Opłata za zabrukowane podwórko i taras. Gmina upomni się o zapłatę

Kto podlega opłacie retencyjnej

Z art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wynikają trzy podstawowe warunki. Opłata może zostać naliczona, jeżeli jednocześnie:

• powierzchnia nieruchomości przekracza 3500 mkw.;
• wskutek wykonania robót lub obiektów budowlanych wyłączono z powierzchni biologicznie czynnej więcej niż 70 proc. powierzchni nieruchomości;
• nieruchomość znajduje się na obszarze nieujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Ustawa mówi o nieruchomości, a nie o pojedynczej działce ewidencyjnej. Wody Polskie przyjmują zasadę „jedna księga wieczysta – jedna nieruchomość”, niezależnie od liczby działek objętych daną księgą. Takie podejście zaakceptował również NSA, m.in. w wyroku z 23 lutego 2022 r. (III OSK 820/21).

Co jest powierzchnią biologicznie czynną

Przy ustalaniu, czy przekroczono próg 70 proc., zasadnicze znaczenie ma powierzchnia biologicznie czynna. Prawo wodne nie zawiera własnej definicji tego pojęcia. Wody Polskie w materiale pomocniczym (Materiał pomocniczy dla gmin w sprawie ustalania opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej), wskazują jednak, że należy odwołać się do definicji terenu biologicznie czynnego z par. 3 pkt 22 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Chodzi o teren urządzony w sposób zapewniający naturalną wegetację roślin oraz retencję wód opadowych. Definicja obejmuje także wodę powierzchniową znajdującą się na tym terenie.

Do powierzchni biologicznie czynnej można również zaliczyć 50 proc. powierzchni odpowiednio urządzonych tarasów, stropodachów i innych powierzchni zapewniających naturalną wegetację roślin, jeżeli mają one co najmniej 10 mkw. Znaczenie mają więc faktyczne właściwości nawierzchni.

Kiedy taras lub podjazd może przesądzić o opłacie

Zakłądając, że nieruchomość ma powierzchnię 4000 mkw. Jeżeli budynki, parking, place, podjazdy i inne powierzchnie uszczelnione zajmują łącznie 2800 mkw., z powierzchni biologicznie czynnej wyłączone jest dokładnie 70 proc. nieruchomości. To jeszcze za mało, ponieważ ustawa mówi o wyłączeniu więcej niż 70 proc. powierzchni.

Jeżeli jednak właściciel wykona dodatkowy nieprzepuszczalny taras albo utwardzi kolejną część terenu i powierzchnia wyłączona wzrośnie np. do 3000 mkw., próg zostanie przekroczony. Jeżeli nieruchomość nie jest jednocześnie ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, może wówczas powstać obowiązek ponoszenia opłaty.

Próg 70 proc. decyduje o tym, czy opłata w ogóle może powstać. Po jego przekroczeniu należności nie oblicza się jednak wyłącznie od części przekraczającej ten próg.

Co oznacza brak kanalizacji

Trzeci warunek dotyczy położenia nieruchomości na obszarze nieujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Wody Polskie wskazują, że taki system może obejmować m.in. rowy, rynsztoki i korytka odwadniajace, a w przypadku systemów zamkniętych – rurociągi, kanały i studzienki.

Z kolei sama możliwość przyszłego przyłączenia nieruchomości do sieci nie wystarcza. W spornych przypadkach trzeba więc ustalić, jak system odwodnienia faktycznie działa na danym obszarze.

Kto musi zapłacić opłatę?

Katalog podmiotów zobowiązanych określa art. 298 Prawa wodnego. Opłatą mogą być objęte osoby fizyczne,osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące m.in.:

• właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych;
• posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
• użytkownikami wieczystymi gruntów;
• posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych należących do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Ile wynosi opłata w 2026 r.

Wysokość należności zależy przede wszystkim od powierzchni, która utraciła charakter biologicznie czynny, oraz od tego, czy właściciel zastosował urządzenia pozwalające zatrzymywać wodę. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 26 października 2023 r. jednostkowe stawki wynoszą:

• 0,50 zł za 1 mkw. rocznie – gdy nie ma urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych;
• 0,30 zł za 1 mkw. rocznie – przy urządzeniach o pojemności do 10 proc. odpływu rocznego;
• 0,15 zł za 1 mkw. rocznie – przy urządzeniach o pojemności od 10 do 30 proc. odpływu rocznego;
• 0,05 zł za 1 mkw. rocznie – przy urządzeniach o pojemności powyżej 30 proc. odpływu rocznego.

Kto jest zwolniony z opłaty

Opłaty nie pobiera się za jezdnie dróg publicznych i drogi kolejowe, jeżeli wody opadowe lub roztopowe są z nich odprowadzane do wód albo do ziemi przy użyciu urządzeń umożliwiających retencję lub infiltrację. Zwolnione są również kościoły i inne związki wyznaniowe.

Kto ustala wysokość opłaty

Wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji ustala wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Zgodnie z art. 272 ust. 8 Prawa wodnego opłata jest iloczynem:

• właściwej jednostkowej stawki;
• -wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej wyrażonej w metrach kwadratowych;
• czasu wyrażonego w latach.

Rozliczenie następuje kwartalnie. Po ustaleniu należności organ gminy przekazuje zobowiązanemu informację o wysokości opłaty oraz sposobie jej obliczenia. Od doręczenia informacji biegnie 14-dniowy termin na zapłatę. Pieniadze wpłaca się na rachunek właściwego urzędu gminy lub miasta wskazany w informacji. Zgodnie z art. 299 ust. 5 Prawa wodnego:

• 90 proc. wpływów stanowi przychód Wód Polskich;
• 10 proc. jest dochodem właściwej gminy.

Oświadczenie trzeba składać za każdy kwartał

W 2026 r. podmioty objęte obowiązkiem składają również kwartalne oświadczenia potrzebne do ustalenia opłaty. Dokumenty trafiają do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Należy je składać według wzoru zamieszczonego w BIP Wód Polskich. Terminy za 2026 r. są następujące:

• za I kwartał 2026 r. – do 30 kwietnia 2026 r.;
• za II kwartał 2026 r. – do 30 lipca 2026 r.;
• za III kwartał 2026 r. – do 30 października 2026 r.;
• za IV kwartał 2026 r. – do 14 stycznia 2027 r.

Najbliższy termin przypada zatem 30 października 2026 r. Obowiązek składania oświadczeń ma charakter przejściowy i według stanu prawnego na 17 sierpnia 2026 r. obowiązuje do końca 2026 r. Oświadczenie za IV kwartał trzeba jednak złożyć już w 2027 r. – do 14 stycznia. W oświadczeniu podaje się m.in. wielkość utraconej powierzchni biologicznie czynnej, powierzchnię nieruchomości oraz informacje o istnieniu i pojemności urządzeń służących do retencjonowania wody.

Co się stanie, jeżeli zobowiązany nie zapłaci

Po otrzymaniu informacji o wysokości opłaty zobowiązany ma 14 dni na jej uregulowanie. Jeżeli tego nie zrobi, wójt, burmistrz albo prezydent miasta określi wysokość opłaty w decyzji administracyjnej. Od doręczenia decyzji ponownie biegnie 14-dniowy termin na zapłatę. Zaskarżenie decyzji nie wstrzymuje jej wykonania.

Do należności z tytułu opłat za usługi wodne stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Nieuregulowana należność może być dochodzona w drodze egzekucji administracyjnej.

Można złożyć reklamację, ale trzeba zapłacić

Jeżeli zobowiązany nie zgadza się z wysokością opłaty, może w ciągu 14 dni od otrzymania informacji złożyć reklamację do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Złożenie reklamacji nie wstrzymuje jednak obowiązku zapłaty.

Czy opłata dotyczy typowego domu jednorodzinnego

W praktyce właściciel typowego domu jednorodzinnego nie zapłaci tej opłaty tylko dlatego, że wybrukował podjazd albo zbudował taras. Sama kostka brukowa przed garażem nie przesądza o powstaniu obowiązku. Znaczenie ma łączne spełnienie ustawowych warunków, przede wszystkim wielkość nieruchomości, stopień wyłączenia powierzchni biologicznie czynnej oraz sposób odprowadzania wód opadowych. Problem może więc pojawić się przede wszystkim w przypadku dużych, silnie zabudowanych lub utwardzonych nieruchomości.

Podstawa prawna:

Ustawa z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 960 z późn. zm.);

Ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 524 z późn. zm.);

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.);

Rozporządzenie Rady Ministrów z 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2023 r. poz. 2471);

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 z późn. zm.).

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, „Materiał pomocniczy dla gmin w sprawie ustalania opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej”.