Prace nad podwyższeniem opłaty koncesyjnej w energetyce i zniesieniem jej dotychczasowego limitu nie zwalniają tempa. Projekt zakłada podniesienie minimalnej opłaty do 5000 zł, zniesienie progu 2,5 mln zł oraz zmianę współczynników wykorzystywanych do jej naliczania, informuje wnp.pl. Według szacunków może to przynieść budżetowi państwa co najmniej 3,5 mld zł rocznie. Problem w tym, że autorzy projektu podali jedynie łączną wartość dodatkowych obciążeń dla dużych przedsiębiorstw. Nie przedstawili natomiast szczegółowej metodyki ani podziału kosztów pomiędzy poszczególne sektory: elektroenergetykę, gazownictwo, ciepłownictwo czy rynek paliw.
Nie wiadomo również, jak dokładnie nowe przepisy przełożą się na rachunki za energię elektryczną gospodarstw domowych. Branża nie ma jednak wątpliwości, że skutki odczują odbiorcy końcowi. Jak zauważa wnp.pl, wśród poszkodowanych mogą znaleźć się nie tylko indywidualni konsumenci, ale również samorządy, szpitale i szkoły.
Opłata wzrośnie raz, a koszty będą naliczane wielokrotnie. Tak działa efekt kaskady
jak zauważ wnp.pl, jednym z największych problemów wskazywanych w uwagach do projektu UD457 jest mechanizm przenoszenia dodatkowych kosztów na kolejne etapy obrotu energią. W praktyce ten sam wolumen może zostać obciążony opłatą koncesyjną więcej niż jeden raz, a każdy kolejny podmiot będzie miał powód, by uwzględnić ją w swojej cenie.
Na ten mechanizm zwróciła uwagę Towarowa Giełda Energii. Z jej wyliczeń wynika, że w przypadku obrotu pozagiełdowego opłata koncesyjna, wynosząca około 3 zł/MWh, może obciążyć tę samą energię nawet trzykrotnie. Zapłaci ją wytwórca, następnie spółka obrotu, a na końcu przedsiębiorstwo zajmujące się sprzedażą detaliczną. W efekcie łączny koszt może przełożyć się na wzrost ceny o około 9-10 zł/MWh. Ostatecznie dodatkowy wydatek poniesie więc odbiorca końcowy, w tym gospodarstwo domowe.
Towarowa Giełda Energii krytykuje przy tym projektodawców za nieuwzględnienie tego rodzaju zależności w przedstawionych analizach. „Za nieprawdopodobne należy uznać założenie, że ww. koszt (…) nie zostanie odzwierciedlony w cenie sprzedaży do odbiorcy, dalej podnosząc i tak nieniskie ceny energii w Polsce” – cytuje wnp.pl stanowisko Towarowej Giełdy Energii.
Na potencjalną skalę podwyżek wskazuje również analiza Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji. Jak informuje portal, izba sprawdziła, co oznaczałoby przeniesienie całej dodatkowej opłaty, szacowanej na 3,56 mld zł, na krajowe zużycie energii wynoszące 167,5 TWh.
Wynik? Średnio około 21 zł/MWh więcej. Na pierwszy rzut oka nie jest to kwota, która musi wywoływać niepokój. Jednak w zestawieniu ze średnią ceną energii na Rynku Dnia Następnego oznacza wzrost o blisko 5 proc. jej wartości. I to jeszcze przed uwzględnieniem wszystkich możliwych efektów kaskadowego przenoszenia kosztów.
Dystrybutorzy zapłacą 18 razy więcej. Na liście zagrożonych są też ciepłownie i stacje paliw
Podwyżki nie ograniczą się jednak do przedsiębiorstw zajmujących się handlem energią. Nowe przepisy zwiększą również koszty funkcjonowania infrastruktury energetycznej, w tym operatorów systemów dystrybucyjnych. Wnp.pl przywołuje wyliczenia Polskiego Towarzystwa Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej, zrzeszającego spółki dystrybucyjne, dotyczące skutków regulacji dla tego sektora. Wynika z nich, że obecnie pięciu największych operatorów płaci łącznie około 11 mln zł rocznie z tytułu opłat koncesyjnych. Po wejściu w życie nowych przepisów kwota ta może wzrosnąć aż osiemnastokrotnie, do około 193 mln zł rocznie.
To jednak nie koniec. Zmiany w opłatach koncesyjnych mogą odbić się również na kosztach ogrzewania. Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie ostrzega, że mniejsze ciepłownie i elektrociepłownie mogą zostać zmuszone do składania korekt wniosków taryfowych do Urzędu Regulacji Energetyki. Chodzi o możliwość odzyskania dodatkowych kosztów wynikających ze zmienionych opłat. Sytuacja jest szczególnie trudna, ponieważ znaczna część tych przedsiębiorstw już teraz funkcjonuje na granicy opłacalności. Nawet stosunkowo niewielkie dodatkowe obciążenie może więc poważnie zachwiać ich sytuacją finansową.
Dodatkowym problemem są instalacje kogeneracyjne, czyli jednostki wytwarzające jednocześnie energię elektryczną i ciepło. W ich przypadku opłata koncesyjna naliczana jest od obu rodzajów działalności, co oznacza kolejne zwiększenie kosztów.
Na osobne zagrożenie, pisze wnp.pl, wskazują przedstawiciele rynku paliwowego. Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego oraz Polska Izba Paliw Płynnych zwracają uwagę, że proponowane zmiany współczynników i pozostałe rozwiązania zawarte w projekcie UD457 mogą podnieść również koszty działalności sprzedawców detalicznych na rynku paliw. W praktyce oznacza to ryzyko wyższych cen na stacjach benzynowych. A ponieważ transport i paliwa wpływają na koszty funkcjonowania niemal całej gospodarki, konsekwencje mogą wykraczać daleko poza sam sektor energetyczny i przełożyć się na dodatkową presję inflacyjną.
Ministerstwo Aktywów Państwowych przeciwko projektowi Ministerstwa Energii
Lista zastrzeżeń zgłaszanych przez poszczególne sektory jest długa. W tej sytuacji nie można wykluczyć, że projekt zostanie jeszcze zmodyfikowany, zanim trafi pod obrady Rady Ministrów. Jak zauważa wnp.pl, rynek czeka obecnie na formalne stanowisko Ministerstwa Energii wobec uwag zgłoszonych w toku konsultacji. Szczególnie interesujący jest jednak fakt, że krytyka nie ogranicza się do organizacji branżowych i przedsiębiorstw, które bezpośrednio odczują finansowe skutki zmian. Przeciwko proponowanym rozwiązaniom wystąpiło również Ministerstwo Aktywów Państwowych.
To istotne, ponieważ resort nie tylko reprezentuje interesy spółek Skarbu Państwa, ale w swoim stanowisku zwraca uwagę na znacznie szersze konsekwencje gospodarcze projektowanych przepisów. MAP zarzuca autorom regulacji, że nie uwzględnili rzeczywistego wpływu nowych opłat na funkcjonowanie rynku i ceny ponoszone przez odbiorców końcowych.
Resort wskazuje przede wszystkim na skalę planowanego wzrostu obciążeń. W jego ocenie proponowane rozwiązania nie pozostaną neutralne dla przedsiębiorstw ani dla konsumentów. Wręcz przeciwnie – mogą wywołać nadmierną presję na wzrost cen energii dla wszystkich grup odbiorców.
„Ekonomiczny skutek proponowanej zmiany nie będzie neutralny dla rynku i przede wszystkim dla odbiorcy końcowego (...), zwiększona opłata przedkoncesyjna oraz koncesyjna według projektu Ministra Energii o ponad 1000 proc. będzie wywierała nadmierną presję na wzrost ceny energii dla wszystkich odbiorców” – cytuje wnp.pl stanowisko Ministerstwa Aktywów Państwowych.
W ten sposób projekt, który ma zapewnić budżetowi państwa dodatkowe miliardy złotych, staje się przedmiotem sporu nie tylko pomiędzy rządem a przedstawicielami poszczególnych branż. Zastrzeżenia zgłasza również inny resort.
Najważniejsze pytanie pozostaje jednak bez odpowiedzi. Ile z planowanych wpływów budżetowych ostatecznie zostanie pokrytych przez przedsiębiorstwa, a ile trafi do rachunków za prąd, ogrzewanie i paliwa? Na razie projektodawcy nie przedstawili wyliczeń, które pozwoliłyby precyzyjnie oszacować te konsekwencje. Branża już teraz ostrzega jednak, że koszt zmian może okazać się znacznie szerszy, niż wynikałoby z samej wysokości nowych opłat.
Absolwentka politologii i dziennikarstwa na Uniwersytecie Jagiellońskim, także PR-owiec. Przez blisko dziesięć lat jej pasją było radio, gdzie prowadziła audycje i robiła reportaże, ostatecznie zwyciężyła magia mediów internetowych. Bliskie są jej tematy związane z rynkiem pracy i przedsiębiorczością. Lubi rozmawiać z ludźmi i opisywać ich historie, także te biznesowe, prowadzące do sukcesu. Prywatnie wielbicielka psów i kotów, górskich wędrówek, jazdy na nartach i podróży w miejsca nieoczywiste.
