Matka przelała pieniądze na rachunek do spłaty kredytu
Sprawa dotyczyła zwolnienia z podatku od spadków i darowizn przysługującego najbliższym członkom rodziny na podstawie art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
Matka podatniczki przekazała córce darowiznę pieniężną. Środki nie wpłynęły jednak na jej standardowy rachunek osobisty, lecz na rachunek techniczny służący wyłącznie do spłaty kredytu hipotecznego oraz pożyczki hipotecznej. Podatniczka była współwłaścicielką tego rachunku. Nie był to jednak rachunek płatniczy, którym mogła swobodnie dysponować. Nie miała możliwości dokonywania z niego dowolnych wpłat ani wypłat.
W tytule przelewu matka wyraźnie wskazała, że przekazywane pieniądze stanowią darowiznę dla córki i są przeznaczone na spłatę kredytu hipotecznego oraz pożyczki hipotecznej. Podatniczka zgłosiła również otrzymaną darowiznę na formularzu SD-Z2. Tak przedstawiał się stan faktyczny opisany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
Spór sprowadzał się więc do odpowiedzi na pytanie, czy przelew środków na taki rachunek można uznać za prawidłowe udokumentowanie otrzymania darowizny, wymagane do zastosowania zwolnienia podatkowego.
Kiedy darowizna od matki może być zwolniona z podatku?
Art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn przewiduje zwolnienie m.in. dla darowizn otrzymywanych od rodziców.
Jeżeli wartość darowizny, po uwzględnieniu wcześniejszych nabyć od tej samej osoby w okresie wskazanym w ustawie, przekracza kwotę wolną właściwą dla I grupy podatkowej, konieczne jest spełnienie dodatkowych warunków. Co do zasady nabycie należy zgłosić właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy.
W przypadku darowizny pieniędzy ustawa wymaga ponadto odpowiedniego udokumentowania ich otrzymania. Chodzi o dowód przekazania środków na rachunek płatniczy nabywcy, jego inny rachunek w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo przekazem pocztowym.
Ważne
Obecnie kwota wskazana w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy wynosi 36 120 zł. Przepisy przewidują jednocześnie przypadki, w których zgłoszenie nabycia nie jest wymagane.
Dyrektor KIS: rachunek techniczny nie wystarczy
W interpretacji indywidualnej z 4 lipca 2024 r. Dyrektor KIS uznał stanowisko podatniczki za nieprawidłowe. Zdaniem organu rachunku służącego do spłaty zadłużenia nie można było uznać za rachunek należący do obdarowanej w rozumieniu art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy.
Dyrektor KIS wskazał, że był to jedynie rachunek techniczny, na którym bank ewidencjonował spłatę udzielonego kredytu. W ocenie organu oznaczało to, że jeden z warunków niezbędnych do zastosowania zwolnienia podatkowego nie został spełniony.
NSA: przelew na rachunek techniczny spełnił warunek zwolnienia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 1 kwietnia 2025 r., sygn. I SA/Gl 1118/24, uchylił interpretację i przyznał rację podatniczce. Dyrektor KIS wniósł następnie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną fiskusa. NSA zgodził się z sądem pierwszej instancji, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy prowadzi w tej sprawie do wniosku korzystnego dla podatniczki.
Sąd uznał, że jeżeli darczyńca przelewa pieniądze na techniczny rachunek bankowy przeznaczony do spłaty kredytu hipotecznego i pożyczki hipotecznej, którego współwłaścicielem jest obdarowany zobowiązany do spłaty tych zobowiązań, warunek odpowiedniego udokumentowania przekazania środków może zostać spełniony.
Istotne znaczenie miało to, że na podstawie przelewu można było jednoznacznie ustalić, kto przekazał pieniądze, kto był obdarowany oraz jaka kwota została darowana. Dokumentacja potwierdzała więc rzeczywisty charakter darowizny i pozwalała powiązać przekazane środki z konkretną osobą.
NSA nie podzielił tym samym stanowiska, zgodnie z którym warunek zwolnienia może być spełniony wyłącznie wtedy, gdy pieniądze trafią na klasyczny rachunek osobisty prowadzony dla obdarowanego.
Co wyrok NSA oznacza dla podatników?
Wyrok ma znaczenie dla osób, które otrzymują od najbliższej rodziny pieniądze przeznaczone bezpośrednio na spłatę kredytu lub pożyczki.
Z rozstrzygnięcia NSA wynika, że samo przekazanie darowizny na rachunek techniczny nie musi automatycznie pozbawiać podatnika prawa do zwolnienia. Znaczenie ma przede wszystkim sposób funkcjonowania danego rachunku oraz to, czy dokumentacja przelewu pozwala jednoznacznie wykazać, że doszło do rzeczywistego przekazania darowizny na rzecz konkretnego obdarowanego.
Należy jednak zaznaczyć, że NSA oceniał konkretny stan faktyczny. W tej sprawie obdarowana była współwłaścicielką rachunku, rachunek służył spłacie jej zobowiązań, a tytuł przelewu jednoznacznie wskazywał, że chodzi o darowiznę od matki przeznaczoną na spłatę kredytu i pożyczki hipotecznej.
Dlatego przy przekazywaniu większych darowizn pieniężnych nadal kluczowe jest zachowanie dokumentacji pozwalającej bez wątpliwości ustalić darczyńcę, obdarowanego, wysokość darowizny oraz sposób przekazania środków. Trzeba też pamiętać o spełnieniu pozostałych warunków przewidzianych w art. 4a ustawy, w tym – jeżeli jest wymagane – o terminowym zgłoszeniu darowizny właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.
Źródło informacji: wyrok NSA z 3 września 2026 r., sygn. III FSK 782/25; wyrok WSA w Gliwicach z 1 kwietnia 2025 r., sygn. I SA/Gl 1118/24; interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 4 lipca 2024 r., sygn. 0111-KDIB2-3.4015.95.2024.2.JKU.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. 2026 poz. 478 ze zm.)
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.