Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
System emerytalny w Szwecji i nadchodzące zmiany w świadczeniach
Struktura świadczeń emerytalnych w Szwecji opiera się na połączeniu kilku wzajemnie uzupełniających się komponentów, wśród których kluczową rolę odgrywają emerytura dochodowa oraz emerytura gwarantowana. Nadchodzące regulacje przewidują wzrosty wypłat dla seniorów, jednak ich skala jest ściśle uzależniona od rodzaju pobieranego świadczenia oraz tak zwanej podstawy cenowej. Mechanizm ten sprawia, że osoby uprawnione wyłącznie do emerytury gwarantowanej otrzymają podwyżkę na poziomie 0,7 procent, co bezpośrednio odzwierciedla zmianę wspomnianej podstawy. W przypadku seniorów korzystających z obu form wsparcia, całkowity wzrost świadczenia będzie oscylował w granicach od 0,7 do 1,9 procent. Oficjalne dane publikowane przez szwedzki Urząd do spraw Emerytur i Rent wskazują, że podstawa cenowa wzrośnie z poziomu 58 800 koron w 2025 roku do 59 200 koron w roku 2026, co w przeliczeniu na polską walutę oznacza skok z około 23,1 tysiąca złotych do około 23,3 tysiąca złotych. W praktyce przełoży się to na realny wzrost portfeli większości emerytów o kwotę od 110 do 900 koron netto miesięcznie (około 359,03 zł).
Mechanizmy naliczania oraz kryteria przyznawania szwedzkiej emerytury
Zasadnicza różnica między poszczególnymi elementami szwedzkiego systemu tkwi w ich przeznaczeniu oraz sposobie kalkulacji. Emerytura dochodowa, znana jako inkomstpension, jest bezpośrednią pochodną wysokości osiąganych zarobków oraz stażu zawodowego danej osoby, natomiast emerytura gwarantowana, czyli garantipension, pełni funkcję socjalnego zabezpieczenia minimum egzystencjalnego dla jednostek o najniższych dochodach. Aby ubiegać się o świadczenie gwarantowane, konieczne jest spełnienie wymogu co najmniej trzech lat pobytu lub pracy na terenie Szwecji, przy czym od 2023 roku wiek uprawniający do jego pobierania został podniesiony do 66 lat. Pełna wysokość emerytury gwarantowanej przysługuje po 40 latach rezydencji i wynosi około 3 tysięcy koron, choć dla większości świadczeniobiorców to emerytura dochodowa stanowi fundament stabilności finansowej. Jest ona bowiem korygowana o wskaźniki inflacji oraz uzależniona od momentu zakończenia aktywności zawodowej. Statystyki za rok 2025 wskazują, że średnia ogólna emerytura publiczna brutto wynosiła 17 100 koron, co stanowiło równowartość około 6,7 tysiąca złotych. Sytuacja ta ma szczególne znaczenie dla licznej grupy Polaków mieszkających w Szwecji, która według danych Statistics Sweden z 2024 roku liczy już 100 tysięcy osób.
Porównanie systemów emerytalnych i mechanizmów waloryzacji w Szwecji i w Polsce
Szwedzki i polski system emerytalny wykazują pewne podobieństwa strukturalne, gdyż oba opierają się na modelu zdefiniowanej składki, jednak różnią się znacząco w zakresie gwarantowanych minimów oraz dynamiki wzrostu świadczeń. W Szwecji kluczowym wskaźnikiem jest podstawa cenowa, która determinuje wzrost emerytury gwarantowanej, podczas gdy w Polsce proces ten opiera się na corocznej waloryzacji opartej o wskaźnik inflacji konsumenckiej lub inflacji emerytalnej, powiększony o co najmniej dwadzieścia procent realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Podczas gdy w Szwecji podwyżki na najbliższe lata oscylują w granicach od 0,7 do 1,9 procent, polski system w okresach wysokiej inflacji generował znacznie wyższe wskaźniki procentowe, choć nominalne kwoty wzrostu często pozostawały na niższym poziomie ze względu na różnice w sile nabywczej walut.
Istotna różnica występuje również w obszarze świadczeń minimalnych oraz wieku emerytalnego. Szwedzka emerytura gwarantowana wymaga co najmniej trzech lat pobytu i jest dostępna od 66. roku życia, a jej pełna wysokość po czterdziestu latach rezydencji wynosi około 1,1 tysiąca złotych, co stanowi jedynie uzupełnienie dla emerytury dochodowej. W Polsce emerytura minimalna jest gwarantowana przez państwo po osiągnięciu stażu pracy wynoszącego 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, a jej kwota jest regularnie podnoszona, stanowiąc często główny filar utrzymania dla osób o najniższych zarobkach. Średnie publiczne świadczenie w Szwecji, wynoszące około 6,7 tysiąca złotych brutto, jest znacząco wyższe od średniej emerytury w Polsce, co wynika z wyższego poziomu zamożności gospodarki szwedzkiej i innych kosztów życia.
Polski system cechuje się dodatkowo wypłatami uzupełniającymi, takimi jak trzynasta i czternasta emerytura, które nie mają swojego bezpośredniego odpowiednika w szwedzkim modelu publicznym, gdzie nacisk kładzie się na ścisłą korelację między wypracowanym kapitałem a długością życia. W Szwecji emerytura dochodowa jest dynamicznie powiązana z wiekiem przejścia na spoczynek, co premiuje dłuższą aktywność zawodową w stopniu bardziej odczuwalnym niż w polskim systemie powszechnym. Dla stutysięcznej populacji Polaków w Szwecji zrozumienie tych różnic jest kluczowe, gdyż ich ostateczne świadczenie może być kompozycją uprawnień nabytych w obu krajach, podlegającą różnym zasadom opodatkowania i waloryzacji w zależności od miejsca rezydencji podatkowej.
