Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
Prezydent USA Donald Trump poinformował w sobotę, że najwyższy przywódca Iranu, ajatollah Ali Chamenei, został zabity podczas amerykańsko-izraelskiego ataku. W niedzielę informację tę potwierdziły państwowe media irańskie, a w Iranie ogłoszono 40-dniową żałobę.
Ogłoszenie 40-dniowej żałoby w Iranie
Stany Zjednoczone i Izrael zapowiedziały kontynuowanie ataków na Iran. Obecnie nie jest jasne, czy doprowadzą one do upadku reżimu, czy raczej zmian w ramach dotychczasowych struktur. W niedzielę w Iranie rozpoczął się proces przekazywania przywództwa po śmierci Chameneia.
Chamenei zaplanował sukcesję
Sekretarz irańskiej Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Ali Laridżani, który był doradcą Chameneia, poinformował, że proces przekazania władzy w Iranie rozpocznie się w niedzielę. Agencja informacyjna ISNA podała następnie, że skompletowano Radę Przywódczą, która tymczasowo przejmie obowiązki Chameneia. W jej skład wchodzą Ali Reza Arafi z Rady Strażników, prezydent Masud Pezeszkian oraz szef władzy sądowniczej Iranu Golamhosejn Mohseni Edżei.
Jak podał „NYT”, rządzący Iranem przez prawie 40 lat Chamenei zaplanował przekazanie władzy w przypadku swojej śmierci. Po amerykańsko-izraelskim ataku na Iran w czerwcu ub.r. wyznaczył on trzech kandydatów, którzy mogliby zostać szybko mianowani jego następcami. „Najwyższym przywódcą musi być wyższy duchowny szyicki i uczony mianowany przez Zgromadzenie Ekspertów” – zauważył „NYT”.
Nieoczekiwany wybór Chameneia na najwyższego przywódcę
Opierając się na rozmowach z kilkoma wysokimi rangą irańskimi urzędnikami i dwoma duchownymi, dziennik podał, że do potencjalnych następców Chameneia należą: Golamhosejn Mohseni Edżei, szef sztabu zabitego ajatollaha Asgar Hedżazi oraz Hasan Chomeini, umiarkowany duchowny z reformatorskiej frakcji politycznej, wnuk ajatollaha Chomeiniego.
„Syn ajatollaha Chameneia, Modżtaba, który odgrywa ważną zakulisową rolę, cieszy się poparciem niektórych frakcji, ale Chamenei powiedział swoim zwolennikom, że nie chce, aby stanowisko najwyższego przywódcy było dziedziczne” – poinformował „NYT”.
To dopiero drugi przypadek zmiany przywództwa w Iranie od rewolucji islamskiej w 1979 r. Chamenei (ur. 1939 r.) objął władzę w 1989 r. po śmierci ajatollaha Ruhollaha Chomeiniego – przywódcy rewolucji islamskiej, która obaliła szacha Mohammada Rezę Pahlawiego.
Jak zauważył portal telewizji CNBC, Chamenei nie był wcale postrzegany jako oczywisty następca Chomeiniego. Karim Sadżadpur, analityk think tanku Carnegie Endowment for International Peace, zauważył w swojej pracy na temat zabitego ajatollaha, że nie posiadał on wymaganych przez konstytucję kwalifikacji religijnych.
Konstytucyjne zapisy zostały jednak zmienione na kilka miesięcy przed śmiercią Chomeiniego; od tego czasu przywódca musiał być jedynie ekspertem w dziedzinie islamskiego prawa, posiadającym umiejętności polityczne i zarządcze. Umożliwiło awans Chameneiowi.
Dominacja władzy Chameneia
„Z biegiem czasu umocniła się władza najwyższego przywódcy nad kluczowymi instytucjami Iranu. Podczas gdy prezydenci zmieniali się w wyniku wyborów, Chamenei zachował kontrolę nad wojskiem, sądownictwem, państwową telewizją i głównymi decyzjami strategicznymi” – przypomniała CNBC.
