Choć obowiązkowy pobór do wojska został w Polsce zawieszony ponad dekadę temu, państwo wciąż regularnie sprawdza, kto w razie potrzeby mógłby założyć mundur. Z początkiem lutego rusza kolejna ogólnokrajowa kwalifikacja wojskowa – jedna z największych w ostatnich latach. Według szacunków Ministerstwa Obrony Narodowej, przed komisjami lekarskimi stanie w tym roku łącznie około 235 tysięcy osób. Dla jednych to formalność, dla innych pierwszy realny kontakt z wojskiem, a dla armii – ważny element oceny zasobów osobowych w coraz bardziej niestabilnym otoczeniu bezpieczeństwa.

Kto jest na liście wojskowej komisji kwalifikacyjnej

Tegoroczna kwalifikacja wojskowa obejmuje przede wszystkim mężczyzn urodzonych w 2007 roku. Obowiązek stawienia się przed komisją dotyczy także mężczyzn z roczników 2002–2006, którzy do tej pory nie otrzymali kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. W tej grupie znajdują się również osoby, które w latach 2024 i 2025 zostały uznane przez wojskowe komisje lekarskie za czasowo niezdolne do służby.

Chodzi o przypadki, w których okres orzeczonej niezdolności kończy się przed zakończeniem kwalifikacji wojskowej w 2026 roku albo już po jej zakończeniu, ale zainteresowani złożyli wniosek o zmianę kategorii zdolności. Taka możliwość wynika wprost z przepisów ustawy o obronie Ojczyzny, a dokładnie z art. 64 ust. 4.

Wojsko wzywa kobiety z konkretnymi kwalifikacjami

Kwalifikacja wojskowa nie dotyczy wyłącznie mężczyzn. Przed Wojskowym Centrum Rekrutacji mogą stanąć również kobiety urodzone w latach 1999–2007, o ile posiadają umiejętności lub wykształcenie przydatne z punktu widzenia potrzeb Sił Zbrojnych.

Wezwania mogą trafić między innymi do kobiet wykonujących zawody takie jak psycholog, rehabilitant, radiolog, diagnosta laboratoryjny, informatyk, teleinformatyk, nawigator czy tłumacz. Obowiązek ten obejmuje również studentki i absolwentki kierunków medycznych, weterynaryjnych oraz osoby studiujące psychologię w bieżącym roku szkolnym lub akademickim. Wojsko w ten sposób aktualizuje bazę specjalistów, którzy w sytuacji kryzysowej mogliby zostać wykorzystani w strukturach obronnych państwa.

Na komisję także przed sześćdziesiątką

Na listach osób objętych kwalifikacją wojskową znajdują się również ci, którzy nie ukończyli 60. roku życia, a ich status wojskowy pozostaje nieuregulowany. Dotyczy to między innymi tych, którzy z różnych powodów nie stawili się na wcześniejsze kwalifikacje lub nigdy nie otrzymali formalnej kategorii zdolności do służby.

Brak wezwania nie zwalnia z obowiązku

Co w sytuacji, gdy osoba objęta kwalifikacją nie otrzyma imiennego wezwania? Przepisy są jednoznaczne: brak pisemnego zawiadomienia nie zwalnia z obowiązku stawienia się przed komisją. Informacje o miejscu i terminie kwalifikacji wojskowej publikowane są w obwieszczeniach wojewody, które pojawiają się w urzędach, na tablicach ogłoszeń oraz w przestrzeni publicznej.

To na obywatelu spoczywa obowiązek sprawdzenia, kiedy i gdzie powinien się zgłosić. Uchylanie się od tego obowiązku może mieć konsekwencje prawne.

Kwalifikacja wojskowa i co dalej?

Kwalifikacja wojskowa zastąpiła zniesioną w 2008 roku obowiązkową zasadniczą służbę wojskową. Jej celem nie jest automatyczne wcielanie do armii, lecz określenie zdolności fizycznej i psychicznej do ewentualnej służby.

Po przejściu całej procedury zainteresowani otrzymują zaświadczenie potwierdzające stawienie się w Wojskowym Centrum Rekrutacji. Dokument ten może stanowić usprawiedliwienie nieobecności w pracy lub w szkole. Najważniejsze jednak jest samo stawienie się przed komisją – bez tego procedura pozostaje niezamknięta.

Jak wygląda badanie przed komisją lekarską

Badania przeprowadzane podczas kwalifikacji wojskowej mają charakter podstawowy. Obejmują ocenę ogólnego stanu zdrowia, sprawności fizycznej oraz predyspozycji psychicznych. Kandydaci wypełniają ankietę, rozmawiają z psychologiem, a następnie przechodzą standardowe badania lekarskie.

W ich trakcie wykonywany jest pomiar wzrostu, masy ciała i ciśnienia tętniczego. Lekarz osłuchuje pacjenta, sprawdza wzrok, ocenia stan kręgosłupa oraz ogólną kondycję organizmu. Na tej podstawie komisja przyznaje jedną z kategorii zdolności do służby wojskowej.

Jakie dokumenty trzeba ze sobą zabrać

Osoby wezwane na kwalifikację wojskową muszą stawić się z dokumentem tożsamości – dowodem osobistym lub paszportem. Wymagana jest również dokumentacja medyczna, w tym wyniki badań specjalistycznych wykonanych w ciągu dwunastu miesięcy przed dniem stawienia się przed komisją.

Konieczne jest także dostarczenie aktualnej fotografii o wymiarach 3 × 4 centymetry, bez nakrycia głowy, a także dokumentów potwierdzających poziom wykształcenia i posiadane kwalifikacje zawodowe lub zaświadczenia o kontynuowaniu nauki.

Co grozi za niestawienie się na kwalifikację

Niestawienie się przed wojskową komisją lekarską bez uzasadnionej przyczyny może skutkować konsekwencjami prawnymi. Przepisy przewidują możliwość nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku.

W skrajnych przypadkach możliwe jest także przymusowe doprowadzenie na kwalifikację przez policję, zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Społeczne nastroje wobec powrotu zasadniczej służby wojskowej

W kontekście trwającej wojny w Ukrainie i pogarszającej się sytuacji bezpieczeństwa w regionie coraz częściej powraca pytanie o ewentualne przywrócenie obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. Respondenci najnowszego sondażu United Surveys, przeprowadzonego na zlecenie Wirtualnej Polski, zostali zapytani, czy Polska powinna zdecydować się na taki krok.

Z zebranych danych wynika, że łącznie 50,5 procent ankietowanych popiera powrót obowiązkowej służby wojskowej. W tej grupie 21 procent respondentów zadeklarowało odpowiedź „zdecydowanie tak”, a 29,5 procent wskazało wariant „raczej tak”.

Przeciwników tego rozwiązania jest nieco mniej – 40,6 procent badanych. Odpowiedź „raczej nie” wybrało 28,2 procent respondentów, natomiast 12,4 procent wyraziło zdecydowany sprzeciw wobec obowiązkowego poboru. Jednocześnie 8,9 procent ankietowanych nie potrafiło jednoznacznie określić swojego stanowiska.

Badanie zostało przeprowadzone w dniach od 13 do 15 września 2025 roku na reprezentatywnej próbie 1000 osób, z wykorzystaniem wywiadów telefonicznych (CATI) oraz ankiet internetowych (CAWI).

Uzyskane wyniki pokazują, że kwestia bezpieczeństwa narodowego i roli armii w życiu społecznym budzi w Polsce silne emocje i niemal równo dzieli opinię publiczną.