Problem obywatela: oficjalna "średnia krajowa brutto" (która w 2024 roku przekroczyła 8000 zł) jest wskaźnikiem abstrakcyjnym, który nie oddaje realiów życia większości Polaków. Wiele osób, w tym ja, zarabia kwoty znacznie niższe, które w obliczu rosnących kosztów utrzymania (w 2025 roku) nie pozwalają na godne życie ani na opłacenie podstawowych rachunków.
Sejm rozpatrzy petycję dotyczącą kwoty wolnej od podatku i minimalnego wynagrodzenia
W petycji podkreślono, że publikowana przez Główny Urząd Statystyczny „średnia krajowa brutto”, która w 2024 roku przekroczyła 8 tys. zł, dla wielu osób jest jedynie abstrakcyjnym wskaźnikiem. Zdaniem autorów dokumentu, znaczna część społeczeństwa zarabia dużo mniej, a obecne wynagrodzenia nie pozwalają na spokojne pokrycie podstawowych wydatków.
Kwota wolna od podatku miałaby wzrosnąć do 60 tys. zł
Jednym z głównych postulatów petycji jest podniesienie kwoty wolnej od podatku z obecnych 30 tys. zł do 60 tys. zł rocznie. Autorzy wskazują, że obecny poziom nie nadąża za inflacją i wzrostem kosztów utrzymania.
W uzasadnieniu podniesiono również problem wysokich obciążeń podatkowych i skladkowych dla osób o niższych dochodach. Wskazano, że po opłaceniu czynszu, rachunków i podstawowych wydatków wiele rodzin nie jest w stanie zapewnić sobie stabilnego poziomu życia, a jednocześnie nie kwalifikuje się do pomocy społecznej.
Eksperci sejmowi przypominają jednak, że zmiana kwoty wolnej wymagałaby nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Obecnie w polskim systemie formalnie funkcjonuje nie tyle "kwota wolna od podatku”, co tzw. kwota zmniejszająca podatek. Dziś obowiązuje dwustopniowa skala podatkowa:
- 12 procent podatku dla dochodów do 120 tys. zł,
- 32 proc. dla nadwyżki ponad tę kwotę.
Ważne
Kwota zmniejszająca podatek wynosi obecnie 3600 zł, co odpowiada kwocie wolnej na poziomie 30 tys. zł.
Średnie wynagrodzenie - GUS publikuje średnią, ale problemem pozostaje odbiór danych
Autorzy petycji chcą również zmian w sposobie prezentowania danych o wynagrodzeniach przez GUS. Ich zdaniem sama średnia płaca nie oddaje realnej sytuacji pracowników, ponieważ jest zawyżana przez najlepiej zarabiających. Dlatego zaproponowano obowiązek regularnego publikowania:
- mediany wynagrodzeń,
- dominanty,
- bardziej szczegółowych danych pokazujących rzeczywisty rozkład płac.
Eksperci sejmowi zwracają jednak uwagę, że GUS już obecnie publikuje medianę oraz decyle wynagrodzeń w raportach dotyczących rozkładu płac w gospodarce narodowej. Mediana pokazuje poziom wynagrodzenia, poniżej i powyżej którego znajduje się po 50 proc. pracowników, dzięki czemu lepiej oddaje realia rynku pracy niż sama średnia. W opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji postulat w tym zakresie może być więc uznany za częściowo bezprzedmiotowy, ponieważ część oczekiwanych danych jest już publikowana.
Minimalne wynagrodzenie równe średniej krajowej?
Najdalej idąca propozycja dotyczy minimalnego wynagrodzenia. Autorzy petycji sugerują, by płaca minimalna odpowiadała poziomowi wynagrodzenia publikowanego przez GUS.
Eksperci wskazują jednak, że taki mechanizm byłby trudny do pogodzenia z obecnym systemem gospodarczym i metodologią statystyczną. Obecnie minimalne wynagrodzenie stanowi około:
- 55 proc. przeciętnego wynagrodzenia brutto,
- 67 proc. mediany wynagrodzeń.
To poziom zbliżony do rekomendacji wynikających z unijnej dyrektywy dotyczącej adekwatnych wynagrodzeń minimalnych. Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto.
Eksperci o podniesieniu kwoty wolnej od podatku - potrzebne są analizy skutków dla budżetu
Biuro Ekspertyz Sejmu zaznacza, że podniesienie kwoty wolnej od podatku do 60 tys. zł byłoby decyzją o dużym znaczeniu społecznym, ale wymagałoby szczegółowych analiz ekonomicznych. Taka zmiana oznaczałaby bowiem niższe wpływy z podatku PIT do budżetu państwa, co mogłoby wpłynąć na stabilność finansów publicznych.
Jednocześnie eksperci zauważają, że obecna kwota wolna od podatku nie była podnoszona od 2022 roku, mimo wyraźnego wzrostu wynagrodzeń i wysokiej inflacji.
W Sejmie są już inne projekty zmian
W opinii ekspertów zwrócono uwagę, że w Sejmie trwają już prace nad innymi projektami dotyczącymi podatków.
Jednym z nich jest projekt zakładający powiązanie kwoty zmniejszającej podatek z minimalnym wynagrodzeniem. Pojawiła się również propozycja przewidująca znaczne zwiększenie ulg podatkowych dla rodzin wychowujących co najmniej dwoje dzieci.Według projektu przygotowanego przez Prezydenta RP część rodzin mogłaby zostać objęta efektywnie zerowym podatkiem dochodowym dla dochodów do 140 tys. zł rocznie.
Sejmowa Komisja ds. Petycji zajmie się sprawą 13 maja
Petycja została wpisana do harmonogramu prac sejmowej Komisji do Spraw Petycji. Jej rozpatrzenie zaplanowano na 13 maja 2026 roku. Posłowie mogą zdecydować m.in. o:
- skierowaniu dezyderatu do ministra finansów,
- przekazaniu opinii Komisji Finansów Publicznych,
- nieuwzględnieniu części postulatów.
Największe szanse na dalsze prace eksperci dostrzegają w przypadku dyskusji o podniesieniu kwoty wolnej od podatku oraz ewentualnej weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy społecznej.
Źródło:
Opinia prawna w sprawie podniesienia "kwoty wolnej od podatku”, zmiany „metodyki prezentowania danych statystycznych podawanych” przez Główny Urząd Statystyczny w zakresie wysokości wynagrodzeń oraz zmiany mechanizmu ustalania wysokości minimalnego wynagrodzenia
