Lekarze i specjaliści bez skierowania. Decyzja NFZ
Zmiany w systemie publicznej ochrony zdrowia (POZ) sprawiły, że dostęp do części specjalistów i lekarzy stał się prostszy niż miało to miejsce jeszcze kilka lat temu. W praktyce oznacza to mniej formalności dla pacjentów i zdecydowanie krótszą drogę po konsultacje lub wsparcie.
Kto przyjmie bez skierowania? Aktualna lista lekarzy bez skierowania na 2026 rok
Lista lekarzy i specjalistów, do których niepotrzebne jest skierowanie, jest długa. Obejmuje ona w szczególności:
- psychiatrę – w zakresie diagnozy i leczenia zaburzeń psychicznych,
- ginekologa i położnika – opieka ginekologiczna oraz prowadzenie ciąży,
- onkologa – diagnostyka i leczenie chorób nowotworowych,
- wenerologa – leczenie chorób przenoszonych drogą płciową,
- stomatologa – świadczenia w ramach NFZ.
Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) pod koniec 2025 roku zrezygnował z obowiązku posiadania skierowania do kolejnych specjalistów. Dzięki temu pacjent może zapisać się do nich bez wcześniejszej wizyty u lekarza POZ. Do listy dołączyły następujące zawody:
- psycholog – bezpośrednia pomoc w kryzysach psychicznych, również dla dzieci i młodzieży,
- optometrysta – badanie wzroku i dobór okularów korekcyjnych lub soczewek kontaktowych,
- lekarz medycyny sportowej – badania dla osób aktywnych fizycznie i sportowców
Warto pamiętać, że optometrysta, jeśli wykryje nieprawidłowości zdrowotne, może skierować pacjenta dalej — np. do okulisty.
Pacjenci z przywilejami – kto ma prawo do specjalisty bez żadnych ograniczeń?
Warto podkreślić, że istnieje także grupa pacjentów, którzy mogą korzystać ze specjalistów bez skierowania niezależnie od typu poradni. Dotyczy to m.in.:
- osób chorych na gruźlicę lub zakażonych HIV,
- osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności,
- weteranów oraz żołnierzy leczonych z powodu urazów lub chorób nabytych podczas misji zagranicznych,
- inwalidów wojennych, kombatantów i osób represjonowanych,
- osób uzależnionych i współuzależnionych w zakresie leczenia odwykowego,
- dzieci i młodzieży korzystających ze świadczeń psychologicznych i psychoterapeutycznych,
- niepełnoletnich pacjentów z ciężkimi, nieodwracalnymi schorzeniami powstałymi w okresie prenatalnym lub okołoporodowym – po przedstawieniu odpowiedniego zaświadczenia.
Co się zmieniło w praktyce? NFZ wychodzi naprzeciw potrzebom pacjentów
Największą zmianą dla pacjentów jest przede wszystkim szybszy kontakt ze specjalistami zajmującymi się zdrowiem psychicznym i diagnostyką wad wzroku. Z jednej strony to realne odciążenie systemu, a z drugiej — większość specjalistów, takich jak np. kardiolog, neurolog czy dermatolog, nadal wymaga skierowania od lekarza POZ.
Przeczytaj również: Łączenie pracy w NFZ i prywatnie. Lekarze są za przejrzystością, ale nie zakazami
Do których lekarzy i specjalistów można zapisać się na NFZ bez skierowania z POZ w 2026 roku?
Bez skierowania z POZ można zapisać się m.in. do psychiatry, ginekologa i położnika, onkologa, wenerologa oraz stomatologa w ramach NFZ.
Którzy specjaliści dołączyli do listy bez skierowania po decyzji NFZ pod koniec 2025 roku?
Do listy dołączyli: psycholog, optometrysta oraz lekarz medycyny sportowej. Pacjent może zapisać się do tych specjalistów bez wcześniejszej wizyty u lekarza POZ.
Jaką pomoc zapewnia psycholog bez skierowania na NFZ?
Psycholog zapewnia „bezpośrednią pomoc w kryzysach psychicznych, również dla dzieci i młodzieży”.
Co może zrobić optometrysta bez skierowania, jeśli wykryje nieprawidłowości zdrowotne?
Optometrysta wykonuje badanie wzroku i dobór okularów korekcyjnych lub soczewek kontaktowych. Jeśli optometrysta wykryje nieprawidłowości zdrowotne, może skierować pacjenta dalej — np. do okulisty.
Którzy specjaliści nadal wymagają skierowania od lekarza POZ?
Większość specjalistów nadal wymaga skierowania od lekarza POZ. Jako przykłady podano kardiologa, neurologa oraz dermatologa.
Czy do okulisty potrzebne jest skierowanie?
Tak, do okulisty potrzebne jest skierowanie. Może je wystawić lekarz z POZ lub optometrysta.
