RAFAŁ WOŚ:
Dlaczego Grecja znalazła się w tak poważnych tarapatach?
SIMON TILFORD*:
>>> Czytaj też: Nie będzie walizek euro na ratowanie bankrutującej Grecji
Dotąd na rynku finansowym panowało przekonanie, że opłaca się pożyczać pieniądze krajom wchodzących w skład strefy euro. W oczach inwestorów nie było wielkiej różnicy, czy chodzi o Greków, Niemców, czy Holendrów. W konsekwencji wiele krajów zaczęło żyć ponad stan. Z powodu łatwego dostępu do kredytów Grekom finanse publiczne zupełnie wymknęły się spod kontroli. Podobne problemy wiszą nad głową innych.
Kogo ma pan na myśli?
Portugalia, Hiszpania, Włochy. Wszystkie te kraje zaczęły po wejściu do strefy euro skręcać w złym kierunku. Nagle rząd i obywatele zaczęli dysponować łatwo dostępnym i wartościowym pieniądzem. Pojawiło się iluzoryczne poczucie dobrobytu. Zwłaszcza, gdy euro zyskiwało wobec dolara czy funta. Taka sytuacja miała jednak swoje fatalne konsekwencje. Włoskie czy greckie towary i usługi stawały się coraz mniej konkurencyjne. Na rynkach zaczęły przegrywać z obiektywnie lepszymi produktami niemieckimi czy tańszymi z Europy Wschodniej.
>>> Czytaj też: Pomoc dla Grecji to walka o wiarygodność euro
Gdyby Grecja, Włochy albo Portugalia nie były członkami strefy euro, mogłyby rozwiązać ten problem, dewaluując swoją walutę?
Właśnie. Gdyby nie było euro, mielibyśmy dziś falę spadków lira, peso czy drachmy wobec starej dobrej niemieckiej marki. Przyniosłyby one nieco wytchnienia.
>>> Czytaj też: Papakonstantinou: Grecja nie potrzebuje pomocy finansowej
Może więc lepiej byłoby im teraz poza euro?
To nie takie proste. Z jednej strony euro daje olbrzymie możliwości i bezpieczeństwo finansowe, z czego te kraje korzystały przez ostatnie lata. Z drugiej trzeba pamiętać, że euro nie jest panaceum na strukturalną gospodarczą słabość i nieodpowiedzialne rozpasanie w wydatkach.
Jakie wobec tego lekcje powinien wyciągnąć z losu Grecji kraj jak Polska, który rozważa właśnie sens akcesji do unii walutowej?
>>> Czytaj też: "Grecki dług publiczny sięgnął 300 mld euro"
Wchodźcie tylko wtedy, gdy będziecie pewni, że potraficie sprostać kryteriom stabilności. One nie są jakimś wymysłem, tylko polisą, że utrzymując w ryzach deficyt budżetowy, inflację i dług publiczny, można czerpać korzyści ze wspólnej waluty. Moim zdaniem nie ma co się spieszyć. Teraz strefa euro znajduje się na zakręcie. Trzeba ten czas przeczekać.
*Simon Tilford, główny ekonomista Centre for European Reform w Londynie
