Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn. Jakie zasady obowiązują przy przyznawaniu świadczeń emerytalnych?
Obecnie powszechny wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Takie przepisy obowiązują od 1 października 2017 r. i określają minimalny wiek, po osiągnięciu którego można ubiegać się o emeryturę.
Prawo do świadczenia przysługuje osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., które osiągnęły ustawowy wiek emerytalny oraz podlegały ubezpieczeniom społecznym lub emerytalno-rentowym. W praktyce wystarczy, że składki były opłacane choćby przez jeden dzień.
Od tej zasady przewidziano jednak wyjątki. Wcześniej zakończyć aktywność zawodową mogą między innymi górnicy, osoby pracujące w szczególnych warunkach lub wykonujące pracę o szczególnym charakterze, a także część nauczycieli korzystających z odrębnych regulacji.
Wiek emerytalny a kryzys demograficzny. Dlaczego system świadczeń emerytalnych stoi przed coraz większym wyzwaniem?
Debata o wieku emerytalnym nie pojawia się przypadkowo. Coraz częściej wiąże się ją z pogarszającą się sytuacją demograficzną i rosnącymi kosztami utrzymania systemu emerytalnego.
Polskie społeczeństwo starzeje się w szybkim tempie. Pod koniec 2023 r. osoby, które ukończyły 60 lat, stanowiły już 26,3 proc. mieszkańców kraju. Dla porównania w 2005 r. było to 17,2 proc. Oznacza to wzrost o ponad dziewięć punktów procentowych w ciągu niespełna dwóch dekad.
Prognozy wskazują, że ten trend będzie się pogłębiał. Do 2060 r. liczba seniorów może wzrosnąć do 11,9 mln osób, czyli 38,3 proc. całej populacji. Jednocześnie będzie ubywać osób w wieku produkcyjnym. Według prognoz ich liczba może zmniejszyć się nawet o 40 proc., co oznacza coraz większe obciążenie dla pracujących finansujących system emerytalny.
Znaczenie ma także wydłużająca się długość życia. Obecnie kobiety żyją średnio około 81 lat, a mężczyźni około 73 lat. Za kilkadziesiąt lat ma to być odpowiednio 85 i 81 lat. Im dłużej wypłacane są świadczenia emerytalne, tym większe obciążenie dla finansów publicznych. Już dziś ZUS nie finansuje wypłat wyłącznie z bieżących składek, a w kolejnych latach presja na system może jeszcze wzrosnąć.
Prezydent Karol Nawrocki otrzymał petycję. Wiek emerytalny kobiet bezdzietnych miałby wzrosnąć do 65 lat
W tym kontekście do prezydenta Karola Nawrockiego trafiła petycja dotycząca zmian w wieku emerytalnym. Jej autor zwrócił się do głowy państwa o podjęcie inicjatywy ustawodawczej, która miałaby rozpocząć proces stopniowego zrównywania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn.
Pierwszym etapem reformy miałoby być podniesienie wieku emerytalnego do 65 lat dla kobiet bezdzietnych. Autor argumentuje, że kobiety przechodzą dziś na emeryturę pięć lat wcześniej od mężczyzn, choć statystycznie żyją znacznie dłużej. Jego zdaniem w przypadku kobiet bezdzietnych nie występują przesłanki społeczne ani biologiczne, które uzasadniałyby wcześniejsze zakończenie aktywności zawodowej.
W uzasadnieniu petycji wskazano również, że zróżnicowany wiek emerytalny jest rozwiązaniem charakterystycznym przede wszystkim dla części państw Europy Wschodniej. Zdaniem autora stopniowe wprowadzanie zmian pozwoliłoby społeczeństwu przygotować się do reformy i byłoby pierwszym krokiem do stworzenia bardziej stabilnego systemu emerytalnego. W petycji podkreślono także, że starzenie się społeczeństwa, spadek liczby urodzeń oraz malejąca liczba osób pracujących będą w kolejnych latach coraz większym wyzwaniem dla finansów państwa.
Prezydent Karol Nawrocki i wiek emerytalny. Na jakim etapie jest petycja dotycząca świadczeń emerytalnych kobiet?
Petycja wpłynęła do Kancelarii Prezydenta RP 7 października 2025 r. Następnie została przekazana do komórki prawnej kancelarii. Na razie dokument nie został rozpatrzony ani skierowany do sejmowej lub senackiej komisji do spraw petycji.
Nawet gdyby prezydent zdecydował się skorzystać z prawa inicjatywy ustawodawczej, nie oznaczałoby to automatycznej zmiany przepisów. Każdy projekt dotyczący wieku emerytalnego musi przejść pełną ścieżkę legislacyjną, uzyskać poparcie Sejmu i Senatu, a następnie zostać podpisany przez prezydenta.
Obecnie nic nie wskazuje na to, aby petycja miała stać się podstawą projektu ustawy. Na razie pozostaje na etapie analizy w Kancelarii Prezydenta RP, a obowiązujące przepisy dotyczące wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn pozostają bez zmian.
Sondaż dla Forsal.pl: Czy wiek emerytalny kobiet i mężczyzn powinien zostać zrównany?
Źródła:
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
Sytuacja osób starszych w Polsce w 2023 r. - raport GUS
Prognoza ludności na lata 2023–2060 - raport GUS
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2025 poz. 1749)
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.