EUDR (European Union Deforestation Regulation), czyli Rozporządzenie UE w sprawie produktów niepowodujących wylesiania, dotyczy zarówno dużych organizacji, jak i wielu średnich, małych i mikro przedsiębiorstw działających w handlu, produkcji, logistyce czy przemyśle przetwórczym. EUDR to unijne rozporządzenie w sprawie produktów wolnych od wylesiania, mające na celu zwiększenie transparentności łańcuchów dostaw oraz ograniczenie działań mogących przyczyniać się do wylesiania. W praktyce nowe regulacje mogą mieć wpływ na firmy działające m.in. w branży spożywczej, drzewnej, meblarskiej, kosmetycznej czy tekstylnej.
Wraz ze zbliżającym się terminem wejścia w życie nowych obowiązków coraz więcej przedsiębiorców analizuje, jak przygotować organizację do wymogów EUDR oraz jak ograniczyć ryzyko sankcji, błędów proceduralnych i zakłóceń w łańcuchu dostaw. EUDR może mieć szczególne znaczenie dla podmiotów działających w międzynarodowym handlu i współpracujących z dostawcami spoza UE.
Czym jest rozporządzenie EUDR i jakie nowe wymogi nakłada na firmy?
Rozporządzenie EUDR zostało przyjęte przez Unię Europejską w celu przeciwdziałania wylesianiu i degradacji lasów związanych z produkcją oraz handlem określonymi surowcami i produktami. Regulacja stanowi element unijnej polityki klimatycznej i strategii ESG, a jej głównym założeniem jest ograniczenie wpływu europejskiego rynku na globalne niszczenie terenów leśnych. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady wpisuje się w szersze działania związane z ochroną środowiska i odpowiedzialnym pozyskiwaniem surowców.
Nowe rozporządzenie Unii Europejskiej wymaga od przedsiębiorców wykazania, że towary objęte regulacją:
- nie pochodzą z terenów objętych wylesianiem,
- zostały wyprodukowane zgodnie z przepisami kraju produkcji,
- spełniają wymogi należytej staranności,
- mogą zostać odpowiednio zidentyfikowane i prześledzone w łańcuchu dostaw.
Rozporządzenie wprowadza obowiązek gromadzenia i weryfikowania danych dotyczących pochodzenia produktów, w tym m.in. geolokalizacji obszarów produkcji. Firmy będą musiały wykazać zgodność z przepisami oraz potwierdzić, że produkty nie powodują wylesiania. EUDR ma na celu zwiększenie odpowiedzialności przedsiębiorców za pochodzenie surowców i zminimalizować wpływ prowadzonej działalności na środowisko naturalne.
Jakich towarów i produktów objętych EUDR dotyczy rozporządzenie UE?
Zakres rozporządzenia EUDR obejmuje wybrane surowce oraz produkty pochodne uznawane za szczególnie związane z ryzykiem wylesiania. Regulacja dotyczy zarówno importu, eksportu, jak i wprowadzania produktów do obrotu na rynku UE. Jednym słowem, rozporządzenie obejmuje towary oraz produkty wprowadzane na rynek UE, które mogą mieć związek z degradacją terenów leśnych.
W praktyce obowiązki mogą objąć przedsiębiorców działających w obszarze:
- drewna i produktów drzewnych,
- kakao,
- kawy,
- soi,
- oleju palmowego,
- bydła,
- kauczuku,
- produktów pochodnych, takich jak: meble, papier, wyroby skórzane czy wybrane artykuły spożywcze.
Przepisy obejmują także wywóz z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów. Istotne jest również to, że EUDR obejmuje nie tylko producentów czy importerów surowców, ale także podmioty funkcjonujące dalej w łańcuchu dostaw. Oznacza to, że obowiązki mogą pojawić się również po stronie dystrybutorów, eksporterów oraz firm przetwarzających produkty objęte regulacją.
Więcej o tym, czym jest EUDR i jakich dokładnie towarów dotyczy, przeczytasz tutaj: https://altoadvisory.pl/baza-wiedzy/co-to-jest-eudr-kompleksowy-przewodnik-dla-firm/
Kogo dotyczą obowiązki wynikające z rozporządzenia EUDR na rynku unijnym?
Rozporządzenie EUDR wprowadza obowiązki dla trzech głównych kategorii podmiotów: operatorów, operatorów niższego szczebla oraz podmiotów handlowych. Zakres odpowiedzialności zależy od roli przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw oraz skali prowadzonej działalności. Obowiązki EUDR dotyczą przede wszystkim podmiotów wprowadzających na rynek towary objęte regulacją oraz firm zajmujących się ich dalszym udostępnianiem.
Operatorzy to podmioty, które po raz pierwszy wprowadzają produkty objęte EUDR na rynek UE lub eksportują je poza Unię Europejską. To właśnie na nich spoczywa największy zakres obowiązków związanych z procedurą należytej staranności.
Operatorzy niższego szczebla to firmy, które sprzedają lub eksportują produkt objęty EUDR, ale nie są pierwszym podmiotem wprowadzającym go na rynek. Operatorzy niższego szczebla korzystają z tego, że wcześniejsi uczestnicy łańcucha dostaw już wypełnili obowiązki dokumentacyjne i złożyli odpowiednie oświadczenia.
Podmioty handlowe natomiast odpowiadają za dalsze udostępnianie na rynku unijnym produktów objętych regulacją. W określonych przypadkach również oni mogą zostać zobowiązani do gromadzenia dokumentacji i zapewnienia identyfikowalności produktów.
Przedsiębiorcy powinni szczególnie zwrócić uwagę na konieczność:
- analizy łańcucha dostaw,
- identyfikacji produktów objętych regulacją,
- oceny ryzyka naruszenia przepisów EUDR,
- wdrożenia procedur due diligence,
- przygotowania organizacji do kontroli i raportowania.
W praktyce wiele firm będzie musiało przeorganizować dotychczasowe procesy zakupowe, logistyczne i compliance. Dotyczy to zwłaszcza przedsiębiorstw współpracujących z dostawcami spoza UE.
Na czym polega należyty proces i staranność w zakresie zgodności z EUDR?
Jednym z najważniejszych obowiązków wynikających z EUDR jest wdrożenie systemu należytej staranności. Procedura ma umożliwić przedsiębiorcy ocenę, czy produkty objęte regulacją spełniają wymagania dotyczące legalności oraz braku związku z wylesianiem.
System due diligence powinien obejmować kilka kluczowych etapów. W pierwszej kolejności firma musi pozyskać informacje o produkcie, dostawcy oraz miejscu pochodzenia surowca. Następnie konieczna jest analiza ryzyka i ocena, czy istnieje prawdopodobieństwo naruszenia przepisów.
Jeżeli ryzyko zostanie uznane za większe niż znikome, przedsiębiorca będzie zobowiązany do zastosowania działań ograniczających ryzyko. Dopiero po przeprowadzeniu całej procedury możliwe będzie złożenie oświadczenia należytej staranności. Oświadczenie o należytej staranności stanowi jeden z kluczowych elementów wymaganych w ramach EUDR.
W praktyce szczególne znaczenie mogą mieć:
- dane geolokalizacyjne,
- dokumentacja dostawców,
- mechanizmy traceability,
- systemy monitorowania dostaw,
- procedury compliance i ESG,
- wewnętrzne polityki zakupowe.
EUDR wymaga od firm odpowiedniego dokumentowania działań oraz wdrażania rozwiązań pozwalających ograniczyć ryzyko niezgodności. Dla wielu organizacji wdrożenie EUDR będzie wymagało zaangażowania kilku działów jednocześnie – od zakupów i logistyki po działy prawne, podatkowe oraz zespoły odpowiedzialne za zrównoważony rozwój.
Od kiedy obowiązuje EUDR?
Choć rozporządzenie EUDR formalnie weszło w życie już wcześniej, przedsiębiorcy zyskali dodatkowy czas na dostosowanie organizacji do nowych wymogów. EUDR weszło w życie jako element unijnej strategii przeciwdziałania degradacji środowiska i obecnie przedsiębiorcy przygotowują się do jego pełnego stosowania. Aktualnie przewidziano, że nowe obowiązki zaczną obowiązywać:
- od 30 grudnia 2026 r. dla dużych i średnich przedsiębiorstw,
- od 30 czerwca 2027 r. dla mikro i małych przedsiębiorstw.
Dodatkowy okres przejściowy ma umożliwić firmom przygotowanie procesów, zebranie danych oraz wdrożenie odpowiednich procedur due diligence. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorcy mogą odkładać działania na ostatni moment.
Wiele organizacji już dużo wcześniej rozpoczęło analizę luk, mapowanie łańcucha dostaw oraz wdrażanie systemów umożliwiających spełnienie wymogów EUDR. Szczególnie istotne jest odpowiednio wczesne zweryfikowanie dostawców i dostępności danych wymaganych przez rozporządzenie.
Jakie ryzyka niesie za sobą nieprzestrzeganie EUDR i brak zgodności z wymogami rozporządzenia?
Niedostosowanie działalności do wymogów EUDR może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych, operacyjnych oraz wizerunkowych. Unijne przepisy przewidują możliwość nakładania sankcji na przedsiębiorców, którzy nie spełnią obowiązków związanych z należytą starannością lub wprowadzą na rynek produkty niespełniające wymagań.
Ryzyka związane z EUDR mogą obejmować m.in.:
- wysokie kary administracyjne,
- czasowe wykluczenie z zamówień publicznych,
- ograniczenia w sprzedaży produktów,
- zatrzymanie produktów na granicy,
- utratę kontrahentów i partnerów biznesowych,
- negatywny wpływ na reputację firmy.
Nieprzestrzeganie EUDR może skutkować również problemami operacyjnymi związanymi z możliwością dalszego udostępniania produktów na rynku UE. Dlatego coraz więcej organizacji wdraża działania mające na celu zapewnienie zgodności z wymaganiami regulacyjnymi i ograniczenie ryzyka sankcji.
Warto pamiętać, że zgodność z regulacjami środowiskowymi coraz częściej staje się również elementem oceny przedsiębiorstw przez inwestorów, instytucje finansowe oraz partnerów biznesowych. W praktyce właściwe przygotowanie do EUDR staje się jednym z kluczowych wyzwań dla wielu organizacji.
Jak przygotować organizację, by spełnić wymogi EUDR i wdrożenia compliance?
Skuteczne wdrożenie rozporządzenia EUDR wymaga kompleksowego podejścia obejmującego zarówno kwestie prawne, operacyjne, jak i technologiczne. Dla wielu organizacji kluczowe będzie nie tylko zrozumienie nowych obowiązków, ale również właściwe zaprojektowanie procesów compliance. EUDR wprowadza surowe wymagania dotyczące identyfikowalności oraz dokumentowania pochodzenia surowców.
Przygotowania do EUDR warto rozpocząć od audytu obecnego modelu działania oraz identyfikacji obszarów ryzyka. Następnie przedsiębiorstwo powinno opracować plan wdrożenia uwzględniający specyfikę działalności i strukturę łańcucha dostaw.
Najczęściej rekomendowane działania obejmują:
- identyfikację produktów objętych EUDR,
- analizę dostawców i przepływu danych,
- przygotowanie i wdrożenie procedur należytej staranności,
- szkolenia dla pracowników,
- wdrożenie narzędzi do monitorowania ryzyka.
W praktyce szczególnie duże znaczenie ma odpowiednie połączenie kompetencji prawnych, podatkowych, operacyjnych i technologicznych. Dlatego wiele organizacji decyduje się na wsparcie wyspecjalizowanych doradców. W niektórych przypadkach zastosowanie mogą znaleźć również wytyczne wynikające z rozporządzenia wykonawczego Komisji lub dodatkowych interpretacji publikowanych przez instytucje unijne.
Wsparcie dla firm związane z EUDR i ochroną środowiska
Ze względu na skalę nowych obowiązków oraz złożoność regulacji przedsiębiorcy coraz częściej poszukują wsparcia w zakresie interpretacji przepisów i przygotowania organizacji do wdrożenia EUDR. Dotyczy to zwłaszcza firm działających w międzynarodowych łańcuchach dostaw oraz podmiotów objętych rozbudowanymi obowiązkami compliance.
Eksperci ALTO Advisory pomagają przedsiębiorcom w analizie wpływu EUDR na działalność firmy, identyfikacji ryzyk oraz projektowaniu procedur zgodnych z wymaganiami rozporządzenia. Wsparcie może obejmować zarówno analizę prawną i operacyjną, jak i przygotowanie procesów due diligence, dokumentacji oraz procedur raportowania.
Dzięki kompleksowemu podejściu organizacje mogą sprawniej przygotować się do nowych obowiązków, ograniczyć ryzyko regulacyjne oraz zwiększyć bezpieczeństwo funkcjonowania w zmieniającym się otoczeniu prawnym. W praktyce odpowiednie przygotowanie do stosowania EUDR pozwala również usprawnić zarządzanie łańcuchem dostaw oraz zwiększyć transparentność procesów.
Więcej informacji o ofercie doradztwa i kompleksowego wsparcia ALTO Advisory we wdrożeniu EUDR znajdziesz tutaj: https://altoadvisory.pl/rozwiazania/rozporzadzenie-eudr/
EUDR a degradacja lasów oraz przyszłość ESG w Unii Europejskiej
Rozporządzenie EUDR to nie tylko kolejny obowiązek regulacyjny, ale również wyraźny sygnał zmian zachodzących w globalnym biznesie. Transparentność łańcucha dostaw, odpowiedzialność środowiskowa oraz skuteczne zarządzanie ryzykiem stają się dziś jednym z kluczowych elementów budowania przewagi konkurencyjnej. Rozporządzenie EUDR wpisuje się w długoterminowe cele EUDR związane z ograniczaniem degradacji lasów i zwiększaniem odpowiedzialności przedsiębiorstw.
Firmy, które odpowiednio wcześnie przygotują się do nowych wymogów, mogą nie tylko uniknąć sankcji, ale również wzmocnić swoją pozycję rynkową i wiarygodność w oczach partnerów biznesowych. W najbliższych latach zgodność z EUDR prawdopodobnie stanie się jednym z podstawowych standardów funkcjonowania przedsiębiorstw działających na rynku europejskim.
