Dobra wiadomość, w ciągu ostatnich trzech lat odsetek polskich firm, które wdrożyły lub właśnie wdrażają rozwiązania sztucznej inteligencji wzrósł z 62 proc. do 77 proc. – jak wynika z dostępnych danych. Również 77 proc. planuje w najbliższych miesiącach zwiększyć wydatki na wprowadzenie narzędzi opartych na technologii AI (wzrost z 62 proc. w ciągu ostatnich trzech lat). Jednocześnie tylko 55 proc. badanych przedsiębiorstw ma formalną strategię rozwoju wykorzystania AI, 29 proc. dopiero ją opracowuje.
Niewystarczająco szkolimy z zasad cyberbezpieczeństwa
Tylko 43 proc. przedsiębiorstw przeszkoliło z korzystania z AI wszystkich pracowników. Jednocześnie już 19 proc. polskich firm wykorzystuje AI w swoich głównych obszarach działalności, a 28 proc. używa jej w wielu różnych procesach. Tymczasem już 2 sierpnia 2026 r. zacznie być egzekwowana większość przepisów unijnego AI Act, czyli rozporządzenia ustanawiającego wspólne zasady tworzenia i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji w UE. Przepisy dotyczą nie tylko firm tworzących systemy AI, ale również przedsiębiorstw wykorzystujących narzędzia dostarczane przez zewnętrznych producentów. Przewidziane kary to nawet 10% globalnych obrotów przedsiębiorcy.
Co 10. pracownik czuje się zupełnie nieprzygotowany do pracy w kwestii cyberbezpieczeństwa i AI
Różnicę między tempem upowszechniania się sztucznej inteligencji a przygotowaniem organizacji widać również na poziomie pracowników. Tylko 51 proc. czuje się dobrze przygotowanych do pracy w środowisku silnie kształtowanym przez technologię AI, jak wynika z raportu „Ukryta siła sztucznej inteligencji”, przygotowanego przez Factorial, wiodącą europejską platformę do zarządzania kadrami opartej na sztucznej inteligencji. Aż 10 proc. pracowników uważa, że ich gotowość w tym zakresie jest niewielka lub żadna. Jednocześnie sztuczną inteligencją w codziennej pracy wykorzystuje już 78 proc. badanych, a 16 proc. ma zamiar to robić.
Kupujemy innowacje znacznie szybciej, niż uczymy się nad nimi panować. W wielu organizacjach wdrożenia AI przypominają dziś jazdę bez trzymanki: firmy mają kilkanaście inteligentnych narzędzi, ale kompletnie nie wiedzą, gdzie wyciekają ich dane ani czy algorytmy nie podejmują za nich kluczowych decyzji personalnych. AI Act obnaży te luki. Największym wyzwaniem nie będzie wyprodukowanie jednego dokumentu pod audyt, ale weryfikacja procesów. - Rejestr technologii i ocena ryzyka muszą stać się codziennością firmy, a nie martwym papierem odświeżanym raz na kilka lat – mówi Tomasz Wykowski, Country Manager Poland w Factorial, firmy wyspecjalizowanej w technologii HR oraz AI. – Największym wyzwaniem nie będzie przygotowanie jednego dokumentu na potrzeby audytu, lecz stworzenie procesu, który nadąży za rzeczywistym tempem wdrażania technologii. Rejestr wykorzystywanych rozwiązań, zasady ich zatwierdzania i okresowa ocena ryzyka muszą być aktualizowane na bieżąco, a nie raz na kilka lat. - dodaje refleksyjnie.
Szkolenia z AI i o cyberbezpieczeństwie omijają wielu pracowników
Szkolenia z używania AI dla wszystkich pracowników przeprowadziło jedynie 43 proc. firm. Jednocześnie, zgodnie z art. 4 AI Act, stosowanym już od lutego 2025 r., organizacje dostarczające i wykorzystujące sztuczną inteligencję, mają obowiązek zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji pracowników w tym zakresie. W praktyce oznacza to, że pracownicy w zakresie obowiązków, których znajduje się praca z systemami AI mają obowiązek odbycia szkolenia i udowodnienia znajomości procedur i ryzyk, związanych z użytkowaniem firmowych rozwiązań sztucznej inteligencji.
Uwaga, z punktu widzenia AI Act znaczenie ma nie tylko rodzaj zastosowanej technologii, lecz przede wszystkim jej przeznaczenie – to samo narzędzie może należeć do innej kategorii ryzyka w zależności od tego, do czego jest używane. Im większy możliwy wpływ systemu na bezpieczeństwo, prawa człowieka lub sytuację konkretnych osób, tym szerszy zakres obowiązków spoczywa na dostawcy technologii i organizacji, która ją wykorzystuje.
Wykorzystywanie technologii AI to najważniejszy element cyberbezpieczeństwa firm
Firmy powinny zacząć od uporządkowania ról i ustalenia, kto korzysta z podstawowych funkcji AI, kto na jej podstawie podejmuje decyzje, a kto odpowiada za bezpieczeństwo i reagowanie na incydenty. Dopiero wtedy można przypisać odpowiednie ścieżki szkoleniowe i zadbać o to, by kompetencje pracowników odpowiadały ich faktycznej odpowiedzialności. - Odhaczenie ogólnego szkolenia z AI to najgorsza strategia przygotowań do AI Act, jaką polskie firmy mogą teraz przyjąć. Wymagamy innej odpowiedzialności od osoby, która prosi AI o napisanie maila, a innej od rekrutera, którego narzędzie na bazie algorytmów przesiewa ludzkie życiorysy. Musimy wyjść z fazy fascynacji technologią i wejść w fazę twardej odpowiedzialności. Ktoś zawsze musi stać za decyzją maszyny. Dopóki firmy nie zmapują dokładnie, w czyich rękach algorytmy mogą wyrządzić największe szkody i nie przeszkolą tych ludzi z zarządzania ryzykiem, dopóty wprowadzają sztuczną inteligencję na ślepo – mówi Tomasz Wykowski, Country Manager Poland w Factorial.
Firmy wdrażają AI szybciej niż zasady jej wykorzystania i cyberbezpieczeństwa
Aż 28 proc. firm deklaruje, że korzysta ze sztucznej inteligencji w wielu różnych obszarach i procesach, a 22 proc. wdrożyło już pierwsze rozwiązania w swoich działaniach biznesowych. Niemal co piąte z przedsiębiorstw (19 proc.) używa AI do usprawniania głównych obszarów swojej działalności. Tu główne ryzyka dla systemów AI są ukryte w codziennych czynnościach: dostarczaniu systemom danych oraz uprawnień przyznanych aplikacjom z AI do dostępu do tych danych. Nie tylko danych wrażliwych ale tych chronionych czy to procedurami RODO czy tajemnicą zawodową.
Analizę wykorzystania technologii sztucznej inteligencji pod kątem cyberbezpieczeństwa jeszcze przed jej wdrożeniem przeprowadziło w sumie 96 proc. firm, ale 37,5 proc. z nich przyznaje, że zrobiło to w ograniczonym zakresie. Według deklaracji 71 proc. badanych organizacji zaczęło już wdrażać zasady i procedury korzystania ze sztucznej inteligencji, 16 proc. rozpoczęło i przerwało takie działania, a 8 proc. dopiero je planuje.
Te dwa ostatnie odsetki są wyjątkowo niepokojące. Mówimy o tym, że jedna czwarta firm z różnych przyczyn nie zna zagrożeń i podatności swoich systemów informatycznych. Niepokoi to szczególnie, że sztuczna inteligencja jest technologią, która ,,jest wszędzie’’, a rozwój jej możliwości jest dużo bardziej dynamiczny niż dotychczasowych technologii informatycznych.
Niedawne ograniczenia w dostępie do wybranych modeli Anthropic nie były spowodowane wyłącznie kwestiami geopolityki i biznesu. Pierwsze samoograniczenia w dostępie wprowadziły same firmy, argumentując to bezpieczeństwem systemów i koniecznością kontrolowania ich przez człowieka. Proces kontroli, bez określenia i znajomości miejsc i sytuacji niebezpiecznych jest nie do wykonania. Miejmy nadzieję, że mimo to nie zakończy się to nieszczęściem, dla firmy i jej klientów.
Dziennikarz z zawodu i zamiłowania. Zajmuje się tematyką gospodarczą, prawną i finansową, szczególnie nowymi technologiami, i komunikacją oraz mediami. Poza dziennikarstwem zajmuje się fotografią, jeździ na nartach i uwielbia Hiszpanię. Z marką INFOR związany wcześniej, zaczynał przygodę z dziennikarstwem w Gazecie Prawnej. Od kwietnia 2026 r. już jako dziennikarz internetowy przygotowuje i publikuje artykuły na portalu Forsal.pl.