030 – obowiązek budowy nowych budynków bezemisyjnych,
• 2040–2050 – docelowe odejście od paliw kopalnych w budownictwie.

Jak przygotować się na zmiany?

Właściciele domów nie muszą podejmować natychmiastowych działań, jednak eksperci wskazują, że warto już teraz:

• regularnie serwisować instalacje grzewcze,
• rozważyć inwestycję w odnawialne źródła energii,
• śledzić krajowe programy wsparcia,
• planując remont – uwzględnić systemy hybrydowe.

Takie działania mogą ułatwić dostosowanie się do przyszłych przepisów i jednocześnie obniżyć koszty energii.

Nowa era ogrzewania budynków

Dyrektywa (UE) 2024/1275 nie wprowadza zakazu pieców gazowych, ale jasno wyznacza kierunek zmian. Gaz nadal będzie wykorzystywany, jednak przede wszystkim w połączeniu z odnawialnymi źródłami energii lub w formie paliw odnawialnych.

W perspektywie najbliższych kilkudziesięciu lat systemy ogrzewania budynków w Europie mają stać się bardziej energooszczędne, niskoemisyjne i zintegrowane z nowoczesnymi technologiami.

Podstawa prawna:

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.