rozwiń >

–27°C w Suwałkach, –28°C w Białymstoku. Trzymanie psa na łańcuchu w takich warunkach to nic innego niż znęcanie się nad nim

Takie temperatury odnotowano w ostatnich dniach w północno-wschodniej Polsce. Mimo to wiele psów nadal przebywa na łańcuchach, bez odpowiedniego schronienia, ochrony przed zimnem czy możliwości swobodnego ruchu. Wystawianie zwierzęcia na działanie skrajnych warunków atmosferycznych (w tym mrozu) może zostać zakwalifikowane jako znęcanie się nad nim. I w praktyce coraz częściej tak właśnie jest oceniane przez organy ścigania. Jako przykład zmian w dostrzeganiu cierpienia zwierząt można podać chociażby zamknięcie patoschroniska w Sobolewie. Od wielu miesięcy w Polsce trwa gorąca debata na temat praw zwierząt.

Za znęcanie się nad zwierzętami ustawodawca przewidział dotkliwe sankcje karne

Kwestię znęcania się nad zwierzętami reguluje wprost art. 6 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt.

Ważne

Przez znęcanie się należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, w tym m.in. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w stanie rażącego zaniedbania, w pomieszczeniach lub klatkach uniemożliwiających zachowanie naturalnej pozycji ciała, a także wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych zagrażających jego zdrowiu lub życiu.

Pies przetrzymywany w takich warunkach może zostać odebrany właścicielowi na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia. Następnie zwierzę przekazywane jest do schroniska, gospodarstwa rolnego, ogrodu zoologicznego albo azylu dla zwierząt – w zależności od jego statusu.

Takie same kary jak za zabicie zwierzęcia

Przepisy zrównują znęcanie się nad zwierzęciem z jego zabiciem:

Ważne

Zgodnie z art. 35 ustawy o ochronie zwierząt, kto zabija lub uśmierca zwierzę z naruszeniem przepisów, podlega karze pozbawienia wolności do 3 lat. Tej samej karze podlega osoba, która znęca się nad zwierzęciem. Jeżeli natomiast sprawca działa ze szczególnym okrucieństwem, grozi mu kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Dodatkowo sąd obligatoryjnie orzeka nawiązkę na cel związany z ochroną zwierząt – w wysokości od 1 000 zł do nawet 100 000 zł.

Zakaz trzymania psów na łańcuchu już istnieje – problemem jest egzekwowanie

Już obecnie obowiązuje art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, który zakazuje trzymania zwierząt domowych na uwięzi w sposób stały dłużej niż 12 godzin na dobę, a także w sposób powodujący cierpienie, uszkodzenie ciała lub uniemożliwiający niezbędny ruch. W praktyce jednak udowodnienie, że pies był trzymany na łańcuchu dłużej niż dopuszczalne 12 godzin, bywa bardzo trudne. To sprawia, że przepis ten w dużej mierze pozostaje martwy.

Nowy projekt: całkowity zakaz trzymania psów na łańcuchu

Tymczasem, do Sejmu trafił kolejny projekt ustawy, który wprowadza całkowity zakaz trzymania psów na łańcuchu. Projekt został zgłoszony przez grupę posłów Koalicji Obywatelskiej, PSL-Trzeciej Drogi, Polski 2050 oraz Lewicy. Wnioskodawcami są m.in. Ewa Szymanowska, Jarosław Rzepa, Katarzyna Maria Piekarska oraz Łukasz Litewka.

Autorzy projektu wskazują, że dotychczasowe przepisy formułują jedynie ogólne zasady humanitarnego traktowania zwierząt, nie precyzując jednoznacznie, że długotrwałe trzymanie psa na łańcuchu stanowi formę znęcania się. Brak szczegółowych regulacji powoduje, że praktyka ta bywa uznawana za dopuszczalną, mimo że prowadzi do poważnych zaburzeń behawioralnych – takich jak agresja, lękliwość czy apatia oraz do trwałych urazów fizycznych, ran i deformacji ciała. Przepisy nie odnoszą się również wprost do realnych zagrożeń, takich jak przymarzanie łańcucha do ciała psa zimą czy stosowanie zbyt ciężkich uwięzi nieadekwatnych do wielkości zwierzęcia.

Kojec zamiast łańcucha – nowe standardy prawa ochrony zwierząt

W ocenie wnioskodawców jedyną dopuszczalną i humanitarną formą ograniczenia swobody psa na prywatnej posesji powinien być kojec o określonych minimalnych wymiarach. Na jego terenie musi znajdować się pomieszczenie chroniące zwierzę przed zimnem, upałem i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, a także zapewniające odpowiednią karmę i stały dostęp do wody.

Projekt przewiduje minimalną powierzchnię kojca uzależnioną od masy ciała psa: – 10 m² dla psów poniżej 20 kg, – 15 m² dla psów o masie od 20 do 30 kg, – 20 m² dla psów powyżej 30 kg. Dodatkowo pies musi mieć zapewniony codzienny ruch poza kojcem, adekwatny do wieku, stanu zdrowia oraz potrzeb gatunkowych.

Z treścią projektu, w raz z uzasadnieniem można zapoznać się klikając poniższy link:

sejm.gov.pl

Kiedy nowe przepisy mogą wejść w życie?

Jeżeli projekt ustawy uzyska poparcie większości sejmowej oraz podpis Prezydenta, nowe regulacje mają wejść w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Podstawa prawna:

Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt (RPW/2108/2026),

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. 2023 poz. 1580 ze zm.).