Miało być zniesienie podatku Belki ale na razie nie ma na to szans
Koalicja Obywatelka w czasie ostatniej kampanii wyborczej do Sejmu obiecywała w swoich "100 Konkretach na pierwsze 100 dni rządów": "37. Zaproponujemy zniesienie podatku od zysków kapitałowych (podatek Belki) dla oszczędności i inwestycji w tym także na GPW (do 100 tys. zł, powyżej 1 roku)."
Omawiane w niniejszym artykule nowe przepisy nie likwidują bynajmniej tzw. podatku Belki, czyli podatku od dochodów kapitałowych, który na podstawie art. 30a i art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest pobierany wg linowej stawki 19% od dochodów m.in. od odsetek z lokat bankowych, obligacji skarbowych, dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), funduszy inwestycyjnych.
Na czym będą polegać korzyści z kont OKI?
Na podstawie rządowego projektu ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych każdy obywatel Polski, który ukończył 18 lat będzie mógł zawrzeć dowolną liczbę umów o prowadzenie Osobistego Konta Inwestycyjnego. Nie będzie można mieć OKI we współwłasności z inną osobą, np. małżonkiem.
OKI mają mieć następujące właściwości:
1) Konto OKI będzie mieć charakter osobisty i dobrowolny, z możliwością wpłaty i wypłaty środków pieniężnych w każdej chwili.
2) Aktywa znajdujące się w OKI będą zwolnione z opodatkowania do:
- 100 tys. zł w przypadku aktywów o charakterze inwestycyjnym denominowanych w złotych (np. akcje, obligacje i inne instrumenty finansowe dopuszczone do obrotu, fundusze inwestycyjne),
- 25 tys. zł w przypadku aktywów o charakterze oszczędnościowym denominowane w złotych (np. lokaty pieniężne, obligacje oszczędnościowe).
Pojawi się nowy podatek od wartości aktywów
Bardzo istotną nowością jest to, że wszystkie aktywa zgromadzone na OKI powyżej ww. limitów mają być objęte nowym podatkiem od wartości aktywów.
Podstawę opodatkowania podatkiem od wartości aktywów stanowić będzie suma wartości aktywów zgromadzonych na wszystkich OKI posiadanych przez podatnika w roku podatkowym. Wartość aktywów zgromadzonych na poszczególnym OKI stanowi suma wartości dziennych wycen aktywów zgromadzonych na tym OKI powiększona o sumę wpłat dokonanych przez podatnika w roku podatkowym na to OKI i podzielona przez liczbę dni w roku podatkowym, w których podatnik posiadał to OKI.
Suma wpłat dokonywanych przez podatnika w roku podatkowym jest pomniejszana o wartość:
1) wpłat dokonywanych w danym dniu – w przypadku gdy podatnik w tym dniu dokona wpłat i nie dokona wypłat, albo
2) stanowiącą różnicę między wartością wpłat i wypłat, dokonanych w danym dniu – w przypadku gdy podatnik dokona wpłat w tym dniu, których wartość jest wyższa niż wartość dokonanych wypłat w tym dniu.
Stawka podatku od wartości aktywów w roku podatkowym wynosić ma (na podstawie art. 25 projektu ustawy) 19% wartości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego obowiązującej w dniu 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy, nie mniej jednak niż 0,1%, przy czym stawkę podatku zaokrągla się do dwóch miejsc po przecinku w dół. Aktualnie stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% w skali rocznej. Gdyby ta stopa nie zmieniła się do 31 października 2026 r. stawka podatku od wartości aktywów wyniosłaby: 3,75% x 19% = 0,71%.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych będzie miał obowiązek ogłoszenia do 30 listopada roku poprzedzającego rok podatkowy, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość obowiązującej w roku podatkowym stawki podatku od wartości aktywów.
Ale uwaga! W art. 43 projektu ustawy o OKI określono że w 2027 r. stawka podatku od wartości aktywów będzie wynosiła 0,85%. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy, (...) wysokość tej stawki została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 28 projektu ustawy i wynosi 19 % wartości stopy referencyjnej NBP, która 31 października 2025 r. wynosiła 4,5%.
Niestety nie jest jasne dlaczego wzięto pod uwagę wartość stopy referencyjnej z ostatniego dnia października 2025 r. a nie 2026 r. Przecież jeżeli ustawa ma wejść w życie od 1 stycznia 2027 r., to pierwszym rokiem podatkowym będzie rok 2027 r. Raczej należy to traktować jako pomyłkę, w czym może upewniać także pomyłkowe wskazanie art. 28 projektu (a przecież zasady obliczania podatku są zawarte w art. 25 projektu).
Jak wyjaśnino w uzasadnieniu omawianego projektu:
- Dla opodatkowania tym podatkiem nie ma znaczenia państwo, w którym są dokonywane inwestycje kapitałowe lub zakładane lokaty w ramach aktywów zgromadzonych na OKI, o ile są zgodne z przepisami określającymi zasady oszczędzania na OKI.
- Szczególny charakter podatku od wartości aktywów, wynika z tego, że podstawa opodatkowania de facto stanowi wynik określonego w ustawie algorytmu, na który składają się: wyceny dzienne zgromadzonych aktywów określone w zależności od rodzaju inwestycji lub oszczędności (z uwzględnieniem salda wpłat i wypłat dokonanych w dniu wpłaty) oraz wielkości dokonanych wpłat i ilość dni w roku, w którym podatnik posiada OKI.
- Podatek od wartości aktywów będzie podatkiem szczególnym tj. nie jest stricte podatkiem dochodowym, ani podatkiem majątkowym.
- Na instytucje finansowe prowadzące OKI nałożony będzie obowiązek przekazywania, zarówno oszczędzającemu, jak i organom podatkowym, informacji o wysokości wartości aktywów oraz wpłat na OKI.
Wady i zalety OKI
Zdaniem Jarosława Sadowskiego, Dyrektora Departamentu Analiz w Rankomat.pl, największą zaletą OKI jest całkowity brak opodatkowania osiągniętych zysków w przypadku wpłaty kwoty poniżej ww. limitów.
Natomiast – zdaniem tego eksperta - największą wadą OKI jest to, że podatek od aktywów jest naliczany nawet wtedy, gdy w danym roku inwestujący swoje oszczędności poniósł stratę na dokonanych inwestycjach. Chodzi tu o przypadek wpłaty na OKI kwoty powyżej limitu, czyli powyżej 100 000 zł dla inwestycji. Jarosław Sadowski wyjaśnia to na następującym przykładzie:
Inwestor wpłacił na OKI 200 000 zł, czyli 100 000 zł więcej, niż wynosi limit. Jeśli w danym roku poniósł stratę na poziomie 10%, to na rachunku pozostało mu 180 000 zł. Stracił więc 20 000 zł. Dodatkowo zapłaci 763 zł podatku.
Kiedy przepisy o OKI wejdą w życie
Projekt omawianej ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych przewiduje, że wejdzie ona w życie 1 stycznia 2027 r.
