[ZUS informuje] Zwolnienie chorobowe a wyjście po zakupy, praca przy komputerze, prowadzenie auta

Jak lekarz ma ocenić, które aktywności pacjenta „wydłużają proces leczenia”, a które są codziennością? Czy przewidziano listy, kryteria, przykłady – np. czy wyjście po zakupy, praca przy komputerze czy prowadzenie auta w określonych schorzeniach mogą być uznane za niezgodne z celem zwolnienia?”

Odpowiedź ZUS dla forsal.pl

Dowodami stwierdzającymi czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym albo konieczność osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny są zaświadczenia lekarskie. Lekarz upoważniony do wystawiania zaświadczeń określa m.in. okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy, w tym okres pobytu w szpitalu oraz wskazania lekarskie - odpowiednio: chory powinien leżeć albo chory może chodzić (art. 55 ust. 3 ustawy zasiłkowej). Orzekanie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym:

• następuje po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny;
• jest dokumentowane w dokumentacji medycznej na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Zatem, lekarz wystawiający zaświadczenie potwierdza, że pacjent ze względu na swój stan zdrowia jest niezdolny do wykonywania pracy. Celem zwolnienia lekarskiego jest również zapewnienie czasu i środków finansowych (zasiłek chorobowy), aby chory mógł powrócić do zdrowia i do możliwości świadczenia pracy. Ponieważ celem zwolnienia lekarskiego jest odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy, to w jego osiągnięciu przeszkodą może być zarówno wykonywanie pracy zarobkowej, jak i inne zachowania utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, w brzmieniu od 13 kwietnia 2026 r., ubezpieczony utraci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy w przypadku, gdy w okresie orzeczonej niezdolności do pracy będzie:

1. wykonywał pracę zarobkową lub
2. podejmował aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.

Pracą zarobkową, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej, będzie każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.

Aktywnością niezgodną z celem zwolnienia od pracy, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, będą wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.

Ważna nowelizacja przepisów

Ocena czy dana czynność jest w przypadku ubezpieczonego „zwykłą czynnością dnia codziennego” będzie wymagała każdorazowo indywidualnej oceny stanu faktycznego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w tym charakteru i zakresu podejmowanych czynności. Ocena ta będzie dokonywana w oparciu o obowiązujące przepisy i przy uwzględnieniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W niektórych przypadkach, najczęściej wymagających wiedzy specjalistycznej, płatnik zasiłków może zwrócić się ocenę podejmowanych czynności do lekarza leczącego. Kwestie jednak jak lekarz ma ocenić, które aktywności pacjenta „wydłużają proces leczenia”, a które są codziennością nie należy do właściwości ZUS.