Skąd seniorzy czerpią informację, po którą książkę sięgnąć?

Zgodnie z niedawno opublikowanym raportem Stan czytelnictwa książek w Polsce w 2024 r. główną inspiracją czytelniczą dla seniorów są interakcje w najbliższych kręgach – rodzina lub znajomi (w tym znajomi na portalach społecznościowych). Często są to również samodzielne poszukiwania książki w bibliotece, księgarni czy nawet w domu.

Większość seniorów kupuje książki osobiście, aby je przeczytać (43%). Robi to zazwyczaj w stacjonarnych księgarniach sieciowych lub mniejszych lokalnych. Innymi źródłami pozyskiwania książek jest otrzymywanie ich w prezencie (37%) lub pożyczenia od rodziny lub znajomych (36%).

Książki dla seniorów to pretekst do spotkania i rozmowy

Z roku na rok rośnie odsetek seniorów, którzy korzystają z bibliotek publicznych – w 2024 r. wynosił on 18,5%. Wygląda na to, że jest to efekt Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 2.0. Jego celem jest wzmacnia czytelnictwo w Polsce przez lepszą ofertę bibliotek, edukację czytelniczą oraz rozwój infrastruktury i integrację czytelników.

Biblioteki i centra kultury organizują dyskusyjne kluby książki, warsztaty literackie czy spotkania autorskie skierowane do osób starszych. Spotkania literackie i kluby dyskusyjne dla seniorów stwarzają momenty, kiedy książka przestaje być tylko indywidualnym doświadczeniem lekturowym. Staje się impulsem do dialogu i interakcji międzyludzkiej, co wspomaga zdrowie psychiczne seniorów.

Liczba osób powyżej 60 r.ż. aktywnie korzystająca z oferty bibliotecznej na Woli to właściwie stała liczba utrzymująca się w okolicach 6 000 od wielu lat. Co stanowi 15% naszych czytelników. Seniorzy czytają inaczej niż młodsi czytelnicy i to nie ze względu na brak zainteresowania, ale na inne potrzeby i motywacje. Dla wielu z nich książka jest przede wszystkim pretekstem do spotkania i rozmowy. Nawet jeśli nie uda się przeczytać całej lektury, chętnie przychodzą, by posłuchać innych i podzielić się własnymi wspomnieniami – komentuje Agnieszka Gołębiewska, Zastępca Dyrektora Biblioteki Publicznej w Dzielnicy Wola m.st. Warszawy.

Co czytają polscy seniorzy?

Polscy seniorzy swoim gustem nie odbiegają znacząco od ogólnopolskich preferencji.

Głównie są to literatura kryminalna i sensacyjne (28%) oraz obyczajowa popularna (22%, gdzie odbiorcami są głównie kobiety). Popularnością cieszą się także książki typu non-fiction, czyli biografie, wspomnienia, publicystyka, historia XX wieku (16%) i poradniki (14%).

Książka dla seniora, który z reguły nie czyta. 10 rekomendacji bibliotekarzy z Woli

Znając potrzeby seniorów, poprosiliśmy pracowników z różnych oddziałów Biblioteki Publicznej z Dzielnicy Wola o książkowe rekomendacje. Zależało nam, aby polecane książki były interesujące dla seniorów niemających nawyku czytanie dłuższych treści. Częściej wybierają powszechne tygodniki lub oglądają telewizję. Oto 10 propozycji:

1. Jak nie zrobić kariery, czyli potyczki z show-biznesem. Lidia Stanisławska
Autorka znana z felietonów publikowanych m.in. w Tele Tygodniu, z lekkością i poczuciem humoru opowiada, co decyduje o zrobieniu oszałamiającej kariery w polskim show-biznesie.

2. Lekcje chemii. Bonnie Garmus
Ta książka to najlepszy dowód, że nigdy nie jest za późno, aby spełniać swoje marzenia, ponieważ autorka debiutowała po 60-tce. Oryginalna, dynamiczna, zabawna historia kobiety, która przerabia kuchnię na…laboratorium.

3. Szepty pienińskich ścieżek. Joanna Tekieli
Autorka znana jest z emocjonalnego podejścia do tematów samotności, akceptacji i poszukiwania własnego miejsca w świecie. Częsta wykorzystuje motyw natury, łącząc go z tradycją słowiańską.

4. Życie zaczyna się po sześćdziesiątce. Bernard Ollivier
Emerytowany dziennikarz opisuje prawdziwą podróży, gdzie odkrywa niezwykłe możliwości organizmu człowieka, poznaje nowe osoby i...cieszy się życiem jak nigdy dotąd.

5. Kółko się Pani urwało (I tom z serii o Zofii Wilkońskiej). Jacek Galiński
Autor to laureat licznych konkursów, który stworzył komedię kryminalną o starszej pani. Nietuzinkową, pełną absurdów, a zarazem bardzo przyjemną w odbiorze.

6. Zero zahamowań. Michał Rusinek
Literaturoznawca i były sekretarz Wisławy Szymborskiej, znany ze inteligentnego poczucia humoru i ciętego języka rozprawia się ze współczesną poezją śpiewaną. Polskimi utworami disco polo czy popu, które towarzyszą nam w codziennym życiu.

7. Pierwsza dama. Jolanta Kwaśniewska w rozmowie z Emilią Padoł. Jolanta Kwaśniewska, Emilia Padoł
Szczery i emocjonalny wywiad pełny znakomitych anegdot, a także bardzo poruszających wspomnień. Książka do lekkich nie należy, ale ma dużo zdjęć.

8. Wąż (I tom cyklu książek o Kurcie Austinie). Clive Cussler
Autor, bazując na własnych doświadczeniach oraz wrodzonym talencie do opowiadania historii, stworzył serię dla fanów sensacji, morskich przygód i pełnych akcji intryg. Jego książki to bestsellery przetłumaczone na 60 języków!

9. Poziom śmierci (I tom z cyklu książek o byłym żandarmie wojskowym – Jack Reacher). Lee Child
Tą książka autor zdobył nagrodę Anthony Award za najlepszy debiut kryminalny i równocześnie zapoczątkowała serię thrillerów. Powieść zekranizowano, a odtwórcą głównej roli był Tom Cruise.

10. Mistrz offu. Jacek Fedorowicz
Autor z ciepłym humorem i szczyptą ironii opowiada o tym, jak kręciło się w Polsce filmy kilkadziesiąt lat temu. Znany z filmów i programów telewizyjnych bliskich sercu wielu seniorów, co z pewnością może być dodatkową zachętą do sięgnięcia po publikację.

Na co zwrócić uwagę, wybierając książkę dla seniora. Cechy fizyczne

Ważną rolę odgrywa komfort czytania. Pożółkły papier, mała czcionka, znaczny ciężar, który utrudnia zabranie egzemplarza ze sobą lub czytanie w łóżku skutecznie dyskwalifikują książkę w oczach seniora. Zwłaszcza że dla wiele osób w podeszłym wieku traktuje czytanie nocą to naturalny sposób na bezsenność.

Stąd też książki z dużą czcionką, prostym fontem, większą interlinią, matowym papierem, odpowiednim kontrastem zmniejszają wysiłek wzrokowy i ułatwić korzystanie z lektury. Nie mniej ważne są krótkie rozdziały, ponieważ ułatwiają zrozumienie, ale też niemo wyznaczają ramy skupiania się na tekście.

Wydawcy, dostrzegając potrzeby seniorów, niektóre wydania już oznaczają hasłami: "Wielkie Litery", "Duże Litery" czy "Duży Wygodny Druk". Sygnalizując, że książka ma powiększony druk przystosowany do potrzeb osób starszych i słabowidzących.