rozwiń >

Aż 3 mln 371 tys. dowodów osobistych traci w tym roku ważność, wynika z danych ministerstwa cyfryzacji. To rekord. W poprzednich latach skala była wyraźnie mniejsza. Resort zwraca uwagę, że znaczną część osób zobowiązanych do wyrobienia nowego dowodu stanowią roczniki 1997. To właśnie oni dziesięć lat temu składali wnioski o swój pierwszy dokument tożsamości, który teraz traci ważność.

Efekt zmian sprzed dekady

Ministerstwo przypomina, że w 2015 roku wydano łącznie 4,8 mln dowodów osobistych. Wówczas dokumenty przeszły istotną metamorfozę – zniknęły z nich informacje o adresie zameldowania, wzroście, kolorze oczu oraz wzorze podpisu. Od tego czasu zmienił się nie tylko ich wygląd, lecz także sposób składania wniosków.

Coraz większą popularnością cieszy się ścieżka elektroniczna. Wnioski można składać przez internet, korzystając z profilu zaufanego lub podpisu elektronicznego. Mimo cyfryzacji procedur całkowite uniknięcie wizyty w urzędzie nie jest jednak możliwe.

Wniosek online nie zwalnia z wizyty w urzędzie

Nowy dowód osobisty można wyrobić tradycyjnie w urzędzie miasta lub gminy – i to w dowolnym na terenie kraju, niezależnie od miejsca zamieszkania – albo złożyć wniosek przez internet. Coraz więcej osób wybiera tę drugą opcję.

Jak informuje serwis gov.pl, nawet przy wniosku złożonym online konieczna jest osobista wizyta w urzędzie. To właśnie tam pobierane są odciski palców oraz wzór podpisu, które trafiają do warstwy elektronicznej dokumentu. Co istotne, od momentu złożenia wniosku przez internet mamy 30 dni na stawienie się w urzędzie. Po przekroczeniu tego terminu wniosek zostaje automatycznie anulowany i całą procedurę trzeba rozpocząć od początku.

Nie tylko data ważności zobowiązuje do wymiany

Upływ terminu widniejącego na dokumencie to niejedyny przypadek, gdy konieczna jest wymiana dowodu. Nowy należy wyrobić również w razie zmiany nazwiska – na przykład po ślubie lub rozwodzie – a także przy istotnej zmianie wyglądu, która może utrudnić identyfikację.

Obowiązek pojawia się również w sytuacji zgubienia, zniszczenia lub kradzieży dokumentu, a także wtedy, gdy unieważnione zostaną certyfikaty zapisane w jego warstwie elektronicznej.

Urzędnicy przypominają, że jeśli dowód zbliża się do końca ważności, wniosek o nowy dokument należy złożyć nie później niż 30 dni przed datą wskazaną na dowodzie. Zwlekanie do ostatniej chwili może oznaczać nie tylko kolejki, lecz także realne problemy – od trudności z wypłatą świadczeń po komplikacje przy wyjeździe za granicę.

Co trzeba przynieść do urzędu

Aby złożyć wniosek o wydanie nowego dowodu osobistego, potrzebne jest aktualne zdjęcie spełniające wymogi biometryczne oraz dotychczasowy dowód osobisty albo paszport. W określonych sytuacjach wymagany może być także wzór podpisu osobistego. Osoby, które niedawno uzyskały polskie obywatelstwo, muszą dodatkowo przedstawić dokument podróżny potwierdzający jego nadanie.

Zgodnie z przepisami nowy dowód powinien być gotowy w ciągu 30 dni od złożenia wniosku. W praktyce wiele urzędów wydaje dokumenty szybciej, jednak tempo zależy od liczby zgłoszeń i obciążenia systemu.

Grzywna nawet do 5 tysięcy złotych

Zlekceważenie obowiązku wymiany dowodu może słono kosztować. Zgodnie z Kodeksem wykroczeń brak ważnego dokumentu tożsamości grozi karą ograniczenia wolności albo grzywną, której wysokość ustala sąd. Maksymalna sankcja może sięgnąć nawet 5 tys. zł.

Podobne konsekwencje przewidziane są dla osób, które przetrzymują cudzy dowód osobisty lub nie zwracają go po utracie obywatelstwa. Urzędnicy podkreślają, że nieważny dokument to nie tylko problem formalny. Bez aktualnego dowodu nie załatwimy spraw w banku, nie odbierzemy poleconej przesyłki, nie podpiszemy umowy ani nie zagłosujemy w wyborach.

„Lepiej miesiąc za wcześnie niż dzień za późno”

Trzy miliony trzysta siedemdziesiąt jeden tysięcy osób w kolejce do urzędów to poważne wyzwanie organizacyjne. Dlatego Ministerstwo Cyfryzacji apeluje, by nie odkładać wymiany dokumentu na ostatnią chwilę. Wniosek można złożyć szybko online, a termin wizyty w urzędzie zarezerwować z wyprzedzeniem.

Urzędnicy powtarzają:„Lepiej złożyć wniosek miesiąc za wcześnie niż jeden dzień za późno”. Bo choć wizja grzywny do 5 tys. zł działa na wyobraźnię, jeszcze większy problem pojawia się wtedy, gdy dowód traci ważność w najmniej odpowiednim momencie – tuż przed wyjazdem, podpisaniem ważnej umowy czy wizytą w banku.