Jak wynika z danych Biura Informacji Kredytowej (BIK) przedstawionych w Sopocie, tylko w ciągu pierwszych czterech miesięcy bieżącego roku rynek pożyczek i kredytów dla klientów indywidualnych wzrósł o blisko 15 proc. r/r. Pożyczki udzielane przez instytucje pozabankowe odnotowały przy tym wzrost ponad 22 proc. r/r. Jak podkreślał podczas prezentacji Sławomir Grzelczak, wiceprezes zarządu BIK, „gwiazdą rynku jest, darmowy kredyt BNPL, gdzie dominują instytucje pożyczkowe”.
BNPL (z ang. buy now, pay later) to coraz popularniejsze odroczone płatności, będące w zasadzie bezkosztowym kredytem na 30 dni. Jeżeli po tym okresie nie dojdzie do uregulowania zadłużenia, jest ono przekształcane w raty.
Po tym okresie 75 proc. tych należności spłacanych jest w terminie, a pozostała cześć przekształca się w raty.
Niepokojący trend
Jak wynika z informacji przekazanych przez BIK kwestią wymagającą większego nadzoru, także prawnego, jest refinansowanie pożyczek (spłaty jednej drugą), bo może to prowadzić do spirali zadłużenia i długotrwałej utraty zdolności kredytowej przez konsumenta.
– Klienci biorący pożyczki do 5 tys. zł w instytucjach pozabankowych robią to 8,8 razy do roku, a taki sam kredyt w banku 2,4. To trend niepokojący, tym bardziej że co czwarty klient, który nie miał wcześniej opóźnień w spłacie i rozpoczyna aktywne korzystanie z niskokwotowych pożyczek do 5 tys. zł, po 16-tu miesiącach nie jest w stanie terminowo spłacać swoich zobowiązań – podkreślał Sławomir Grzelczak.
Niejasności w rozwiązaniach prawnych związanych z rynkiem pożyczek oraz kredytów konsumenckich powinna rozwiać nowa ustawa.
– W związku ze wstrzymaniem prac nad projektem ustawy przygotowywanym przez UOKiK, prace nad nową treścią Ustawy o kredycie konsumenckim muszą wystartować od nowa. Czasu jest coraz mniej, a jedną z istotnych kwestii do uregulowania pozostaje proces doradztwa oddłużeniowego. Bez systemowej pomocy państwa i profesjonalistów, osoby nadmiernie zadłużone same nie poradzą sobie z tym problemem. BIK jest gotowy bezpłatnie udostępniać dane w celu wspierania procesów oddłużeniowych konsumentów uczestniczących w tym procesie – zaznaczał dr Mariusz Cholewa, prezes zarządu BIK.
Jak mówił Jacek Iljin, wiceprezes zarządu, Alior Banku „jeśli chodzi o ryzyka prawne, jesteśmy optymistyczni z pewną rezerwą”. Natomiast sektor BNPL „jeszcze się rozwija i jego rozwój zależy od tego jak zostanie uregulowany”.
Do kwestii rynku pożyczek oraz potencjalnej spirali zadłużenia, powstającej na skutek spłacania kredytu kredytem odniósł się Robert Szcześniewski, prezes zarządu Soonly Finance.
– Nie refinansujemy swoich pożyczek, czy naszej konkurencji. Często mamy jednak sytuację: klient bierze pożyczkę, spłaca ją kolejnego dnia i zaraz bierze następną, którą też wkrótce oddaje. Mamy klientów, którzy potrafią wziąć 10 pożyczek 30-dniowych w ciągu miesiąca. Ale tak naprawdę to jedna pożyczka – mówił Robert Szcześniewski.
Jak zauważył, ciekawym obszarem rozwoju dla instytucji pozabankowych może być finansowanie cudzoziemców przebywających w Polsce.
– To obiecujący sektor, jest w nim już ponad 300 tys. osób i 30 miliardów pożyczonych pieniędzy. W niektórych miesiącach pożyczki dla cudzoziemców stanowią 10 proc. nowych umów – zgodził się z nim Mariusz Cholewa.
Pewność prawa buduje zaufanie
Agnieszka Beata Kowalska, dyrektorka Departamentu Instytucji Pożyczkowych Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, powiedziała podczas dyskusji, że nowa ustawa regulująca rynek kredytów i pożyczek powinna być przede wszystkim napisana jasnym i prostym językiem.
– Językiem, który posługuje się definicjami pochodzącymi z prawa cywilnego, bo prawo konsumenckie się z niego wywodzi. Nieczytelne, zawiłe prawo jest problemem nie tyko dla państwa, dla podmiotów działających na rynku, ale przede wszystkim dla organów władzy, które stoją na straży tego prawa. Nie chcemy stać na straży przepisów, które są niejasne. Tylko pewność prawa będzie budowała zaufanie – mówiła Agnieszka Beata Kowalska.
Według niej, jednym z tematów, które należałoby na nowo zagospodarować, są zasady badania zdolności kredytowej. Jak zauważyła rynek kredytu konsumenckiego jest bardzo zróżnicowany i chodzi o to, by uwzględnić różnice między kredytem na 200 tys. zł a na 200 zł”.
Ochrona klienta przed popadnięciem w spiralę długu jest jednym z najważniejszych elementów projektowanej ustawy – podkreślał z kolei dr Michał Ziemiak, Rzecznik Finansowy.
– Banki mają dokonywać detekcji klientów, którzy już lub w przyszłości mogą mieć problem ze spłatą zadłużenia, następnie ich informować o możliwości skorzystania z bezpłatnej pomocy o charakterze psychologicznym, technicznym oraz prawnym. Podmiotem udzielającym takiego wsparcia miałby być Rzecznik Finansowy. To system, który pozwoli na odzyskanie 2,5 miliona klientów mających problemy ze spłatą zadłużenia – podkreślał dr Michał Ziemiak.
AP
Organizator
