200 tys. osób czekają obowiązkowe ćwiczenia wojskowe w 2027 r.
Ministerstwo Obrony Narodowej przygotowało projekt rozporządzenia określającego maksymalną liczbę osób, które w 2027 r. będą mogły zostać powołane do poszczególnych rodzajów służby wojskowej oraz na ćwiczenia.
Zgodnie z projektem limity mają wynosić:
- zawodowa służba wojskowa – do 20 tys. osób,
- dobrowolna zasadnicza służba wojskowa – do 35 tys. osób, w tym do 4 tys. na potrzeby kształcenia,
- terytorialna służba wojskowa – do 40 tys. osób,
- aktywna rezerwa – do 5,8 tys. osób,
- ćwiczenia wojskowe – do 200 tys. osób.
Ważne
Liczba 200 tys. oznacza maksymalny limit możliwych powołań, a nie liczbę osób, które na pewno otrzymają wezwania.
30 dni na ćwiczeniach wojskowych bez pensji?
Jeżeli pracownik zostanie wezwany na ćwiczenia wojskowe, za czas służby nie wykorzystuje zwykłego urlopu wypoczynkowego. Zastosowanie mają przepisy o urlopie bezpłatnym.
Ważne
W tym okresie pracownik zachowuje co do zasady uprawnienia wynikające ze stosunku pracy, ale nie zachowuje prawa do wynagrodzenia od pracodawcy.
Jeżeli więc ćwiczenia potrwają kilka tygodni, firma nie wypłaci pracownikowi normalnej pensji za okres objęty urlopem bezpłatnym.
Wojsko wypłaci uposażenie. Możliwa jest też rekompensata
Osoba odbywająca ćwiczenia otrzymuje należne jej wojskowe uposażenie. Żołnierzowi pasywnej rezerwy, który z powodu służby utracił zarobek objęty przepisami ustawy, może przysługiwać także świadczenie pieniężne rekompensujące tę stratę.
Wojskowe uposażenie nie odpowiada pełnej wysokości utraconego wynagrodzenia. Przepisy określają sposób obliczania świadczenia, jego maksymalną wysokość oraz zasady uwzględniania otrzymywanego uposażenia wojskowego.
Ile wynosi rekompensata za dzień ćwiczeń?
W przypadku pracownika punktem wyjścia do obliczeń jest 1/22 miesięcznego wynagrodzenia brutto. Podstawą jest zasadniczo wynagrodzenie brutto za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym żołnierz pełnił służbę. Przy ustalaniu należności znaczenie ma również liczba dni urlopu bezpłatnego potwierdzona przez pracodawcę.
Przykład
Jeżeli miesięczne wynagrodzenie brutto wynosi 8 tys. zł, to 1/22 tej kwoty daje około 363,64 zł. Jest to stawka wyjściowa do dalszego ustalania świadczenia i nie oznacza automatycznie wypłaty takiej dodatkowej kwoty za każdy dzień ćwiczeń.
Dzienna wysokość świadczenia nie może przekroczyć 1/22 kwoty odpowiadającej 2,5-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w roku poprzedzającym pełnienie służby. Świadczenie rekompensujące utracony zarobek pomniejsza się ponadto o uposażenie wojskowe otrzymane za te same dni. Przy wyższych zarobkach wypłacona łącznie kwota nie musi więc odpowiadać pełnej wysokości utraconego wynagrodzenia.
Rekompensata nie jest wypłacana automatycznie
Prawo do rekompensaty nie ma charakteru uznaniowego, jeżeli spełnione są ustawowe warunki. Samo świadczenie nie jest jednak wypłacane automatycznie. Żołnierz musi złożyć odpowiedni wniosek oraz udokumentować utracony zarobek.
Pracownik występuje do pracodawcy o wydanie zaświadczenia potrzebnego do ustalenia wysokości świadczenia. Pracodawca powinien wydać je niezwłocznie, nie później niż w ciągu siedmiu dni od otrzymania wniosku.
Wniosek o ustalenie i wypłatę rekompensaty należy złożyć nie później niż w ciągu trzech miesięcy od zakończenia służby, z którą związana była utrata zarobku. Dowódca właściwej jednostki wojskowej ustala i wypłaca świadczenie w terminie 30 dni od złożenia wniosku.
Nie tylko pracownik może otrzymać rekompensatę
System nie obejmuje wyłącznie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Przepisy uwzględniają również m.in. wynagrodzenie ze stosunku służbowego, dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, a w przypadku osób rozliczających się ryczałtem – przychód, a także dochód z działalności rolniczej.
Wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia przez osobę, która nie prowadzi działalności gospodarczej, nie daje automatycznie takiego samego prawa do świadczenia jak stosunek pracy. Znaczenie ma źródło utraconego zarobku i to, czy mieści się ono w kategoriach przewidzianych w ustawie.
Kogo wojsko może powołać na ćwiczenia?
Z punktu widzenia osób pracujących poza wojskiem szczególne znaczenie mają ćwiczenia żołnierzy pasywnej rezerwy.
Przy kwalifikowaniu osób do ćwiczeń znaczenie mogą mieć m.in. ich wiek, kwalifikacje oraz posiadane uprawnienia. W praktyce istotną grupę stanowią również osoby, które przeszły wcześniej szkolenie wojskowe i mogą być potrzebne do wykonywania określonych zadań, w tym na stanowiskach wynikających z przydziałów mobilizacyjnych.
Ustawa w przepisach dotyczących kwalifikacji wojskowej kobiet wskazuje przykłady kwalifikacji uznawanych za przydatne do służby wojskowej. Chodzi m.in. o kwalifikacje związane z zawodami medycznymi, weterynaryjnymi, morskimi i lotniczymi, a także informatyką, teleinformatyką, psychologią, nawigacją czy znajomością języków obcych.
Ważne
Samo wykonywanie jednego z takich zawodów nie oznacza automatycznego wezwania na ćwiczenia.
Czy ćwiczenia wojskowe rzeczywiście mogą trwać 30 dni?
Ustawa o obronie Ojczyzny przewiduje ćwiczenia:
- jednodniowe,
- krótkotrwałe – trwające nieprzerwanie do 30 dni,
- długotrwałe – trwające nieprzerwanie do 90 dni,
- rotacyjne – trwające łącznie do 30 dni i odbywane z przerwami w określonych dniach roku.
Co do zasady łączny czas ćwiczeń żołnierza pasywnej rezerwy nie może przekroczyć 90 dni w ciągu roku. Ćwiczenia trwające do 24 godzin mogą odbywać się nie więcej niż trzy razy w roku, natomiast pozostałe – co do zasady raz w roku.
Ustawa przewiduje wyjątki od tych ograniczeń, m.in. w związku ze zwalczaniem klęsk żywiołowych, usuwaniem ich skutków, udziałem w akcjach poszukiwawczych i ratowniczych czy ratowaniem życia.
Powołanie następuje w drodze decyzji administarcyjnej
Powołanie na ćwiczenia wojskowe następuje w drodze decyzji właściwego organu wojskowego. W dokumencie określone są m.in. termin i miejsce stawienia się do służby. Dla pracownika oznacza to usprawiedliwioną nieobecność w pracy. Nie musi przeznaczać na ćwiczenia swojego urlopu wypoczynkowego.
Źródło informacji: Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia liczby osób, które w 2027 r. mogą być powołane do czynnej służby wojskowej, oraz liczby osób, które mogą pełnić służbę wojskową w rezerwie w ramach odbywania ćwiczeń wojskowych.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. 2025 poz. 825 ze zm.)
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.