Restrukturyzacja – szansa na uratowanie firmy
Podstawowym celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie upadłości przedsiębiorcy poprzez zawarcie układu z wierzycielami oraz przeprowadzenie działań naprawczych (w postępowaniu sanacyjnym). Ustawodawca wychodzi z założenia, że przedsiębiorstwo, które ma realne perspektywy dalszego funkcjonowania, powinno otrzymać możliwość poprawy swojej sytuacji finansowej zamiast zostać zlikwidowane.
W ramach restrukturyzacji przedsiębiorca może zrestrukturyzować swoje długi poprzez m.in. odroczenie terminów wykonania zobowiązań, rozłożenie płatności na raty, zmniejszenie wysokości wierzytelności czy też konwersję wierzytelności na udziały lub akcje (w przypadku spółek handlowych).
Największą zaletą restrukturyzacji jest możliwość dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. W większości postępowań dłużnik zachowuje zarząd nad przedsiębiorstwem, a nawet w postępowaniu sanacyjnym, gdzie zarząd przejmuje zarządca, celem nadal pozostaje uratowanie przedsiębiorstwa, a nie jego likwidacja.
Upadłość – zakończenie bytu przedsiębiorstwa
Postępowanie upadłościowe ma zupełnie inny cel. Nie służy naprawie przedsiębiorstwa, lecz jak najwyższemu zaspokojeniu wierzycieli poprzez likwidację majątku dłużnika.
Po ogłoszeniu upadłości zarząd nad majątkiem przejmuje syndyk, który zabezpiecza majątek, sprzedaje jego składniki, a uzyskane środki przeznacza na spłatę wierzycieli zgodnie z kolejnością określoną w przepisach prawa upadłościowego. W praktyce oznacza to najczęściej zakończenie działalności przedsiębiorstwa, rozwiązanie umów z kontrahentami oraz sprzedaż przedsiębiorstwa lub jego poszczególnych składników.
Kiedy skorzystać z restrukturyzacji
Restrukturyzacja jest przeznaczona przede wszystkim dla przedsiębiorców niewypłacalnych albo zagrożonych niewypłacalnością.
Stan zagrożenia niewypłacalnością występuje wtedy, gdy sytuacja ekonomiczna przedsiębiorcy wskazuje, że w niedługim czasie może on utracić zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań. Oznacza to, że z restrukturyzacji można skorzystać jeszcze zanim pojawią się trwałe problemy z płynnością finansową.
Jednakże, restrukturyzacja nie jest odpowiednia dla każdego przedsiębiorcy. Jeżeli przedsiębiorstwo nie prowadzi już działalności, nie posiada realnych źródeł finansowania albo nie ma szans na odzyskanie rentowności, zawarcie układu może okazać się niemożliwe. Sąd odmówi również zatwierdzenia układu, jeżeli będzie oczywiste, że nie zostanie on wykonany.
W takich przypadkach jedynym rozwiązaniem może być postępowanie upadłościowe.
Ochrona przed egzekucją
Istotną korzyścią restrukturyzacji jest również ochrona przed egzekucją prowadzoną przez wierzycieli. W postępowaniach tych dochodzi do zawieszenia prowadzonych egzekucji, zakazu wszczynania nowych postępowań egzekucyjnych, a w określonych przypadkach także do uchylenia dokonanych wcześniej zajęć. Dzięki temu przedsiębiorca może skoncentrować się na odbudowie płynności finansowej zamiast prowadzić równoczesną walkę z licznymi egzekucjami.
W postępowaniu upadłościowym egzekucje również nie są prowadzone, jednak wynika to z innej przyczyny. Cały majątek przechodzi do masy upadłości, którą zarządza syndyk, a wierzyciele dochodzą swoich praw wyłącznie w ramach postępowania upadłościowego.
Zarząd nad przedsiębiorstwem
W restrukturyzacji przedsiębiorca zazwyczaj zachowuje możliwość prowadzenia swojej działalności. Wyjątek stanowi postępowanie sanacyjne, w którym zarząd przejmuje zarządca, jednak działa on w celu przywrócenia przedsiębiorstwu zdolności do dalszego funkcjonowania.
Po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorca traci natomiast prawo zarządzania swoim majątkiem. Wszystkie decyzje dotyczące przedsiębiorstwa podejmuje syndyk.
Sytuacja wierzycieli
Choć mogłoby się wydawać, że upadłość gwarantuje wierzycielom szybsze odzyskanie pieniędzy, w praktyce często jest dla nich mniej opłacalna.
Likwidacja przedsiębiorstwa zwykle powoduje znaczący spadek wartości jego majątku. Sprzedaż składników majątku w postępowaniu upadłościowym często odbywa się za kwoty niższe od ich wartości rynkowej, a dodatkowo środki uzyskane ze sprzedaży pomniejszane są o koszty postępowania upadłościowego.
W restrukturyzacji przedsiębiorstwo nadal funkcjonuje, generuje przychody i może stopniowo spłacać swoje zobowiązania. W wielu przypadkach pozwala to wierzycielom uzyskać wyższy poziom zaspokojenia niż w przypadku likwidacji majątku. Z tego względu przed głosowaniem nad układem sporządzany jest tzw. test zaspokojenia, który pokazuje wierzycielom, czy proponowany układ będzie dla nich korzystniejszy niż upadłość.
Podsumowanie
Problemy z płynnością finansową nie zawsze oznaczają, że jedynym rozwiązaniem jest ogłoszenie upadłości. W wielu przypadkach odpowiednio wcześnie wszczęta restrukturyzacja pozwala uniknąć likwidacji firmy, zachować jej wartość oraz wypracować rozwiązanie korzystne zarówno dla dłużnika, jak i wierzycieli. Z kolei upadłość pozostaje instrumentem przeznaczonym przede wszystkim dla sytuacji, w których kontynuowanie działalności nie jest już możliwe. Dlatego przy pierwszych oznakach problemów z płynnością finansową warto przeanalizować dostępne rozwiązania i wybrać postępowanie najlepiej odpowiadające sytuacji przedsiębiorstwa. Im wcześniej zostaną podjęte działania, tym większa szansa na skuteczne wyjście z kryzysu.
