W rozmowie z wicepremierem i ministrem cyfryzacji Krzysztofem Gawkowskim pojawiło się wiele kluczowych wątków dotyczących przyszłości technologicznej Polski. Obejmują one zarówno wyzwania związane z cyberbezpieczeństwem, jak i szanse wynikające z wykorzystania nowych technologii w zarządzaniu państwem.

Cyfryzacja jako fundament nowoczesnego państwa

Współczesne państwo musi dostosować się do rzeczywistości, w której technologie cyfrowe są integralną częścią życia obywateli. Według wizji polskiego rządu transformacja cyfrowa oznacza budowę państwa, które:

  • oferuje zaawansowane usługi cyfrowe dla obywateli,
  • bezpiecznie przetwarza dane,
  • rozwija technologiczną suwerenność,
  • wzmacnia cyberbezpieczeństwo,
  • podnosi kompetencje cyfrowe społeczeństwa.

Oznacza to, że cyfryzacja nie polega jedynie na wprowadzaniu nowych aplikacji czy systemów informatycznych. Chodzi o stworzenie całego ekosystemu technologicznego, który usprawni funkcjonowanie administracji, przedsiębiorstw i obywateli.

W praktyce oznacza to rozwój infrastruktury cyfrowej, budowę centrów danych oraz inwestowanie w nowoczesne rozwiązania technologiczne. Pozwolą Polsce utrzymać konkurencyjność w globalnej gospodarce.

Sztuczna inteligencja – szansa i wyzwanie

Jednym z najważniejszych elementów transformacji cyfrowej jest rozwój sztucznej inteligencji (AI). Technologie AI już dziś wpływają na wiele obszarów życia – od analizy danych, przez automatyzację procesów biznesowych, aż po zarządzanie infrastrukturą krytyczną.

Unia Europejska zdecydowała się wprowadzić regulacje dotyczące AI poprzez tzw. AI Act. Celem tych przepisów jest zapewnienie bezpieczeństwa oraz kontrola nad rozwojem technologii.
Zdaniem premiera Gawkowskiego sztuczna inteligencja niesie ogromne możliwości, jednak brak odpowiednich regulacji mógłby doprowadzić do sytuacji, w której:

  • algorytmy podejmują decyzje bez kontroli człowieka,
  • wielkie korporacje technologiczne uzyskują nadmierny wpływ na społeczeństwo,
  • pojawiają się zagrożenia związane z manipulacją informacją.

Dlatego kluczowe jest znalezienie równowagi między regulacją a innowacją. Zbyt restrykcyjne przepisy mogą hamować rozwój technologii, natomiast całkowity brak regulacji stwarza poważne ryzyko dla społeczeństwa.

Cyberbezpieczeństwo w dobie globalnych napięć

Jednym z najważniejszych aspektów cyfrowej transformacji jest bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni. Polska znajduje się dziś w szczególnej sytuacji geopolitycznej. Ze względu na swoje położenie i rolę logistycznego zaplecza dla Ukrainy, kraj ten jest jednym z głównych celów cyberataków w Europie.
Cyberataki mogą mieć różne cele, m.in.:

  • destabilizację instytucji państwowych,
  • wywoływanie chaosu informacyjnego,
  • zakłócanie działania infrastruktury krytycznej,
  • manipulowanie opinią publiczną.

Polska należy obecnie do najbardziej atakowanych państw w Unii Europejskiej, jednak jednocześnie rozwija jedne z najsilniejszych systemów cyberobrony w regionie. W ramach tych działań powstają m.in.:

  • specjalistyczne jednostki cyberbezpieczeństwa,
  • systemy monitorowania zagrożeń,
  • rozwiązania umożliwiające szybkie reagowanie na incydenty.

Współczesna cyberwojna toczy się 24 godziny na dobę. Instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo muszą stale monitorować sytuację i reagować na nowe zagrożenia.

E-administracja – sukces polskiej cyfryzacji

Jednym z największych osiągnięć cyfryzacji w Polsce jest rozwój e-administracji, a szczególnie aplikacji mObywatel. Program ten stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów cyfrowych usług publicznych w Europie.

Obecnie z aplikacji korzysta już ponad 11 milionów użytkowników, a liczba ta stale rośnie.
mObywatel umożliwia m.in.:

  • posiadanie cyfrowego dowodu osobistego,
  • przechowywanie prawa jazdy,
  • sprawdzanie punktów karnych,
  • dostęp do różnych usług administracyjnych.

Co więcej, aplikacja jest stale rozwijana. Jedną z nowych funkcji jest możliwość zarejestrowania narodzin dziecka bezpośrednio w systemie cyfrowym.
To pokazuje, że administracja publiczna może działać szybciej, wygodniej i bardziej efektywnie dzięki technologii.

Europejski portfel tożsamości cyfrowej

Kolejnym krokiem w rozwoju usług cyfrowych będzie wprowadzenie Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej. Jest to projekt Unii Europejskiej, który ma umożliwić obywatelom korzystanie z jednej cyfrowej tożsamości w różnych krajach UE.

Polska planuje zintegrować to rozwiązanie z aplikacją mObywatel, zamiast tworzyć osobne systemy. Oznacza to, że w przyszłości użytkownicy będą mogli korzystać z jednej aplikacji do:

  • potwierdzania tożsamości,
  • podpisywania dokumentów,
  • korzystania z usług administracyjnych w całej UE.

Taka integracja może znacznie ułatwić życie obywatelom podróżującym lub pracującym w innych krajach Unii.

Sztuczna inteligencja w administracji publicznej

Polska administracja zaczyna również wykorzystywać sztuczną inteligencję w swojej działalności. Jednym z przykładów jest model językowy PLLuM, który został wprowadzony do systemów administracyjnych.

Technologia ta działa jako wirtualny asystent, pomagający obywatelom w korzystaniu z usług publicznych.
Dodatkowo sztuczna inteligencja ma wspierać urzędników w takich obszarach jak:

  • zarządzanie dokumentacją,
  • obsługa zapytań obywateli,
  • automatyzacja procesów administracyjnych.

Rozwiązania te są wdrażane w około 2000 instytucji publicznych, co może znacząco przyspieszyć obsługę spraw urzędowych.
Jednocześnie wprowadzane są specjalne wytyczne dotyczące odpowiedzialnego wykorzystania AI w administracji, aby zapewnić bezpieczeństwo danych oraz transparentność działania algorytmów.

Suwerenność cyfrowa Polski i Europy

Jednym z najczęściej poruszanych tematów w dyskusji o technologii jest suwerenność cyfrowa. Oznacza ona zdolność państwa do kontrolowania własnej infrastruktury technologicznej, danych oraz systemów informatycznych.

Jednak pełna suwerenność technologiczna w praktyce nie istnieje. Współczesna gospodarka opiera się na globalnych łańcuchach dostaw. Sprzęt komputerowy, półprzewodniki czy oprogramowanie powstają w różnych częściach świata.

Dlatego celem Polski i Europy nie jest całkowita niezależność technologiczna, lecz:

  • dywersyfikacja dostawców technologii,
  • rozwój własnych firm technologicznych,
  • budowa centrów przetwarzania danych w Europie,
  • inwestowanie w rozwój sztucznej inteligencji.

W Polsce planowana jest m.in. budowa Krajowego Centrum Przetwarzania Danych oraz rozwój infrastruktury dla projektów AI.

Kompetencje cyfrowe – największe wyzwanie

Mimo dużych postępów technologicznych jednym z największych wyzwań pozostaje poziom kompetencji cyfrowych społeczeństwa.
W wielu przypadkach nowoczesne usługi są już dostępne, jednak część obywateli nie potrafi z nich korzystać. Dlatego rozwój cyfryzacji musi iść w parze z edukacją.

W Polsce realizowane są różne inicjatywy edukacyjne, w tym projekty międzypokoleniowe, w których:

  • młodsze pokolenie uczy seniorów obsługi technologii,
  • starsze osoby pomagają młodszym rozpoznawać dezinformację i manipulację informacyjną.

Takie programy pozwalają budować społeczeństwo cyfrowe, w którym każdy obywatel ma dostęp do technologii i potrafi z niej korzystać.

Cyfrowa transformacja Polski jest procesem wielowymiarowym, obejmującym zarówno rozwój infrastruktury technologicznej, jak i zmianę sposobu funkcjonowania państwa. Kluczowe elementy tej transformacji to:

  • rozwój e-administracji,
  • budowa suwerenności cyfrowej,
  • inwestycje w sztuczną inteligencję,
  • wzmacnianie cyberbezpieczeństwa,
  • podnoszenie kompetencji cyfrowych społeczeństwa.

Choć przed Polską stoi jeszcze wiele wyzwań, kierunek zmian wskazuje na budowę nowoczesnego państwa cyfrowego, które wykorzystuje technologię do poprawy jakości życia obywateli oraz zwiększenia bezpieczeństwa i konkurencyjności gospodarki.