Milionom Polaków grozi 5 tysięcy złotych kary, jeśli tego nie zrobią. Zostało już bardzo mało czasu na dopełnienie tego ważnego obowiązku

Rekord, którego wcześniej nie było

Z danych resortu cyfryzacji wynika, że w 2026 roku ważność traci dokładnie 3 mln 371 tys. dowodów osobistych. To najwyższy wynik od lat. Dla porównania, w poprzednich latach liczba ta była wyraźnie niższa.

Urzędnicy wskazują konkretną przyczynę tego nagłego wzrostu. Chodzi o urodzonych w 1997 roku. To właśnie oni dziesięć lat temu składali wnioski o swój pierwszy dowód osobisty, który teraz traci ważność. Efekt? Jednoczesne spiętrzenie wniosków i ogromna presja na system.

Zmiany jakich jeszcze nie było

Ministerstwo przypomina, że w 2015 roku wydano aż 4,8 mln dowodów osobistych. Był to moment przełomowy, bo dokumenty przeszły wtedy znaczącą zmianę. Zniknęły z nich między innymi adres zameldowania, wzrost, kolor oczu oraz wzór podpisu. Zmienił się nie tylko wygląd dowodu, ale też sposób składania wniosków. Od tego czasu coraz większą rolę odgrywa cyfryzacja usług publicznych.

Teraz wniosek można złożyć przez internet – za pomocą profilu zaufanego lub podpisu elektronicznego. To rozwiązanie wygodne, ale – jak podkreśla administracja – nie oznacza to zupełny brak osobistego kontaktu.

Internet nie załatwi wszystkiego

Choć elektroniczna ścieżka składania wniosków zyskuje na popularności, nie oznacza to, że urząd można ominąć. Jak informuje serwis gov.pl, osobista wizyta i tak jest konieczna.

To właśnie wtedy pobierane są odciski palców oraz wzór podpisu, które trafiają do warstwy elektronicznej dokumentu. Co więcej, ktoś, kto składa wniosek online, na wizytę w urzędzie ma określony czas. Jeśli nie zrobi tego w ciągu 30 dni od złożenia dokumentu, wniosek zostanie automatycznie anulowany. W praktyce oznacza to konieczność rozpoczęcia całej procedury od początku.

Nie tylko termin ważności zmusza do działania

Wymiana dowodu osobistego nie dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy kończy się jego ważność. Przepisy przewidują także inne przypadki, w których trzeba wyrobić nowy dokument.

Dotyczy to między innymi zmiany nazwiska, na przykład po ślubie lub rozwodzie, a także sytuacji, gdy wygląd właściciela zmienił się na tyle, że utrudnia identyfikację. Nowy dowód trzeba wyrobić również w przypadku jego zgubienia, kradzieży lub zniszczenia, a także wtedy, gdy unieważnione zostaną certyfikaty zapisane w jego warstwie elektronicznej.

Urzędnicy przypominają przy tym o kluczowym terminie: wniosek należy złożyć najpóźniej 30 dni przed upływem ważności dokumentu. Zwlekanie może oznaczać realne problemy – od trudności w banku po komplikacje przy wyjazdach zagranicznych.

Jak przygotować się do wizyty w urzędzie

Procedura nie jest skomplikowana, ale wymaga odpowiedniego przygotowania. Do złożenia wniosku potrzebne jest aktualne zdjęcie spełniające wymogi biometryczne oraz dotychczasowy dowód osobisty lub paszport.

W niektórych przypadkach konieczne będzie także złożenie wzoru podpisu osobistego. Z kolei osoby, które niedawno uzyskały polskie obywatelstwo, muszą przedstawić dokument podróżny potwierdzający ten fakt.

Zgodnie z przepisami nowy dowód powinien być gotowy w ciągu 30 dni. W praktyce jednak wiele zależy od obciążenia urzędów – im większa liczba wniosków, tym dłuższy czas oczekiwania.

Brak dowodu może słono kosztować

Ignorowanie obowiązku wymiany dokumentu to ryzyko, które może się nie opłacić. Zgodnie z Kodeksem wykroczeń brak ważnego dowodu osobistego może skutkować karą ograniczenia wolności albo grzywną.

Jej wysokość ustala sąd, a maksymalna kwota może sięgnąć nawet 5 tys. zł. Podobne konsekwencje grożą tym, którzy przetrzymują cudzy dokument lub nie zwracają dowodu po utracie obywatelstwa.

Urzędnicy zwracają uwagę, że problem nie kończy się na sankcjach. Nieważny dowód oznacza realne trudności w codziennym funkcjonowaniu – od braku możliwości odbioru przesyłki, przez problemy w banku, po niemożność podpisania umowy czy udziału w wyborach.

„Nie odkładaj tego na później” – apel urzędników

Skala tegorocznych wymian to ogromne wyzwanie organizacyjne. Miliony osób, które muszą pojawić się w urzędach, oznaczają jedno – kolejki będą nieuniknione.

Dlatego Ministerstwo Cyfryzacji apeluje, by działać z wyprzedzeniem. Wniosek można złożyć online, a wizytę w urzędzie zaplanować wcześniej, unikając nerwowego oczekiwania.

Jak podkreślają urzędnicy: „Lepiej złożyć wniosek miesiąc za wcześnie niż jeden dzień za późno”. Bo największy problem pojawia się wtedy, gdy dokument traci ważność w najmniej odpowiednim momencie – tuż przed wyjazdem, ważną umową czy wizytą w banku.